Кіріспе
Француз авианосеці "Шарль де Голль" – француз әскери-теңіз күштерінің флагманы. 2001 жылы қолданысқа енгізілген бұл кеме Францияның онінші авианосеці, алғашқы ядролық қуатпен жүретін француз кемесі және АҚШ Әскери-теңіз күштерінен тыс салынған жалғыз ядролық қуатты авианосец. Ол француз президенті және генералы Шарль де Голльдің құрметіне аталған. Кемеде Dassault Rafale M және E 2C Hawkeye ұшақтары, сондай-ақ AS365F Dauphin Pedro, EC725 Caracal және AS532 Cougar тікұшақтары бар, олар жауынгерлік іздеу және құтқару операцияларына қолданылады, қазіргі заманғы электроника және Aster зымырандарымен жабдықталған. Бұл кеме CATOBAR типіне жатады және екі C13-3 бу катапульттарын пайдаланады – бұл АҚШ авианосецтерінде орнатылған катапульттік жүйенің қысқартылған нұсқасы, біреуі кеменің алдында, екіншісі ортасында орналасқан. Сондай-ақ, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің C-2 Greyhound ұшақтары да бар.
Charles de Gaulle is the flagship of the French Navy. The ship, commissioned in 2001, is the tenth French aircraft carrier, the first French nuclear powered surface vessel, and the only nuclear powered carrier completed outside of the United States Navy. She is named after French president and general Charles de Gaulle. The ship carries a complement of Dassault Rafale M and E 2C Hawkeye aircraft, AS365F Dauphin Pedro, EC725 Caracal and AS532 Cougar helicopters for combat search and rescue, as well as modern electronics and Aster missiles. She is a CATOBAR type carrier that uses two C13‑3 steam catapults of a shorter version of the catapult system installed on the US aircraft carriers, one at the bow and one at the waist. and C 2 Greyhounds of the United States Navy.
Құрылыс
2001 жылы ол дәстүрлі қозғалтқышпен жұмыс істейтін француздық "Foch" әуе кемесін алмастырды. Француздық "Clemenceau" және "Foch" әуе кемелері 1961 және 1963 жылдары аяқталды; ал оларды алмастыру қажеттігі 1970 жылдардың ортасында анықталды. Кеме корпусы 1989 жылғы сәуір айында DCNS Брест кеме құрылыс кешенінде салынды. Кеме 1994 жылғы мамыр айында суға түсірілді және 42 000 тонна (толық жүкпен). Алайда, 1987 жылғы 18 мамырда голлистік премьер-министр Жак Ширак кеменің атауын "Шарль де Голль" деп өзгертті. Кемеге жұмсалатын жалпы шығын 3 миллиард еуродан аспайды. Кемедегі жұмыс төрт рет тоқтатылды: 1990, 1991, 1993 және 1995 жылдары. 1993 жылы "The Guardian" газеті кеме құрылысын тексерген инженерлер тобының Ұлыбританияның құпия барлау қызметінің (MI6) агенттері болғанын, олардың ядролық реакторларды қорғау әдісін және басқа техникалық егжей-тегжейлі мәліметтерді оқып үйренгенін хабарлады. Бірақ газет британ үкіметі мен Аумақтық қадағалау дирекциясы (DST) (ағылшын тілінде: Directorate of Territorial Surveillance) ешқандай оқиға болмағанын жоққа шығарды.
Сынақтар мен техникалық мәселелер
Шарль де Голль 1999 жылы теңіз сынақтарына түсті, оның нәтижесінде E 2C Hawkeye ұшағын қауіпсіз пайдалану үшін ұшу палубасын кеңейту қажеттігі анықталды. Жеткізуші Atlantic Industrie қасақана кінәлі емес деп есептелсе де, сапасыз құрылыс үшін кінәлі деп танылды. Францияның қорғаныс министрі сапа менеджменті бойынша тергеу тапсырғаннан кейін көп ұзамай, жеткізушінің мұрағаты өртенді. Уақытша шешім ретінде, Clemenceau кемесінің аз дамыған қосалқы винттері пайдаланылды, бұл максималды жылдамдықты келісімшартта көрсетілгеннен төмендетті. Бірнеше жақсартулар енгізілді, оның ішінде жаңа винттер орнатылды. Бұл Шарль де Голльге 27 түйінге дейін жоспарланған жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді, 2001 жылдан бері уақытша шешім ретінде қолданылып келген ескі винттер алмастырылды. Ұшақтарды күту және қару-жарақ сақтау орындары ASMP A ядролық зымырандарымен және SCALP EG крылаты зымырандарымен жабдықталған жаңа Rafale F3 истребительдерін пайдалануға мүмкіндік беру үшін жаңартылды, ал спутниктік байланыс ені он есеге арттырылды. Бұл жөндеу жұмысы кеменің сусымалық сыйымдылығын 42500 тоннаға дейін арттырды. Ядролық реактор отынмен толықтырылды, стандартты техникалық қызмет көрсету аяқталды және кеменің жауынгерлік жүйесі одақтастармен байланысты жақсарту және кемедегі Rafale истребительдерін қолдау мақсатында жаңғыртылды.
Кеме 2017 жылдың ақпанында басталған және 2018 жылдың қыркүйегінде аяқталған 18 айлық орта мерзімді жаңарту мен жөндеуден өтті.
Операциялық қызмет
2001 жылдың 11 қазанында француз фрегаты «Кассар», төрт AWACS ұшағы және «Шарль де Голль» кемесі Link 16 жоғары өткізгіштігі бар қауіпсіз дерек желісінің сәтті сынағына қатысты. Бұл желі Англияның оңтүстігінен Жерорта теңізіне дейінгі әуе кеңістігін нақты уақытта мониторингтеуге мүмкіндік береді. Жиналған деректер сондай-ақ ескі MIL STD 6011 жүйесі арқылы француз фрегаты «Жан Бартқа» нақты уақытта жіберілді.
Ауғанстан
2001 жылдың 21 қарашасында Франция Талибан бақылауындағы Ауғанстанға қарсы «Тұрақты бостандық» операциясын қолдау мақсатында «Шарль де Голль» әскери кемесін Үнді мұхитына жіберу туралы шешім қабылдады. Контр-адмирал Франсуа Клузельдің басқаруымен 2900 сарбаздан құралған 473-ші жедел әскер тобы 2001 жылдың 1 желтоқсанында жолға шықты. Жедел әскер тобының құрамына «Шарль де Голль», «Ламотт Пике» француз фрегаты, «Жан де Вьенн» француз фрегаты, «Жан Барт» француз фрегаты, «Рубис» ядролық шабуылға арналған француз суасты қайығы, «Муаз» француз танкері және «Commandant Ducuing» француз эсминцісі кірді. Ұшақтағы әуе күштері он алты «Super Étendard», бір «E 2C Hawkeye», екі «Rafale M» және бірнеше тікұшақтардан тұрды. «Super Étendard» ұшақтары алғашқы миссияларын 19 желтоқсанда Ауғанстан үстінде орындады, барлау және бомбалау миссияларын жүргізіп, шамамен 770 рейс жасады. 2002 жылдың 18 ақпанында «Гелиос» бақылау спутнигі Гардез маңындағы белгісіз қызметтерді анықтады. Келесі күні, аймақтағы американдық арнайы күштері бұл мәліметтерді растағаннан кейін «Шарль де Голль» екі «Super Étendard» барлау ұшағын ұшырды. 2002 жылдың 20 ақпанында британдық және американдық әскерлер аңғарға еніп, 2002 жылдың наурыз айының басында «Анаконда» операциясы басталды. 2002 жылдың наурыз айында «Super Étendard» және алты құрлықтағы «Mirage 2000» ұшақтары «Әл-Қаида» деп саналатын нысаналарға әуе шабуылын жүргізді. АҚШ күштері ұсынған бірнеше нысаналар бейбіт азаматтарға зиян келтіру қаупі болғандықтан қабылданбады. Дегенмен, Францияның қатысуын 2002 жылдың 11 наурызында АҚШ президенті Джордж Буш жоғары бағалады, ол «біздің жақсы одақтасымыз Франция «Тұрақты бостандық» операциясын қолдау үшін әскери-теңіз күштерінің шамамен төрттен бірін жөнелтті» деді. Осы кезде француз әуе күштері 16 «Super Étendard», 6 «Mirage 2000 D», 5 «Rafale» және 2 «Hawkeye AWACS» ұшағына дейін артты. 2002 жылдың ақпан айынан бастап «Шарль де Голль» және «John C. Stennis» әскери кемелерінің әуе күштері одақтастық байланысты нығайту мақсатында бір-бірінің палубаларына қонды. 2002 жылдың 2 мамырында «Шарль де Голль» Сингапурға қайта орналасу үшін келді және 2002 жылдың 18 мамырында Оманға оралды.
Үндістан-Пакистан дағдарысы
2002 жылдың маусым айында Шарль де Голль кемесі Араб теңізінде болғанда, қаруланған Рафаль истребительдері Үндістан мен Пәкістан жағалауында АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірге ұрыс әуе патрульдеуін жүргізді. Бұл Рафаль М истребительдерінің операциялық қызметіндегі маңызды кезең және оның авиатасымалдаушымен үйлесімділігін көрсетеді.
Ұдайы жүргізілетін операциялар
Шарль де Голль 2005 жылы "Тұрақты бостандық" операциясы аясындағы келесі шараларға қатысты. Ол 2006 жылдың мамыр айында Оңтүстік-Батыс Азияға қайта оралды және одан кейін Ауғанстандағы коалициялық күштерге көмек көрсетті. Әуе кемесі Үндістан және Франция теңіз күштерінің "Варуна" деп аталатын жылдық екіжақты теңіз жаттығуларына тұрақты түрде қатысады.
Бесінші шетелде орналасу: 473-іс-қимыл тобы және "Агапантус" операциясы 2010
Шарль де Голль бастаған 473-іс-қимыл тобы 2010 жылдың 30 қазанында Тулоннан төрт айлық операцияға, "Агапантус 2010" операциясы деп аталатын Жерорта теңізі, Қызыл теңіз, Үнді мұхиты және Персия шығанағына жол тартты. Топқа фрегаттар, француз фрегаты Форбин және француз фрегаты Турвилл; ядролық шабуылдық суасты кемесі француз суасты кемесі Аметист; француз май құю танкері Мёз, 3000 теңізші және 12 Super Étendard шабуыл ұшағынан, 10 Rafale көп мақсатты истребительінен және екі E 2C Hawkeye 2000 AEW ұшағынан тұратын Ұшу тобы (EAG) кірді. Топ командирі, контр-адмирал Жан Луи Керьянгард, күштің міндетін былай анықтады:
2010 жылдың 28 қарашасында, Associated Press хабарлауынша, Франция Қорғаныс министрлігі француз Rafale истребителі Шарль де Голльдің жанында апатқа ұшырағанын мәлімдеді, ол Ауғанстандағы коалициялық күштерді қолдау үшін Араб теңізінде Пәкістан жағалауынан 60 миль (97 км) қашықтықта жұмыс істеді. Ұшқыш парашютпен құлап, тікұшақпен құтқарылды, ал апаттың себебі тергеліп жатыр. 2010 жылдың желтоқсанында, Парсы шығанағына орналасқан кезде, британдық 22-типті фрегаты және АҚШ эсминшісі Halsey теңіз қауіпсіздігі патрульдеуінен Әфғанстандағы коалициялық әскери операцияларын қолдау үшін Шарль де Голльді сүйемелдеуге ауысты. Бұл Англия мен Франция арасындағы қорғаныс ынтымақтастығы туралы жаңадан бекітілген келісімге сәйкес өзара үйлесімділіктің мысалы болды. 2011 жылдың 7-14 қаңтарында 473-іс-қимыл тобы "Варуна-10" аталатын екіжақты теңіздік оқу-жаттығуына қатысты, ол Үндістан Теңіз күштерімен бірлесіп өткізілді. "Варуна-10" жаттығуына қатысқан Үндістан теңіз күштерінің құрамына ұшақ тасымалдаушы, фрегаттар және дизельдік-электрлік суасты кемесі кірді. "Варуна-10" екі кезеңді теңіздік оқу-жаттығуы болды, оның портовый кезеңі 7-11 қаңтар аралығында, ал теңіздегі кезеңі 11-14 қаңтар аралығында Араб теңізінде өтті. 473-іс-қимыл тобы 2011 жылдың 7-14 қаңтары аралығында Гоа портына сапар жасады. "Шарль де Голль" кемесі мен "Форбин" фрегаты да 2011 жылдың 30 қаңтарында Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Хор-Факканға достық сапармен келді, контейнерлік терминалдарына тоқтады. "Агапантус 2010" операциясы 2011 жылдың 21 ақпанында аяқталды. 473-іс-қимыл тобы Ауғанстанда орналасқан НАТО-ның Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштеріне (ISAF) қолдау көрсету үшін Шарль де Голльден 1000-нан астам сағат ұшты. 473-іс-қимыл тобы сондай-ақ Үндістан, Сауд Арабиясы және Біріккен Араб Әмірліктерінің қарулы күштерімен екіжақты оқу-жаттығуларға қатысып, француз әскери күштерінің өзара үйлесімділігін сынады және аймақтық серіктестермен тәжірибе алмасты. Шарль де Голльді француз фрегаттары - "Дюплек" және "Аконит" фрегаттары, сондай-ақ "Мёз" май құю танкері сүйемелдеді. "Бірыңғай қорғаушы" операциясы кезінде әуе күштері Ливиядағы араласу кезінде 1350 рет ұшты. Шарль де Голль 10 тамызда Тулонға техникалық қызмет көрсету үшін қайтарылды. Осы жұмыстан кейін "Шарль де Голль" кемесі 2011 жылдың желтоқсанында теңізде болған кезінде техникалық қызмет көрсету мен жөндеуден өтті.
2012 жылғы FANAL жаттығулары
2012 жылдың 2 ақпанында «Шарль де Голль» үш күндік теңіз сынақтарын жүргізді. 2012 жылдың 5 ақпанында оның әуе тобының ұшқыштары үшін біліктілік беру басталды. Бұл Super Étendard Modernisé (SEM) шабуылдық истребительдерін ұшқан ұшқыштардың жаңа Rafale M истребительдеріне көшуін қамтыды. «Шарль де Голльдің» әскери тобы контр-адмирал Филипп Коиндроның жалпы басқаруында болды және француз фрегаты «Шевалье Пол», француз фрегаты «Дюплекс», француз фрегаты «Монкальм» және француз «Enseigne de vaisseau Jacoubert» эсминецінен, сондай-ақ «Муаз» жанармай құю танкерінен және «Эмерауд» ядролық сүңгімалы кемесінен тұрды. «Шарль де Голльдің» бортындағы әуе тобы 7 Rafale истребителінен, 7 Super Étendard Modernisé (SEM) шабуылдық истребителінен және 2 E 2C Hawkeye ерте ескерту (AEW) ұшағынан құралды.
Ислам мемлекетіне қарсы операциялар
2015 жылдың қаңтар айында Шарль де Голль Үнді мұхитында жаттығуларға дайындала бастады. Ақпан айының соңында авиатасымалдаушы және оның ұрыс тобы Персия шығанағына Ирактағы Ислам мемлекетіне қарсы «Шаммал» операциясына қатысу үшін кірді. Франция АҚШ бастаған интервенцияға қосылған алғашқы ел болды және көршілес елдерде орналасқан 15 истребитель, патрульдік ұшақ және жанармай құю ұшағына ие болды. Шарль де Голльдің қосылуы Францияның операцияларға қатысуына тағы 30 ұшақ қосты. Авиатасымалдаушы ұрыс тобы 2015 жылдың 15 ақпанында Персия шығанағына келді және 22 ақпанда әуе шабуылын бастады; бұл «Шарли Эбдо» шабуылдарынан кейін жеті апта өткен соң болды, Франция джихадистік терроризмге тиісінше жауап беруге уәде берді. Бахрейннің солтүстік жағалауында жүзіп жүрген 12 «Рафаль» және 9 «Супер Этендар» истребительдері Біріккен Араб Әмірліктерінде орналасқан француз истребительдеріне қарағанда мақсатқа екі есе жылдам жетуге мүмкіндік берді. Шарль де Голль 2015 жылдың сәуір айының соңында ИД нысаналарына қарсы шабуыл және барлау миссияларын орындағаннан кейін Персия шығанағынан Үндістан әскерлерімен жаттығуларға қатысу үшін кетті. 2015 жылдың 5 қарашасында Франция Шарль де Голль аймаққа операциялар жүргізу үшін қайта оралатынын жариялады және кеме 18 қарашада Францияның оңтүстігіндегі Тулон портынан шықты. Бастапқыда Персия шығанағына қайта орналасу жоспарланғанымен, авиатасымалдаушы және оның соққы тобы Сирия жағалауында, Сириядағы нысаналарға жақын орналасқан Шығыс Жерорта теңізіне қайта бағытталды. Көздер Шарль де Голльдің 18 «Рафаль» және 8 «Супер Этендар» истребительдерінен тұратын, әдеттегіден үлкен 26 ұшақтың құрамына ие екенін мәлімдеді; авиатасымалдаушыда барлығы шамамен 31-34 ұшақ бар (ресми лимит – 40 ұшақ). Авиатасымалдаушы 2015 жылдың 23 қарашасында, Паристегі ИМИЛ террористік шабуылдарынан кейін 10 күн өткен соң операцияларын бастады. 2015 жылдың 7 желтоқсанында француз теңіз күштерінің контр-адмиралы Рене Жан Кригнола Шарль де Голль кемесіне кіріп, АҚШ әскери-теңіз күштерінің Орталық қолбасшылығының 50-ші жедел тобының басқаруын алды, ол коалицияның теңіз соққы операцияларын басқарды. Ол бұл қызметті атқарган алғашқы американдық емес адам болды. 2016 жылдың маусым айында АҚШ әскери-теңіз күштері Шарль де Голль экипажына олардың жетістіктері үшін «Құрмет белгісі» марапатын табыс етті. 2016 жылдың қыркүйек айының соңында Шарль де Голль Мосул шайқасына Тулоннан Сирия жағалауына жөнелтілді. Оның 24 «Рафаль М» истребительдерінен тұратын эскадрильясы әуе шабуылы мен барлау миссиялары арқылы ИМИЛ-ге қарсы халықаралық коалицияны қолдады. 2020 жылы Шарль де Голль Жерорта теңізінің шығысында «Шаммал» операциясын жалғастыра отырып, АҚШ әскери-теңіз күштерінің «Росс» кемесімен бірікті. Олар «Дәуіш» террористік ұйымына қарсы халықаралық коалиция – «Мұрагерлік шешім» операциясына қатысты. Миссия барысында авиатасымалдаушы ұрыс тобына Германия, Бельгия, Дания, Грекия, Испания, Нидерланды және Португалияның әскери кемелері қосылды. Бұл ынтымақтастық Жерорта теңізіндегі бірлескен операциялық тиімділікті көрсетті. Операция барысында «Шарль де Голль» авиатасымалдаушы тобы, оның экипажының 2000 мүшесі және грек теңіз күштерінің фрегаты Лимассол портына бес күндік сапарға тоқтады. Кипр президенті Никос Анастасиадис және елші Изабелль Дюмон капитан Гийом Пингедің қатысуымен ұшақ экипажына сөз сөйледі.
Клемансо миссиясы
Ұшақ тасымалдаушысы 473-ші жедел әскерлік топтың авиациялық шабуыл тобын басқарып, 2019 жылдың наурыз айында Жерорта теңізі арқылы бес айлық операцияны бастады. "Шарль де Голль" ұшақтары Ислам мемлекетіне қарсы Багуз-Фаукани шайқасындағы соңғы маңызды шайқасқа қатысып, содан кейін Үнді мұхитына бет бұрды. 28 мамырда Сингапурға жеткен Ұшақ тасымалдаушысы Сингапур қарулы күштерімен бірлескен оқу-жаттығуларға қатысты.
COVID-19 пандемиясы
2020 жылдың сәуір айында 40 экипаж мүшесі COVID-19 симптомдарын көрсетті, бұл «Шарль де Голль» кемесінің жоспарланған мерзімінен бұрын Тулон арсеналына, үй портына қайтуын қажет етті, деп 8 сәуірде Қарулы күштер министрлігі хабарлады. 66 тест жүргізілгеннен кейін, министрлік 10 сәуірде 50 тесттің оң нәтиже көрсеткенін мәлімдеді. Үш теңізші тікұшақпен «Сан-Анн» әскери оқу ауруханасына эвакуацияланды. 19 сәуірде The New York Times газеті «Шарль де Голль» авиатасымалдағышының теңіз тобындағы 1081 экипаж мүшесінің тестілеу нәтижесі оң болғанын хабарлады, олардың көп бөлігі авиатасымалдағышта болды. Бұл көрсеткіш авиатасымалдағыштың жалпы құрамының шамамен 60 пайызына тең болды. 2020 жылдың 11 мамырында Флоренс Парли Ұлттық Ассамблеяға екі тергеудің қорытындыларын баяндады. Парли вирустың авиатасымалдағышқа 2020 жылғы 26 ақпанда Кипрдің Лимассол қаласынан шыққаннан кейін және 2020 жылғы 13 наурызда Брестке келгенге дейін белгілі бір уақытта енгенін түсіндірді.
Клемансо 21
Шарль де Голль 2021 жылдың 21 ақпанында теңізге шыққан "Клемансо 21" миссиясы аясында авианосецтер тобының (CSG) басшысы болды. Авианосецтер тобы бірнеше ай бойы Жерорта теңізінде, содан кейін Үнді мұхитында және Парсы шығанағында дислокацияланып, маусым айында Тулонға оралу жоспарлануда. 2021 жылдың 18 қарашасынан 2 желтоқсанына дейін "Шарль де Голль" кемесі Батыс Жерорта теңізінде өткен "Полярис 21" жаттығуына қатысты.
Клемансо 22
Шарль де Голль 1 ақпанда теңізге шығып, 2022 жылдың ақпаннан сәуір айына дейін Жерорта теңізінде "Клемансо 22" операциясы аясында француз авианосецтер шабуыл тобын (CSG) басқарды. Бұл CSG құрамында бір әуе қорғанысы эсминшісі, француз фрегаты Forbin; бір әуе қорғанысы фрегаты, француз фрегаты Alsace; бір суастына қарсы фрегаты, француз фрегаты Normandie; және бір Durance классының май құю кемесі, француз танкері Marne болды. CSG-ге тағы үш одақтас мемлекетке тиесілі кемелер мен бір суасты кемесі қосылды.
Француз әуе кемелерін сатып алу
Француз әскери-теңіз күштері екі авианосецтен тұратын флотты сақтап қалуды мақсат етті, негізінен, екінші кеме жөндеуде болған кезде де кем дегенде біреуі әрдайым жұмыс істеп тұруын қамтамасыз ету үшін. Бұл үшін тағы бір авианосец салу қажет болды; алайда, қазіргі уақытта Шарль де Голль ғана қызметте. Құнына байланысты жабдықтарды стандартизациялау қажеттілік туды. Осы контексте, болашақ авианосецтерді жасауда Ұлыбританиямен ынтымақтастыққа мүмкіндік бар. Thales UK (BMT компаниясымен бірлесе) Франция үшін PA2 француз авианосеці ретінде салуға жарамды жобаны жасады. Екі ел де мұндай сценарийді іске асыру үшін қадамдар жасады: жаңа авианосецтің Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің талаптарына сәйкес, дәстүрлі қозғалтқышпен жұмыс істеуі керек еді. Франция ядролық қозғалтқышты басымдыққа қойды және газ турбиналарынан тиімдірек екенін анықтау үшін зерттеу жүргізілді. Алайда, 2013 жылғы Францияның қорғаныс стратегиясының ақ кітабы екінші авианосец жоспарын тоқтатты. Орташа жөндеуден кейін, 2018 жылдың қазан айында Францияның қарулы күштерінің министрі болашақ авианосецке қойылатын талаптарды анықтау үшін 18 айлық зерттеуді жариялады. 2020 жылдың желтоқсан айында президент Макрон жаңа буын авианосецтердің құрылысын шамамен 2025 жылы бастайтынын, ал теңіз сынақтарын 2036 жыл шамасында жүргізуге жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Авианосецтің шамамен 75 000 тонна су сыйымдылығы болжанып отыр, және ол шамамен 32 жаңа буын истребитерін, 2-3 E-2D Advanced Hawkeye ұшағын және әлі анықталмаған көлемде ұшқышсыз әуе кемелерін тасымалдауға арналған.