Кіріспе

Франция қарулы күштерінің теңіз қолдары, бейресми түрде La Royale, Франция қарулы күштерінің теңіз бөлімі және Францияның төрт әскери қызмет саласының бірі болып табылады. Бұл әлемдегі ең ірі және ең күшті теңіз күштерінің бірі, «ашық теңіз» флоттарының қатарында танылған. Франция теңіз күштері жаһандық деңгейде жұмыс істеуге және экспедициялық міндеттерді орындауға қабілетті, сонымен қатар шетелде маңызды қатысуын сақтайды. Франция теңіз күштері қазіргі уақытта қозғалмалы қанатты ұшақ тасымалдағыштарын пайдаланатын сегіз теңіз күшінің бірі болып табылады, оның флагманы – француз авианосеці «Шарль де Голль» АҚШ теңіз күштерінен тыс жалғыз ядролық қуатпен жұмыс істейтін авианосец және АҚШ-тан тыс жасалған екі ұшақ тасымалдағыштан бірі, ұшақтарды ұшыру үшін катапульталарды пайдаланады. 17 ғасырда құрылған Франция теңіз күштері үздіксіз қызмет ететін ең көне теңіз күштерінің бірі болып табылады, оның тарихы орта ғасырларға дейін жетеді. Ол Франция тарихындағы маңызды оқиғаларға, соның ішінде Наполеон соғыстарына және екі дүниежүзілік соғысқа қатысты, сондай-ақ 400 жылдан астам уақыт бойы француз колониялық империясын құру мен нығайтуда маңызды рөл атқарды. Франция теңіз күштері теңіз технологиясында бірнеше инновацияларды енгізді, оның ішінде бірінші бумен жұмыс істейтін лайнерлік кеме, бірінші темір қабықталған соғыс кемесі, бірінші механикалық түрде қозғалған суасты кемесі, бірінші болат корпусты соғыс кемесі және бірінші бронетансалы крейсер. Франция теңіз күштері алты негізгі құрамдас бөліктен тұрады: Теңіз әрекеттері күштері, Суасты күштері (FOST және ESNA), Франция теңіз авиациясы, Теңіз атқыштары (оның ішінде теңіз коммандолары), Марсель теңіз өрт сөндіру батальоны және Теңіз жандармериясы. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Франция теңіз күштерінде 44 000 адам (37 000 әскери және 7 000 азаматтық қызметкер), 180-нен астам кеме, 200 ұшақ және алты коммандос бөлімі қызмет етеді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, резервтік құрамы шамамен 48 000 адамды құрады. Ол әртүрлі аэронавигациялық күштерді, шабуыл және баллистикалық зымырандарды тасымалдайтын суасты кемелерін, фрегаттарды, патрульдік катерлерді және қолдау кемелерін пайдаланады, ал «Шарль де Голль» ұшақ тасымалдағышы көптеген экспедициялық күштердің орталық бөлігі ретінде қызмет етеді.

Атаулары мен белгілері

Бірінші француздық корольдік теңіз флоты 1624 жылы король Людовик XIII-нің бас министрі кардинал Ришелье құрды. Француз революциясы кезінде Корольдік теңіз флоты ресми түрде Ұлттық теңіз флоты деп аталды. Бірінші және Екінші Француз империялары кезінде теңіз флоты Императорлық француз теңіз флоты (la Marine impériale française) деп аталды. Бірақ, институционалдық тұрғыдан алғанда, теңіз флоты өзінің қысқа, танымал лақап аты – la Royale-ды ешқашан жоғалтқан жоқ. Француз теңіз флотының бастапқы символы алтын якорь болды, ол 1830 жылдан бастап желкен арқанымен өрілді; бұл символ барлық теңіз кемелерінде, қару-жарақтарында және формаларында бейнеленді. Якорь символы әлі де формаларда қолданылып жүрсе де, 1990 жылы теңіз штабының бастығы Бернард Лузо кезінде жаңа теңіз логотипі енгізілді, ол үш түстің (көк, ақ, қызыл) комбинациясын қамтиды – ақ түсті соғыс кемесінің мұртының екі жағынан қызыл және көк түсті көпіршіктермен шектеліп, "Marine nationale" деген жазумен толықтырылды.

17 ғасыр

Кардинал Ришелье 1643 жылы қайтыс болғанға дейін Әскери-теңіз флотын жеке бақылады. Оның орнын оның шәкірті Жан Батист Колбер басты, ол француз Әскери-теңіз күшінің алғашқы регламентін енгізіп, Брест және Тулон қалаларында алғашқы теңіз кемежайларын құрды. Францияның Үшінші Республикасы кезінде Әскери-теңіз флоты отарлардың қауіпсіздігін және кеңеюін қорғауды жалғастырды. Қытай-Француз соғысында Фучжоу шайқасы, Шипу шайқасы және Пескадорлар науқаны сияқты маңызды теңіз шайқастары болды. Вьетнамда Әскери-теңіз флоты Тонкин жорығына көмектесті, оның ішінде Тхуан Ан шайқасы болды, содан кейін 1893 жылғы франко-сиам қақтығысына қатысты. 19 ғасырдағы француз Әскери-теңіз флоты көптеген жаңа технологияларды әкелді. Ол өте тиімді Пайшанс зеңбірегін ойлап тапқаннан кейін теңіз артиллериясын дамытуға жетекшілік етті. 1850 жылы француз кемесі «Наполеон» тарихтағы алғашқы бу машинасымен жүретін кеме болды, ал тоғыз жылдан кейін француздық «Gloire» темір кемесі теңіздегі алғашқы темір қабықталған соғыс кемесі атанды. 1863 жылы Әскери-теңіз флоты француздық «Plongeur» суасты кемесін іске қосты, ол әлемдегі механикалық қуатпен қозғалатын алғашқы суасты кемесі болды. 1876 жылы француздық «Redoutable» соғыс кемесі болат қабықталған алғашқы соғыс кемесі болды. 1887 жылы француздық «Dupuy de Lôme» крейсері әлемдегі алғашқы бронекрейсер атанды. Ғасырдың соңына қарай француз офицерлері «Jeune École» (Жас мектеп) теориясын жасады, ол қымбат соғыс кемелерін жою үшін кішкентай, арзан торпедалық қайықтарды пайдалануды және қарсыластың сауда флотына шабуыл жасау үшін алыс қашықтықтағы саудалық рейдерлерді қолдануды ұсынды.

Негізгі әскери-теңіз базалары

2014 жылғы деректер бойынша ең ірі француз теңіз базасы – Тулон әскери порты. Франция материгіндегі басқа да маңызды базалар – Атлантика мұхитындағы Брест арсеналы және Иль-Лонг, ал Англия арналындағы Шербург теңіз базасы. Француз теңіз күштерінің шетелдегі базаларына Америкадағы Форт-де-Франс және Деград-де-Канн, Үнді мұхитындағы Порт-де-Гале және Дзауци, Тынық мұхитындағы Нумеа мен Папеете кіреді. Сонымен қатар, теңіз күштері Абу-Даби, Дакар және Джибути сияқты шетелдік елдерде базаларды пайдаланады немесе жалға алады.

Кемелер мен су асты кемелері

Француз әскери-теңіз доктринасы екі авианосецке шақырса да, француздардың тек бір ғана, француз авианосецы Шарль де Голль бар. Бастапқыда француз авианосецы PA2 үшін жоспарланған тапсырыс, британдық Royal Navy үшін жаңадан салынған және іске қосылған, британдықтардың дизайнына негізделген еді. Алайда, бюджеттік себептермен француз бағдарламасы бірнеше рет кейінге қалдырылды, нәтижесінде FREMM жобасына басымдық берілді. 2013 жылдың сәуірінде екінші авианосец жобасы, 2013 жылғы француз қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік туралы ақ кітабында жарияланған қорғаныс кезеңіндегі қысқартуларға байланысты тоқтатылатыны расталды. Француз әскери-теңіз күштері үш десант кемесі, он әуе қорғанысы және су асты кемелеріне қарсы фрегат, бес жалпы мақсаттағы фрегат және алты флоттық су асты кемесінен (SSN) тұрады. Бұл кемелер, авианосец Шарль де Голльмен бірге, француз теңіз флотының негізгі мұхиттық соғыс күшін құрайды, ал теңіз флотының стратегиялық мұхиттық күштеріне жататын төрт баллистикалық зымыранды су асты кемесі (SSBN) француз ядролық қорқытуының арқауы болып табылады. Сонымен қатар, француз әскери-теңіз флоты алты жеңіл бақылау фрегатын және 2020 жылдан бастап алты avisos (алғашқыда жеңіл корветтер, қазір патрульдік кемелер ретінде жіктеледі) пайдаланады. Олар теңіз флотының теңіздегі қарауылдау міндеттерін, француз теңіз базаларын және аумақтық суларын қорғауды жүзеге асырады, сондай-ақ кез келген мұхиттық операциялық топқа төменгі деңгейдегі сүйемелдеуді қамтамасыз ете алады. Әскери-теңіз флоты сондай-ақ жағалау және теңіздік патрульдік кемелердің, минаға қарсы шаралар кемелерінің, сондай-ақ көмекші және қолдау кемелерінің флотын басқарады.

Ұшақ

Француздық әскери-теңіз авиациясы ресми түрде Aéronautique navale деп аталады және 1998 жылғы 19 маусымда теңіздік патрульдік ұшақтар мен әуе кемесі эскадрильяларының бірігуі нәтижесінде құрылды. Оның құрамында шамамен 6800 азаматтық және әскери қызметкер бар, олар Франциядағы төрт әуе базасынан жұмыс істейді. "Аэронаваль" 40 "Рафаль" истребителімен жаңартылды, олар "Шарль де Голль" әуе кемесінен ұшып шығады.