«Шағын қара Самбо» – 1899 ж. жазылған балалар кітабы, кейін фильмге түсірілді. Кітаптағы қара нәсілді кейіпкерлер бейнесі, нәсілшіл атаулары туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хелен Баннерманның 1899 жылғы балалар кітабы «Кішкентай қара Самбоның тарихы» – шотланд жазушысы Хелен Баннерман жазған және суреттеген балалар кітабы, оны Грант Ричардс 1899 жылғы қазанда жариялаған. Бұл әңгіме жарты ғасырдан астам уақыт бойы танымал болды. Заманауи сыншылар Баннерман балалар әдебиетіндегі алғашқы қара түсті кейіпкерлердің бірін жасағандығын атап өтті және кітапты мәтінде де, суреттерде де қара түсті кейіпкерлерді жағымды жағынан бейнелегендігі үшін жоғары бағалады, әсіресе сол дәуірде қара адамдарды қарапайым және мәдениетсіз деп көрсеткен кітаптармен салыстырғанда. Дегенмен, 20-ғасырдың ортасында кейіпкерлердің аттары қара терілі адамдарға қатысты ұятты сөздер болып саналғандықтан және Лэнгстон Хьюз айтқандай, иллюстрациялар «пиканнини» стилінде болғандықтан, кітап нәсілшілдікке қатысты айыптаулардың нысанына айналды. Жаңа басылымдарда мәтін мен суреттерге көп өзгерістер енгізілді.
1899 children's book by Helen Bannerman
the 1935 film based on the book
The Story of Little Black Sambo is a children's book written and illustrated by Scottish author Helen Bannerman and published by Grant Richards in October 1899. As one in a series of small format books called The Dumpy Books for Children, the story was popular for more than half a century. Contemporary critics observed that Bannerman presented one of the first black heroes in children's literature and regarded the book as positively portraying black characters in both the text and pictures, especially in comparison to books of that era that depicted black people as simple and uncivilised. However, it became an object of allegations of racism in the mid 20th century due to the names of the characters being racial slurs for dark skinned people, and the fact that the illustrations were, as Langston Hughes expressed it, in the pickaninny style. In more recent editions, both text and illustrations have undergone considerable revision.
Сюжет
Самбо - әкесі Қара Джамбо және анасы Қара Мүмбомен бірге тұратын Оңтүстік Үндістандық бала. Жолда келе жатып, Самбо төрт аштық жолбарысқа кездеседі және олар жемесін деп, жаңа түрлі-түсті киімдерін, аяқ киімдерін және қолшатырын оларға бере салады. Жолбарыстар мақтаншыл, әрқайсысы өзін басқаларынан жақсы киінген деп есептейді. Олар үлкен дауға түсіп, ағаш төңірегінде бір-бірін қуа жөнеледі, соңында ghee (айрық май) жинағына дейін азаяды. Самбо киімдерін қайтарып алып, үйіне қайтады, ал әкесі кейіннен ghee-ді жинап алады, одан анасы қымызды майға қуырылған нан (панкейк) пісіреді.
Sambo is a South Indian boy who lives with his father and mother, named Black Jumbo and Black Mumbo respectively. While out walking, Sambo encounters four hungry tigers, and he surrenders his colourful new clothes, shoes and umbrella so that they will not eat him. The tigers are vain and each thinks that it is better dressed than the others. They have a massive argument and chase each other around a tree until they are reduced to a pool of ghee (clarified butter). Sambo recovers his clothes and goes home, and his father later collects the ghee, which his mother uses to make pancakes.
Дау
Кітаптың түпнұсқа суреттерін автор өзі салған, олар қарапайым стильде болған және Самбоны Оңтүстік Үндістан немесе Тамил баласы ретінде бейнелеген. «Кішкентай қара Самбоның» сәттілігі көптеген жалған, арзан, қолжетімді нұсқаларға әкелді, олар «қара» адамдар туралы кең таралған стереотиптерді қамтыды. Мысалы, 1908 жылғы Джон Р. Нилл салған басылым, Л. Франк Баумның «Оз кітаптарының» суреттерімен танымал болды. 1932 жылы Лэнгстон Хьюз «Кішкентай қара Самбоны» қара балаларға зиян келтіретін «пикканни» ертегі кітабы деп сынады, және кітап балаларға ұсынылатын әңгімелер тізімінен біртіндеп жоғалып кетті. 1942 жылы Саалфилд баспасы Этель Хейс салған «Кішкентай қара Самбо» нұсқасын шығарды. 1943 жылы Джулиан Вер анимациялық нұсқасын жасады. 20 ғасырдың ортасында, оқиғаның американдық басылымдарының кейбіреулері, соның ішінде 1950 жылғы Питер Пан рекордтарындағы аудио нұсқасы, атауын нәсілдік бейтарап «Кішкентай Батыл Самбоға» өзгертті. Кітап Жапонияда өте танымал және онда көптеген адамдар оны даулы деп санамайды. «Кішкентай қара Самбо» (ちびくろサンボ) алғаш рет 1953 жылы Жапонияда Иванами Шотен баспасында жарық көрді. Бұл кітап лицензияланбаған нұсқа болды және онда Фрэнк Добиас салған суреттер бар еді, олар 1927 жылы Macmillan Publishers баспасында жарық көрген АҚШ басылымында пайда болған. Самбо үнді баласы емес, африкалық бала ретінде суреттелген. Баннерманның түпнұсқа суреттері болмаса да, бұл кітап Жапонияда көп ұзақ уақыт бойы түпнұсқа нұсқа деп қате түсінілді. Ол 1988 жылы сөрелерден алынып тасталғанға дейін 1,000,000-нан астам дана сатылды, онда Қараларға қарсы расизмді тоқтату қауымдастығы Жапониядағы барлық ірі баспагерлерге қарсы шағым түсірді, олар оқиғаның әртүрлі нұсқаларын жариялады, бұл олардың арасында өзін-өзі цензуралауға әкелді. 2005 жылы, 1953 жылғы Иванами Шотен баспасының авторлық құқығы аяқталғаннан кейін, Зююнся түпнұсқа нұсқасын қайта басып шығарды және бес ай ішінде 150,000-нан астам данасын сатты, ал Жапонияның ең ірі екі баспасы – Коданса мен Шогакукан ресми басылымдарды шығарды. Олар әлі де басылып шығарылуда, және 2011 жылдың тамызында Жапонияда «Кішкентай қара Самбоның» даулы «жалғасы» – «Уфу және Муфу» сатылып, тауар ретінде таралды. Бұл қайта басылым Жапониядан тыс Los Angeles Times сияқты БАҚ-тың сын-пікірлеріне себеп болды. Джулиус Лестер өзінің 1996 жылы жарық көрген «Сэм және жолбарыстар» кітабында «Сэмді» мифтік «Сэм сам са мара» кейіпкері ретінде бейнеледі, онда барлық кейіпкерлер «Сэм» деп аталды. 2003 жылғы басылымда Кристофер Бинг салған нәсілдік сезімталдыққа толы суреттер қолданылды, Самбоны баспагердің сөзімен айтқанда, «ұлы және тартымды африкалық бала» ретінде бейнеледі. Ол Kirkus 2003 редактор таңдауы тізіміне енді. Кейбір сыншылар одан да қанағаттанбады. Алвин Ф. Пуссен 2003 жылғы басылым туралы былай деді: «Мен бұл атаудың мәнін қалай түсіне алмаймын. Бұл «Қара қара» ролінде «Егер мен кейіпкерді плантациядағы қарақшы сияқты көрсетпесем, бәрі жақсы болады» деуге ұқсайды». 1997 жылы Киотодағы Kitaooji Shobo Publishing британдық баспадан ресми лицензия алып, жұмысты Chibikuro Sampo («Chibi» – «кішкентай», «kuro» – «қара», ал «Sampo» – түпнұсқа «Самбо» сөзіне ойнақтап айту) деген атпен қайта жариялады. Басты кейіпкер – джунглиде серуендеп жүрген қара лабрадор күшігі, басылымда адамдар жоқ. Қараларға қарсы расизмді тоқтату қауымдастығы осы басылымдағы кітапты әлі де кемсітуші деп санайды. Баннерманның түпнұсқасы алғаш рет 1999 жылы Токиодағы Комичи Шобо баспасында Масахиса Надамотоның аудармасымен бірге жарық көрді. 2004 жылы «Little Golden Books» баспасы «Бала мен жолбарыстар» атты басылымды шығарды, онда Валериа Петроне жаңа есімдер мен суреттермен жазды. Баланың аты Кішкентай Раджани. Иванамидің авторлық құқығы алғашқы жарық көргеннен кейін елу жыл өткен соң аяқталғандықтан, оның дау тудыратын Добиас суреттерімен және тиісті авторлық құқықтарсыз Иванами нұсқасы 2005 жылдың сәуір айында Жапониядағы Токиодағы Zuiunsya баспасынан қайта басылды. Оқиға «Кішкентай Ким» деп қайта айтылды, бұл «Бір кездегі ертегі» сериясының бір бөлігі ретінде әңгіме кітабы мен кассетасында жазылды, онда Самбо «Ким», оның әкесі Джамбо «Тим», ал анасы Мумбо «Сим» деп аталды.
The book's original illustrations were created by the author and were simple in style, and depicted Sambo as a Southern Indian or Tamil child. Little Black Sambos success led to many counterfeit, inexpensive, easily available versions that incorporated popular stereotypes of "black" peoples. One example was a 1908 edition illustrated by John R. Neill, best known for his illustration of the Oz books by L. Frank Baum. In 1932, Langston Hughes criticised Little Black Sambo as a typical "pickaninny" storybook which was hurtful to black children, and gradually the book disappeared from lists of recommended stories for children. In 1942, Saalfield Publishing Company released a version of Little Black Sambo illustrated by Ethel Hays. In 1943, Julian Wehr created an animated version. During the mid 20th century, some American editions of the story, including a 1950 audio version on Peter Pan Records, changed the title to the racially neutral Little Brave Sambo. The book is beloved in Japan and is not widely considered controversial there. Little Black Sambo (ちびくろサンボ) was first published in Japan by Iwanami Shoten Publishing in 1953. The book was an unlicensed version of the original, and it contained drawings by Frank Dobias that had appeared in a U. S. edition published by Macmillan Publishers in 1927. Sambo was illustrated as an African boy rather than an Indian boy. Although it did not contain Bannerman's original illustrations, this book was long mistaken for the original version in Japan. It sold over 1,000,000 copies before it was removed from shelves in 1988, when The Association to Stop Racism Against Blacks launched a complaint against all major publishers in Japan that published variations of the story, which, in turn, triggered self censorship among those publishers. In 2005, after copyright of the 1953 Iwanami Shoten Publishing edition of the book expired, Zuiunsya reprinted the original version and sold more than 150,000 copies within five months' time, and Kodansha and Shogakukan, the two largest publishers in Japan, published official editions. These are still in print, and as of August 2011, an equally controversial "side story" for Little Black Sambo, called Ufu and Mufu, is being sold and merchandised in Japan. The reprinting caused criticism from media outside Japan, such as the Los Angeles Times. Julius Lester, in his Sam and the Tigers, also published in 1996, recast "Sam" as a hero of the mythical Sam sam sa mara, where all the characters were named "Sam". A 2003 printing with the original title substituted more racially sensitive illustrations by Christopher Bing, portraying Sambo, in his publisher's words, as "a glorious and unabashedly African child". It was chosen for the Kirkus 2003 Editor's Choice list. Some critics remained unsatisfied. Alvin F. Poussaint said of the 2003 publication: "I don't see how I can get past the title and what it means. It would be like trying to do 'Little Black Darky' and saying, 'As long as I fix up the character so he doesn't look like a darky on the plantation, it's OK. In 1997, Kitaooji Shobo Publishing in Kyoto obtained formal license from the UK publisher, and republished the work under the title of Chibikuro Sampo (In Japanese, "Chibi" means "little,""kuro" means black, and "Sampo" means a stroll, a kind of pun for the original word "Sambo"). The protagonist is depicted as a black Labrador puppy that goes for a stroll in the jungle; no humans appear in the edition. The Association To Stop Racism Against Blacks still refers to the book in this edition as discriminatory. Bannerman's original was first published with a translation of Masahisa Nadamoto by Komichi Shobo Publishing, Tokyo, in 1999. In 2004, a Little Golden Books edition was published under the title The Boy and the Tigers, with new names and illustrations by Valeria Petrone. The boy is called Little Rajani. Because Iwanami's copyright expired fifty years after its first appearance, the Iwanami version, with its controversial Dobias illustrations and without the proper copyright, was re released in April 2005 in Japan by a Tokyo based publisher Zuiunsya. The story was retold as "Little Kim" in a storybook and cassette as part of the Once Upon a Time Fairy Tale Series where Sambo is called "Kim", his father Jumbo is "Tim" and his mother Mumbo is "Sim".
Бейімделулер
1924 жылы үстел ойыны шығарылды және 1945 жылы әртүрлі суреттермен қайта шығарылды. Ойын үйден басталып, үйге аяқталады. 1930 жылдары Wyandotte Toys компаниясы дарттың нысанасы ретінде "Самбо" карикатуралық бейнесін пайдаланды. 1935 жылы Ub Iwerks-тің ComiColor сериясының бөлігі ретінде оқиғаның анимациялық нұсқасы жасалды. 1939 жылы Little Nipper (RCA Records балаларға арналған) дәстүрлі оқиғаның грампластинкалық кітапша жинағымен қатар шығарды. Оқиғада Кішкентай Қара Самбо (Үндістанда) джунглиде серуендеп, әртүрлі жануарлармен кездеседі, олардың әрқайсысы Сергей Прокофьев үш жыл бұрын жазған "Петр және қасқыр" стилінде өзінің ерекше аспабымен (мысалы, тубасы бар піл, "үлкен бас-барабанмен үлкен бабуин", "өте әдемі пикколосы бар бал аю" және "қабықтарын тартып ойнайтын" ұзын жасыл жылан) сипатталған. Әр жануар оған өзінің ерекше әнін орындайды, содан кейін оны өздерінің оркестрінің дирижері етіп сайлайды. Самбо жануарларды сынақ-қателер арқылы бірге ойнауға және үйлесімді болуға үйретеді. Қысқасы, ол оқиғаның талантты батыры. 1946 жылы Columbia Records компаниясы Дон Лионның баяндауымен екі 78 айналымдық пластинкадан тұратын нұсқасын шығарды. Ол Самбоның өте қара екенін көрсететін суреттері бар папкада шығарылды, бірақ оқиғаның оқиғасы Үндістан жерінде өтеді. 1961 жылы HMV Junior Record Club Дэвид Крофттың сөздерімен, Сирил Орнаделдің музыкасымен, Сузан Хэмпширдің басты рөлде және Рей Эллингтонның баяндауымен драмалық нұсқасын шығарды.
A board game was produced in 1924, and re issued in 1945, with different artwork. Essentially, the game followed the storyline, starting and ending at home. In the 1930s, Wyandotte Toys used a pickaninny caricature "Sambo" image for a dart gun target. An animated version of the story was produced in 1935 as part of Ub Iwerks's ComiColor series. In 1939, Little Nipper (RCA Records for children) issued, in addition to a record storybook set of the traditional story, In the story, Little Black Sambo (in India) goes for a walk in the jungle and encounters a variety of animals, each, in the style of Peter and the Wolf (which had been composed by Sergei Prokofiev three years before), with its own distinctive instrument (e. g., an elephant with a tuba, a "big baboon with a big bassoon", a honey bear with a "perfectly peach piccolo", and a long green snake "playing its scales"). Each animal plays a distinctive song for him, and then they elect him to be their band director. By trial and error, Sambo trains the animals to play and harmonize together. In short, he is the talented hero of the story. Columbia Records issued a 1946 version on two 78 RPM records with narration by Don Lyon. It was issued in a folder with artwork showing Sambo to be quite black indeed, though the narrative preserves the locale as India. In 1961, HMV Junior Record Club issued a dramatised version – words by David Croft, music by Cyril Ornadel – with Susan Hampshire in the title role and narrated by Ray Ellington.
Бұған сілтеме жасалған немесе пародияланған
Визуалды роман "Данганронпа: Триггер Хапи Хавок" (сондай-ақ оның аниме адаптациясы) әңгіменің екінші тарауында "Кішкентай Қара Самбо" оқиғасына сілтеме жасайды. Мондо Овада басқа оқушыны өлтіргені үшін кінәлі деп табылғанда, академия директоры оны "Мотоцикл өлім қапағында" жазалайды. Овада мотоциклдің артқы жағына байланады және үлкен болат қапшықта айналып жүруге жіберіледі; қапшық электр тогымен зарядталғанда осы жылдамдықпен айналу Мондоны "Мондо майы" деп жазылған сары майға ұқсас затқа дейін ерітеді. "Кішкентай Қара Самбо" (痴美苦露惨母) жазалаудың басында мотоциклдің артқы жағында ханзи әрпімен жазылған, мотоциклдегі жолбарыс суреті және өлім қапағының екі жағындағы екі жолбарыс панелі осы оқиғаға нақты сілтеме болып табылады. Рей Брэдберидің "Фаренгейт 451" романында "Кішкентай Қара Самбо" бірінші бөлімде: "Ошақ және саламандр" деп аталады, капитан Бити Гай Монтагпен әдебиет туралы сөйлескенде: "Күңгірт терілі адамдар Кішкентай Қара Самбоны ұнатпайды. Оны өртеңіз. Ақ терілі адамдар Том ағаның қабінен жақсы сезінеді. Оны өртеңіз". R.E.M. тобының 1986 жылғы "Lifes Rich Pageant" альбомының ашылу әні "Begin the Begin" әңгімеге "жолбарыс ағаштың айналасын жүгіреді, жетекшіге еріп жүгіреді, жүгіріп майға айналады" деген сөздермен сілтеме жасайды.
The visual novel Danganronpa: Trigger Happy Havoc (as well as its anime adaptation) references The Story of Little Black Sambo in the second chapter of the story. When Mondo Owada is found guilty of murdering a fellow student, the headmaster of the academy executes him in the "Motorcycle Death Cage". Owada is tied to the back of a motorcycle and sent to spin in circles in a large steel cage; spinning at this fast rate while the cage becomes charged with electricity causes Mondo to be electrocuted to a point of liquefying into a butter like substance that is packaged as "Mondo Butter". "Little Black Sambo" (痴美苦露惨母) is seen written in kanji on the back of the motorcycle at the beginning of the execution, and the tiger design on the motorcycle and the two bobbing tiger panels on the sides of the death cage are a clear reference to this story. The novel Fahrenheit 451 by Ray Bradbury references Little Black Sambo in Part One: The Hearth and the Salamander as Captain Beatty discusses literature with Guy Montag: "Colored people don't like Little Black Sambo. Burn it. White people don't feel good about Uncle Tom's Cabin. Burn it." "Begin the Begin", the opening song on R. E. M.'s 1986 album Lifes Rich Pageant, references the story with the lyrics "tiger run around the tree, follow the leader, run and turn into butter."
Ресторандар
Lil' Sambo's - 1957 жылы Орегон штатының Линкольн-Сити қаласында ашылған, ойдан шығарылған кейіпкердің есімімен аталған мейрамхана. Ол 65 жыл бойы қоғамда танымал орын ретінде жұмыс істеді, онда көптеген еске алулық тауарлар сатылды. 2022 жылы иелерінің ескіруіне байланысты жабылды. Sambo's – 1950-1970 жылдары кітаптан кейіпкерлерді (соның ішінде Самбо мен жолбарыстарды) жарнамалық мақсаттар үшін пайдаланған АҚШ-тың танымал мейрамханалар желісі, бірақ Самбо деген ат бастапқыда негізін қалаушылардың есімдері мен лақаптарының қосындысы болды: Сэм (Сэм Баттистон) және Бо (Ньюэлл Бонетт). Кітаптан шабыттанған суреттер (қазіргі таңда кейбір адамдар оларды нәсілдік сезімталдық деп санайды) мейрамханалардың ішкі безендірісінде жиі кездесетін. Желінің бір бөлігі «Сам сияқты орын жоқ» деп қайта аталғанымен, 1983 жылға дейін Санта-Барбарадағы Калифорниядағы бастапқы мейрамханалардан басқасының барлығы жабылды. Баттистонның немересі Чад Стивенске тиесілі бастапқы орналасқан жері 2020 жылдың маусым айына дейін Санта-Барбарада «Самбо» деген атпен сақталды. Ресторан тақтасындағы атауы, Джордж Флойд наразылықтары кезінде Black Lives Matter тобының қысымы мен мыңдаған қол жинаған жеке қол қою науқанының нәтижесінде уақытша «☮ & LOVE» слоганымен ауыстырылды. 2020 жылдың шілдесінде мейрамхана ресми түрде «Chad's» деп аталды.
Lil' Sambo's was a restaurant founded in 1957 in Lincoln City, Oregon named after the fictional character. It operated for 65 years as a popular spot in the community with many novelty merchandise items for sale. It closed in 2022 with the aging of the owners. Sambo's was a popular U. S. restaurant chain of the 1950s through 1970s that borrowed characters from the book (including Sambo and the tigers) for promotional purposes, although the Sambo name was originally a blend of the founders' names and nicknames: Sam (Sam Battistone) and Bo (Newell Bohnett). Images inspired by the book (now considered by some to be racially insensitive) were common interior decorations in the restaurants. Though portions of the original chain were renamed "No Place Like Sam's" to try to forestall closure, all but the original restaurants in Santa Barbara, California had closed by 1983. The original location, owned by Battistone's grandson Chad Stevens, existed in Santa Barbara under the name "Sambo's" until June 2020. The name on the restaurant's sign was temporarily changed to the motto "☮ & LOVE" due to pressure from the Black Lives Matter group during the George Floyd protests and a separate signature drive that collected thousands of signatures. In July 2020, the restaurant was officially renamed "Chad's".