Гранула және мюсли: тарихы, құрамы мен қолданылуы

Кіріспе

Құбылыс, түскі ас және шағын тағамдар

Гранула – оралып келген қарабидай, жаңғақтар, тұқымдар, бал немесе қоңыр қант сияқты басқа тәттілендіргіштер және кейде кептірілген күріштен тұратын тағам. Ол әдетте қытырлап, қуырылып, алтын қоңыр түске дейін пісіріледі. Пісіру кезінде қоспаны күйіп кетпеуі үшін және грануланың дұрыс консистенциясын сақтау үшін араластырып отыру керек. Көбінесе құрғақ жемістер, мысалы, кішміш пен құрма, сондай-ақ шоколад сияқты тәттілер қосылады. Гранула көбінесе йогурт, бал, жаңа жемістер (мысалы, банан, клубника немесе көкжидек), сүт немесе басқа да дәнді дақылдармен бірге жейді. Ол сонымен қатар түрлі тоқаштардың, десерттердің немесе мұзқаймақтың үстіне қойылатын қосымша ретінде де қолданылады. Мюсли гранулаға ұқсас, бірақ дәстүрлі түрде тәттіленбейді және пісірілмейді. Грануланы серуендеуге, кемпингке немесе қапты қасымен саяхаттауға алып жүруге болады, себебі ол толыққанды, жеңіл, калорияға толы және сақтауға ыңғайлы (осы қасиеттері оны жолға алатын араластырма мен мюслиге ұқсас етеді). Өндірушілер оған бал, жүгері немесе клен сиропын қосып, гранула таяқшаларын жасап, оларды дайындалған түскі асқа, серуендеуге немесе басқа да көшпелі саяхаттарға алып жүруді жеңілдетеді.

Тарих

Гранула және Гранола атаулары 19-ғасырдың соңында АҚШ-та тұтас дәнді өнімдерден құралған, тәттіленген, ұсақталған, содан кейін қытырлағанша пісірілген тағамдарға арналған тіркелген тауар белгілері болды. Қазір бұл атау тек Австралия мен Жаңа Зеландияда ғана тіркелген. Алайда, 2012 жылы Австралияда гранола терминін қолдану нақтыланды, өйткені Sanitarium Health foods компаниясы Irrewarra sourdough тауар таңбасында гранола сөзін қолданғанда тауар таңбасын бұзған деп мәлімдеді. Австралияның Федералды соты гранола сөзі кең таралған болып табылады және тауар белгісі ретінде емес, өнімнің өзін сипаттау үшін қолданылған кезде Sanitarium-ның осы терминге құқығына нұқсан келтіре алмайды деген қорытындыға келді. Гранюланы 1863 жылы Нью-Йорктегі Дэнсвилл қаласында доктор Джеймс Калеб Джексон Джексон санаторийінде ойлап тапты. Джексон санаторийі – Дэнсвиллге қарап тұрған төбеде 20-ғасырдың басында жұмыс істеген танымал шипажай. Ол сондай-ақ «Біздің үйіміз» деп аталды; сондықтан Джексонның дәнді дақылдарын сату үшін құрылған компания «Біздің үй Гранула компаниясы» деп аталды. Гранюла Graham ұнынан жасалып, жүзімді жаңғақтың үлкен түріне ұқсас болды. Осыған ұқсас дәнді дақылдарды Джон Харви Келлог әзірлеген. Ол да бастапқыда Granula деп аталды, бірақ Джексонмен заңдық проблемалардан аулақ болу үшін Granola деп өзгертілді. Тамақ пен атау 1960 жылдары қайта жаңғыртылды, оған жеміс-жидек пен жаңғақ қосылды, бұл денсаулыққа және табиғатқа бағытталған хиппи қозғалысында танымал болған денсаулыққа арналған тағам болды. Осы байланыстың арқасында «гранола» және «қытырлақ гранола» дескрипторлары қозғалысқа байланысты адамдарды және заттарды таңбалау тәсілі ретінде күнделікті тілде қолданыла бастады. Тағы бір ірі насильші Лейтон Джентри болды, ол Time журналында «Джонни Гранола Сед» деп аталды. 1964 жылы Джентри өзі ойлап тапқан деп мәлімдеген сұлы рецепті құқығын Sovex Natural Foods компаниясына 3000 долларға сатты. Компания 1953 жылы Мичиган штатының Холли қаласында Хёрлингер отбасымен құрылды. Оның басты мақсаты «Sovex» деп аталатын сыра ашытқысы мен соя соусынан жасалған концентрирленген пастаны өндіру болды. 1964 жылдың басында оны Джон Гудбрад сатып алып, Теннесси штатының Колледжедейл қаласына көшірді. 1967 жылы Джентри Роки тауларының батысына 1500 долларға құқықтарды сатып алды, содан кейін батыс жағалау құқығын Калифорния штатының Чико қаласындағы Lassen Foods компаниясының Уэйн Шлоттауерге 18000 долларға сатты. 1969 жылы Вудсток фестивалі кезінде Лиза Лоу Нью-Йорктегі фестиваль ұйымдастырушыларынан 3000 доллар сұрады. Ол олардан ауыздық, бұршақ бидай, бидай түйіршігі, кептірілген абрикос, қара жүзім, бадам, соя соусы және мүсір жасауға арналған бал сатып алуға рұқсат сұрады. Еріктілер шамамен 130 000 адамды Дикси тостағандарымен тамақтандырды. 1972 жылы Pet Milk компаниясының директоры, Сент-Луис, Миссури, Heartland Natural Cereal тұқымдық өнімдерін ұсынды, бұл тұңғыш ірі коммерциялық гранола. 1974 жылы «Little Debbie» бәліш пісіруші компаниясы «McKee Baking» (кейіннен «McKee Foods») «Sovex» компаниясын сатып алды. 1998 жылы компания Heartland брендін сатып алып, өндірісін Колледжедейлге көшірді. 2004 жылы Sovex атауы «Blue Planet Foods» болып өзгертілді.

The names Granula and Granola were registered trademarks in the late 19th century United States for foods consisting of sweetened whole grain products crumbled and then baked until crisp. The name is now a trademark only in Australia and New Zealand. However, the use of the term granola in Australia was clarified in 2012 when Sanitarium Health foods alleged trade mark infringement by Irrewarra sourdough when using the word granola on their product labels. It was concluded by the Federal Court of Australia that the word granola had become common place and could not infringe Sanitarium's right to the term when used to describe the product itself, rather than as a trade mark. Granula was invented in Dansville, New York by Dr. James Caleb Jackson at the Jackson Sanitarium in 1863. The Jackson Sanitarium was a prominent health spa that operated into the early 20th century on the hillside overlooking Dansville. It was also known as Our Home on the Hillside; thus the company formed to sell Jackson's cereal was known as the Our Home Granula Company. Granula was composed of Graham flour and was similar to an oversized form of Grape Nuts. A similar cereal was developed by John Harvey Kellogg. It too was initially known as Granula, but the name was changed to Granola to avoid legal problems with Jackson. The food and name were revived in the 1960s, and fruits and nuts were added to it to make it a health food that was popular with the health and nature oriented hippie movement. Due to this connection, the descriptors "granola" and "crunchy granola" have entered colloquial use as a way to label people and things associated with the movement. Another major promoter was Layton Gentry, profiled in Time as "Johnny Granola Seed". In 1964, Gentry sold the rights to a granola recipe using oats, which he claimed to have invented himself, to Sovex Natural Foods for $3,000. The company was founded in 1953 in Holly, Michigan by the Hurlinger family with the main purpose of producing a concentrated paste of brewers yeast and soy sauce known as "Sovex". Earlier in 1964, it had been bought by John Goodbrad and moved to Collegedale, Tennessee. In 1967, Gentry bought back the rights for west of the Rockies for $1,500 and then sold the west coast rights to Wayne Schlotthauer of Lassen Foods in Chico, California, for $18,000. In 1969, during Woodstock, Lisa Law asked the festival organizers for $3,000 to buy, in New York City, rolled oats, bulgar wheat, wheat germ, dried apricots, currants, almonds, soy sauce, and honey to make muesli. Volunteers fed circa 130,000 people with Dixie cups. In 1972, an executive at Pet Milk, St. Louis, Missouri, introduced Heartland Natural Cereal, the first major commercial granola. In 1974, McKee Baking (later McKee Foods), makers of Little Debbie snack cakes, purchased Sovex. In 1998, the company also acquired the Heartland brand and moved its manufacturing to Collegedale. In 2004, Sovex's name was changed to "Blue Planet Foods".

Греноллы батонша

Гранула таяқшалары (немесе мюсли таяқшалары) британдық аралдар мен Ньюфаундлендтегі дәстүрлі флэпджекке ұқсас ыңғайлы тамақ ретінде кең таралды. Гранула таяқшалары грануланы бал немесе басқа тәтті сироппен араластырып, қысып, таяқша пішінінде пісіру арқылы жасалады, нәтижесінде ыңғайлырақ шағын тағам пайда болады. Бұл өнім АҚШ, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания, Оңтүстік Еуропаның кейбір аймақтары, Бразилия, Израиль, Оңтүстік Африка және Жапонияда ең көп танымал.

Маццо граноласы

Маццо граноласы – кейбір еврейлер Пасха мерекесінде жейтін таңғы астың бір түрі. Ол сұлы орнына үзілген маццо кесектерінен жасалады. Әртүрлі ингредиенттер қосып, оның көптеген түрлерін дайындауға болады.