Кіріспе

Дацин – Қытай Халық Республикасының Хэйлунцзян провинциясының батысындағы префектуралық деңгейдегі қала. Атауының мағынасы тікелей "Ұлы той" дегенді білдіреді және ҚХР-дың он жылдығына байланысты қойылған. Дацин "Қытайдың мұнай астанасы" ретінде танымал және 1959 жылы Дацин мұнай кенінде мұнай табылғаннан бері үлкен дамуды басынан өткерді. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 2 781 562 адамды құрайды, олардың 1 574 389-ы бес қалалық ауданның төртеуіндегі құрылыс аймағында (немесе қалалық аймақта) тұрады: Сарту, Лонгфенг, Рангулу және Хонгганг.

Тарих

Қазіргі Дацин префектурасы деп аталатын аймақ Цинь династиясына дейін салыстырмалы түрде маңызсыз жер болған, тек Дорбет Ойрат тайпаларының сулы-батпақты жерлері мен далаларындағы бекініп қоныстанбаған аң ауру ортасы ретінде ғана белгілі болған. 1898 жылы Ресей империясы аймақ арқылы Қытай Шығыс теміржолын (КВЖД) салғаннан кейін аймақ бірте-бірте өсе бастады. Темір жолда бүгінгі Сарту ауданындағы Сарту станциясы бар. 1959 жылға дейін ғана Солтүстік-Шығыс Қытай жазығындағы ірі масштабты мұнай барлау аясында аймақта мұнай табылды. Жоба маңызды экономикалық пайда да әкелді, себебі Дацин мұнай кен орнының өндірісі болмаса, Кеңес Одағының Қытай-Кеңес қарым-қатынасындағы дағдарыстың салдарынан жабдықтауын тоқтатқаннан кейін шикі мұнай қатты шектелер еді. Дацин атауы сөзбе-сөз "Ұлы мереке" дегенді білдіреді. 1960 жылдың 26 мамырында бұрынғы Анда қаласында (қазіргі Суйхуа префектурасындағы Анда қаласы) Дацин мұнай кен орнының аймағын басқару үшін Анда қаласы құрылды. Бес айдан кейін мұнай кен орнының әкімшілік органдары Сартуға көшірілді. 1964 жылдың 23 маусымында қала Анда арнайы әкімшілік аймағы болып құрылды, оның айналасындағы аумақты Анда ауданы басқарады. Мәдени революцияның алғашқы екі жылы Қытайдың мұнай өнеркәсібінде үлкен бұзылыстарға және 1967 жылға қарай мұнай тапшылығына әкелді. "Өнеркәсіпте Дациннен үйреніңіз" деген ұран Мәдени революция кезінде халыққа қаланы өнеркәсіптік өндіріс үшін үлгі ретінде пайдалануға шақыру үшін қолданылды. 1970 жылдардың басында түсірілген "Кәсіпкерлік пионерлер" (创业) фильмі Дацин тарихының көркем бейнесі болып табылады. Мао дәуірінде Дациннің ауыл шаруашылығындағы баламасы – Шанси провинциясының Сиян ауданындағы таулы Дажай ауылы болды, үшінші төраға Мао 1960 жылдары "Ауыл шаруашылығында Дажайдан үйреніңіз" деген директиваны шығарды.

Климат

Солтүстік умерен аймақта орналасқан Дациннің ылғалды континенттік климаты бар (Кёппен Dwa) және оған Сібірдің жоғары қысымы мен Шығыс Азия муссоны әсер етеді. Әдетте, қысы суық болып, кейде қар жауады, ал көктем мен күзде муссондық ауа басымдығы сақталады. Жылдық жауын-шашынның көп бөлігі жаз айларында түседі. Өсу маусымында күндізгі температураның ауытқуы шамамен дейін жетеді. Айлық 24 сағаттық орташа температура қаңтарда дейін, шілдеде дейін өзгереді, ал жылдық орташа температура – . Жылдық жауын-шашынның көп бөлігі шілде және тамыз айларында жауады. Ай сайынғы мүмкін күн сәулесінің пайызы шілдеде 53%-дан ақпанда 70%-ға дейін, ал қала жылына 2726 сағат күн сәулесін алады. Ең жоғары және ең төменгі температура аралығы дейін.

Демография

Дациннің халқы 2,9 миллион адамды құрайды, олардың басым бөлігі – ханьқытайлар, сонымен қатар маньчжу, моңғол, корей және хуэй этникалық тобын қоса алғанда, 31 басқа да аз ұлт өкілдері тұрады. Халық тығыздығы 112,69 адам/км², ал қалалық халық тығыздығы 205,07 адам/км².

Экономика

Дацин экономикасы мұнай және оған байланысты салаларға өте тәуелді. Дацин мұнай кені Қытайдағы ең ірісі және әлемдегі төртінші өнімді кені болып табылады. Мұнай жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) 60,8% құрайды. 2011 жылы Дациннің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 374 миллиард юаньды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 12,1% өсімді көрсетті. Біріншілік өнеркәсіптердің өнімі (ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, мал және балық шаруашылығы) 13,5% өсіп, 13,29 миллиард юаньға жетті. Екіншілік және құн қосылған өнеркәсіптер мен құрылыс өнімінің өсімі 10,1% құрап, 307 миллиард юаньға жетті, ал үшінші сектордың өнімі 22,9% өсіп, 53,74 миллиард юаньды құрады. 2015 жылы Дациннің ЖІӨ 298,35 миллиард юаньды құрады.

Сыртқы сауда

Дацинь жылына 10 миллион тоннадан астам шикі мұнай экспорттайды. Парафин, этилен, қара май және бензолдың 160-тан астам түрі АҚШ, Ұлыбритания, Таиланд және Гонконг сияқты 10-нан астам ел мен аймаққа экспортталады. 2011 жылы Дациндегі жалпы импорт-экспорт көлемі 2,16 миллиард АҚШ долларына жетті, бұл 40,1%-ға өсті.

Банктік және сақтандыру

2006 жылдың соңына қарай Дацин қаласында 32 банк мекемесі болды, олардың ешқайсысы шетел капиталымен құрылған банк емес. Пекин, Чэнду, Гуанчжоу, Ханчжоу, Циньдао және Шанхай сияқты бірнеше ірі қалаларға рейстер бар.

Автомобиль жолдары

Дацин G45 Дацин-Гуанчжоу және G10 Суйфэнь-Манжули тас жолдары арқылы ұлттық тас жол желісіне қосылған.