Кіріспе

Канадалық саясаткер
Квебек саясаткері

Жеральд Тремблэй (20 қыркүйек 1942 жылы туған) – 2002 жылдан 2012 жылы отставкаға кеткенге дейін Монреаль қаласының мэрі болған, бұрынғы канадалық саясаткер және бизнесмен. Ол сонымен қатар Монреаль үлкен қалалық аймағының президенті болып қызмет етті. Мэр болғанға дейін ол бизнес және басқару саласында ұзақ жұмыс істеген. Тремблэй 2012 жылдың 5 қарашасында Шарбоно комиссиясындағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулардың нәтижесінде мэр лауазымынан кетті.

Ерте өмір және мансап

Онтарионың Оттава қаласында туған Тремблэй Монреальде өсті, себебі оның отбасы ол төрт жасқа толғанда Монреальға көшіп келді. Оның ата-анасы – нотариус Жорж Альберт Тремблэй мен Роланд Форест, төрт ұл тәрбиеледі: Мишель, Жеральд, Марсель және Франсуа. 1969 жылы Оттава университетін заңгер мамандығы бойынша бітіріп, 1970 жылы Квебек адвокатурасына қабылданды. 1972 жылы Гарвард бизнес мектебінде бизнес-администрация магистрі (MBA) дәрежесін алды. 1974-1977 жылдары HEC Монреальде профессор және лектор болып жұмыс істеді. Содан кейін бірнеше компанияда жоғары басқарушы қызметін атқарды. 1977-1981 жылдары консалтингтік фирмада, 1981-1982 жылдары Квебектің өзара экономикалық көмек кассалары федерациясында, ал 1982-1986 жылдары қонақүй және бөлшек сауда саласындағы түрлі кәсіпорындарда, 1986-1989 жылдары Société de développement industriel ұйымда жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Caisse de dépôt et placement du Québec және Hydro Québec директорлар кеңесінің мүшесі, Квебек MBA қауымдастығының губернаторы болды. 1989 жылы Отремонттен Либералдық партиядан Ұлттық Ассамблея депутаты болып сайланды. Ол алғаш рет Ұлттық Ассамблеяда отырып, Бурасса үкіметінде 1989 жылдың 11 қазанынан 1994 жылдың 11 қаңтарына дейін Өнеркәсіп, сауда, ғылым және технология министрі қызметін атқарды, ал 1994 жылдың 11 қаңтарынан 26 қыркүйегіне дейін Джонсон кіші үкіметінде де осы лауазымда болды. 1994 жылдың қыркүйегінде Ұлттық Ассамблеяға қайта сайланды және 1994 жылдың 1 желтоқсанынан 1996 жылдың 15 сәуірінде отставкаға кеткенге дейін Экономика және еңбек комиссиясының төрағасы болып тағайындалды. Заң шығарушы органмен екінші мерзімінен кейін және 2001 жылдың 4 қарашасында қала әкімі болып сайланғанға дейін Тремблэй жеке секторға оралды. HEC Монреальде қайтадан сабақ берді, Monitor Company және Rolland компанияларында жұмыс істеді, түрлі компаниялардың директорлар кеңесіне кірді. Ол сонымен қатар табысты кәсіпкер болып, Dans un Jardin деп аталатын арнайы бутиктер желісін құрды, онда негізінен парфюмерия, сондай-ақ джем мен басқа да ұсақ тәттілер сатылды. Монреальде өткен 1999 жылғы World Skills жарысының президенті де болды. Жеральд Тремблэй мен оның әйелі Сюзанн Тайлер 1979 жылдың 24 қарашасында үйленді, ал төрт жылдан кейін Мари Лоуренс және Жорж Этьен есімді егіздерді асырап алды.

Қала әкімі қызметі

Тремблай Монреаль қаласының мэрі лауазымына Монреаль қалалық қоғамдастығын (МҚҚ) құрайтын 29 муниципалитеттің Монреаль аралын қамтитын бір қалаға біріктірілуінен кейін үміткер болды. Бұл біріктіруді ұйымдастырған Пьер Бурк бұрынғы мэр болғандықтан, ол сайлау шаруаларын жариялауға мәжбүр болды. Тремблэйдің муниципалды саяси партиясы Монреаль аралы азаматтарының одағы (қазіргі Монреаль одағы) деп аталды, ал оның сайлау науқаны біріктіруді қайта қарастыруға және қала құрылымын децентрализациялауға бағытталған. 2001 жылғы сайлауда Монреаль аралындағы қалалар күштеп Монреальдің жаңа, аралдық қаласына біріктірілгеннен кейін, Тремблэй қалалар мен муниципалитеттердің қорғаушысы ретінде үгіт жүргізді. Ол біріктіруге қарсылардың кең қолдауын алды. 2001 жылдың 4 қарашасында ол әртүрлі коалицияның қолдауымен, негізінен біріктіруге қарсы болғандардың күшімен мэр болып сайланды. Бірақ, кейіннен өткен бөліну туралы референдумда ол мегаполисті қолдап, «жоқ» деп дауыс беру арқылы жақтастарын сатып кетті деген айып тағылды. 2005 жылдың 6 қарашасында Жеральд Тремблэй екінші мерзімге сайланды, ол ұзақ жылдар бойы қарсылас болған Пьер Буркті 74 646 дауыспен жеңді. Монреаль муниципалитетінің сайлау тарихындағы ең төменгі сайлауға қатысу көрсеткіші – 39,13% болды. (2005 жылғы Квебек муниципалитеті сайлауларына қараңыз). Ол қызметке келгеннен бері Тремблэй қаланың жұмысын оңайлатты, бірақ кейбір мәселелерде дау тудырды. Оның әкімшілігі халықпен кеңесу механизмдерін жақсартса да, көптеген адамдар оны Монреаль тарихындағы ең құпиялы басшылықтың бірі деп санайды. Сондықтан, кеңесулерге қарамастан, демократиялық дефицит оның өкілеттігі кезінде өсті деп мәлімдеді. 2006 жылы Тремблэй Біріккен қалалар мен жергілікті басқару органдарының Солтүстік Америкадағы вице-президенті болып тағайындалды және Халықаралық франкофондық мэрлер қауымдастығының вице-президенті болып қайта сайланды. Жеральд Тремблэй 2009 жылдың 1 қарашасында үшінші мерзімге сайланды, ол дауыстардың 37,90% алып, Vision Montreal-дің Луиза Харелін (32,73%) және Projet Montréal-дің Ричард Бержеронды (25,45%) жеңді. 2009 жылғы науқан су есептегіштерінің жанжалы мен инфрақұрылымдық келісімшарттарды берудегі тәртіпсіздіктерден кейін этика және басқару мәселелеріне баса назар аударды.

Сын

Оның басшылығы қаланы орталықтандырылмаған түрге көшіріп, аудандарға көбірек өкілеттік берді. Ол Монреальдің аралдың салық кірістерінен бірігу болмағанда алғаннан әлдеқайда көп үлес алуын қалағандығы үшін қала маңындағы әкімдер тарапынан сынға ұшырады. Бірақ көптеген адамдар осы аудандар өз шешімдері бойынша халықпен кеңеспеуі себепті, қала әкімдігінен де аз жауапты екенін айтады. Дегенмен, халық белгілі бір қағидаларға қатысты референдум талап етуге құқылы (кейде осылай болады). Тремблай бұрынғы Квебек премьер-министрі Роберт Бурсаның құрметіне Авеню дю Парк атауын Авеню Роберт Бурса деп өзгерту туралы ұсынысын, халықпен кеңеспей жасағаны үшін сынға ұшырады. Бұл ұсыныс 2006 жылдың 29 қарашасында қалалық кеңес дауыс беру арқылы бекітілді. Ұсынысқа сын көптеген тұрғындар мен кәсіпкерлер тарапынан туды. 2007 жылдың 6 ақпанында мэр Тремблей Бурса отбасының қолдауын жоғалтқаннан кейін Авеню дю Парк мәселесіндегі позициясынан бас тарды. Бұл мәселе бойынша өткен баспасөз конференциясында қала әкімі "азаматтардың пікірі маңызды екенін түсіндім" деді.

Отставка

2012 жылдың 1 қазанында Шарбоно комиссиясында өткен тыңдау барысында құрылыс саласының мердігері Лино Замбито, Tremblay-дің партиясы Union Montreal-ға Монреаль қаласы мафиямен байланысты картелге жүктеген канализация жөндеу келісімшарттарының құнының 3% тең сома түскенін мәлімдеді. 2012 жылдың 30 қазанында бұрынғы Union Montreal партиясының ұйымдастырушысы мэр Тремблэйдің мафиямен заңсыз қаржыландыруға қатысқандығын айтты. Ол Тремблэй осы күмәнді қаржылық амалдарды білгенін және олар туралы хабардар болғысы келмейтінін мәлімдеді. Бұл мәлімдемелер провинциялық барлық саяси партиялардың өкілдерінен теріс пікірлерге орын берді. Айыптаулардан кейін Тремблэй бірнеше күнге демалысқа шығатынын хабарлады. 2012 жылдың 5 қарашасында Тремблэй қала әкімі лауазымынан кетіп, саясаттан толығымен бас тартатынын мәлімдеді.