Кіріспе

Қолмен ұсталатын, буынды аспап, заттарды ұстап тұруға арналған.

Форцепс (форцепс немесе жекеше түрі жоқ көпше есім ретінде қарастырылады, көбінесе жұп форцепс; латынша көпше түрі форципес көп сөздіктерде кездеспейді).

Форцепстің екі негізгі түрі бар: құлыптамайтын (көбінесе "бас бармақ форцепсі" немесе "ұстағыштар" деп аталады) және құлыпталатын. Бірақ бұл екі түрдің де әртүрлі мақсаттарға арналған ондаған арнайы түрлері бар. Құлыптамайтын форцепстердің де екі негізгі түрі бар: ұстайтын бөлігінен алыс жағынан буынды (мұндай форцепстер пинцет деп аталады) және ортасынан қайшы сияқты буынды. Құлыпталатын форцепстер көбінесе ортасынан буынды болады, бірақ кейбір түрлері буынды ұстайтын бөлігіне өте жақын орналастырады. Құлыпталатын форцепстер ұстайтын беттерді жабық күйде ұстап тұру үшін, манипуляцияны жеңілдету үшін немесе затты өздігінен қысып, ұстап немесе бекіту үшін әртүрлі механизмдерді қолданады.

Баяу саусақтың қыстырғыштары

Баяу саусақтың қыспақтары, хирургиялық мамандықтарда жай ғана қыспақтар деп аталады, әдетте бас саусақ пен көрсеткіш саусақтың (кейде ортаңғы саусақтың) арасында қалам ұстағандай ұсталады, жоғарғы ұшы бас саусақ пен көрсеткіш саусақтың арасындағы кеңістіктегі бірінші арқалық сүйек бұлшығына тіреледі. Жоғарғы жағындағы серіппелік кернеу қысым қолданғанша ұстау ұштарын ашық ұстайды. Бұл ұзартылған қысыммен ұстауға мүмкіндік береді және пайдаланушыға кішкентай заттарды немесе нәзік тіндерді оңай өзгермелі қысыммен ұстауға, манипуляциялауға және жылдам босатуға мүмкіндік береді. Баяу саусақтың қыспақтары тігіс салғанда тіндерді қозғалмай ұстауға, зерттеу операциялары кезінде тіндерді ақырып жылжытуға және қолдармен және саусақтармен жету қиын шектелген қуыстарға кіруге қолданылады. Баяу саусақтың қыспақтары тегіс, кесілген немесе тісті болуы мүмкін (көбінесе "ешкінің тістері" деп аталады). Тістердің жиі кездесетін орналасуы 1×2 (бір жағында екі тіс, екінші жағында бір тіс), 7×7 және 9×9 болып табылады. Тісті қыспақтар тіндерге қолданылады; күтпегендей, тістер тегіс бетке қарағанда тінді аз зақымдайды, себебі олармен азырақ қысыммен ұстауға болады. Тегіс немесе кесілген қыспақтар бинттерді жылжыту, тігістерді алып тастау және осыған ұқсас жұмыстар үшін қолданылады.

Қалқалайтын қыспақтар

Қалқалы қыспақтар, кейде қыспақтар деп аталады, заттарды немесе дене тіндерін ұстап, берік ұстау үшін, немесе қан тамырлары немесе ішектер сияқты түтікшелі құрылымдарға сыртқы қысым қолдану үшін пайдаланылады. Егер олар артерияны қан кетуді тоқтату үшін жапсақ, онда оларды гемостаттар деп атайды. Қалқалы қыспақтың тағы бір түрі – тігіс инесін тіндер арқылы жүргізуге арналған ине ұстағыш. Көптеген қалқалы қыспақтарды қолмен ұстауды жеңілдету үшін саусақ сақиналары/ілмектері бар (Келли қыспағының суретін төменде қараңыз). Саусақ ілмектері әдетте бас бармақ пен ортаңғы немесе (көбінесе) сақина саусағымен ұсталады, ал көрсеткіш саусақ құралды тұрақтандыру және бағыттау үшін тіреуге орналасады. Ең көп таралған құлыптау механизмі – тұтқаның кілті, ол тұтқалардың біріндегі саусақ ілмегінің жанында асимметриялық тісті қысқа шығыңқыдан және екінші тұтқадағы сәйкес келетін ілмектен тұрады. Қыспақ жабылатын кезде, қарсы тістер бірігіп, өзара байланысады, тұтқаларды жабық ұстап, қысқыш беттерді үнемі қысып тұрады. Құлыпты ашу үшін саусақпен жасалатын қарапайым итеру арқылы тістер ажыратылып, ұстаушы ұштарын ажыратуға болады.

Келлидің қыспақтары

Келли қысқыштары – әдетте тот баспайтын болаттан жасалған гемостаттың бір түрі. Олар пышағы дөңгелек ұстағышқа ауыстырылған қайшыға ұқсайды. Сондай-ақ, олар қысқыш ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін құлыптау механизмімен жабдықталған. Келли қысқыштары қарапайым қолдануға арналған (күнделікті пайдалану) болуы мүмкін және хирургиялық операцияларда қолданылмайды. Оларды стерильдеп, адам және ветеринариялық медицинадағы операцияларда да қолдануға болады. Олар қисық немесе түзу болуы мүмкін. Хирургияда олар қан тамырларын тоқтату, тіндерді манипуляциялау немесе басқа да мақсаттар үшін қолданылады. Олар Джонс Хопкинс медицина мектебінің акушерлік және гинекология кафедрасының алғашқы профессоры Говард Атвуд Келлинің құрметіне аталған. Бұл құралдың "шаян" түрі нәзік, кішкентай және жіңішке ұштарға ие. Одан басқа, Аллис, Бабкок, Кохер, Кармальт және тонзилла қысқыштары сияқты ұқсас, бірақ арнайы қолданылатын түрлері де бар; соңғысынан басқа барлық түрлері оларды жасаған хирургтардың есімдерімен аталады.