Кіріспе

Алцея – гүлді өсімдіктердің 80-нен астам түрін қамтитын тұқымдас. Олар Азия мен Еуропаға тән. Alcea abchazica Iljin Alcea acaulis (Cav.) Alef. Alcea afghanica I. Riedl Alcea antoninae Iljin Alcea apterocarpa (Fenzl) Boiss. Alcea arbelensis Boiss. & Hausskn. Alcea assadii Pakravan Alcea aucheri (Boiss.) Alef. Alcea baldshuanica (Bornm.) Iljin Alcea biennis Winterl Alcea calvertii (Boiss.) Boiss. Alcea chrysantha (Sam.) Zohary Alcea damascena (Mouterde) Mouterde Alcea denudata Boiss. Alcea digitata (Boiss.) Alef. Alcea dissecta (Baker f.) Zohary Alcea djahromi Parsa Alcea excubita Iljin Alcea fasciculiflora Zohary Alcea ficifolia L. – Антверпен қайыңы Alcea flavovirens (Boiss. & Buhse) Iljin Alcea freyniana Iljin Alcea froloviana (Litv.) Iljin Alcea galilaea Zohary Alcea ghahremanii Pakravan & Assadi Alcea gorganica (Rech. f., Aellen & Esfand.) Zohary Alcea heldreichii (Boiss.) Boiss. Alcea hohenackeri Boiss. Alcea hyrcana Grossh. Alcea ilamica Pakravan Alcea iranshahrii Pakravan, Ghahr. & Assadi Alcea karakalensis Freyn Alcea karsiana (Bordz.) Litv. Alcea koelzii I. Riedl Alcea kopetdaghensis Iljin Alcea kuhsanguia Parsa Alcea kurdica (Schltdl.) Alef. Alcea kusjariensis (Iljin ex Grossh.) Iljin Alcea lasiocalycina Boiss. Alcea lavateriflora (DC.) Boiss. Alcea lenkoranica Iljin Alcea litvinovii (Iljin) Iljin Alcea loftusii (Baker f.) Zohary Alcea longipedicellata I. Riedl Alcea mazandaranica Pakravan & Ghahr. Alcea mosulensis I. Riedl Alcea mozaffarianii Ghahr. & Pakravan & Assadi Alcea nikitinii Iljin Alcea nudiflora (Lindl.) Boiss. Alcea peduncularis Boiss. & Hausskn. Alcea pisidica Hub. Mor. Alcea popovii Iljin Alcea rechingeri (Zohary) I. Riedl Alcea remotiflora (Boiss. & Heldr.) Alef. Alcea rhyticarpa (Trautv.) Iljin Alcea rosea L. – жалпы қайың Alcea rosulata I. Riedl Alcea rufescens (Boiss.) Boiss. Alcea rugosa Alef. Alcea scabridula I. Riedl Alcea schirazana Alef. Alcea semnanica Pakravan Alcea setosa (Boiss.) Alef. – қылқан жапырақты қайың Alcea sophiae Iljin Alcea sosnovskyi Iljin Alcea sotudehi Parsa Alcea striata (DC.) Alef. Alcea sulphurea (Boiss. & Hohen.) Alef. Alcea sycophylla Iljin & V. V. Nikitin Alcea tabrisiana (Boiss. & Buhse) Iljin Alcea talassica Iljin Alcea tarica Pakravan & Ghahr. Alcea teheranica Parsa Alcea tholozanii Stapf Alcea transcaucasica (Iljin) Iljin Alcea turcomanica Iljin Alcea turkeviczii Iljin Alcea vameghii Parsa Alcea wilhelminae I. Riedl Alcea woronowii (Iljin ex Grossh.) Iljin Alcea xanthochlora I. Riedl

Қолданылуы

Қызылша – көп жылдық гүлзардағы сәндік өсімдіктер. Оларды тұқымнан оңай өсіруге болады. Қызыл гүлді сорттары құмырсқалар мен көбелектерді қызықтырады. А. rosea-дан әртүрлі сорттар шығарылған. Оларға қос гүлді ‘Шатерс-дубль’, бүлдірген түсті ‘Крем де Кассис’ және қою, қара, қызыл қоңыр гүлдері бар ‘Күзетші’ жатады. Қызылшаның сабақтары отын ретінде пайдаланылады, ал тамыры емдік мақсатта қолданылған.

Зиянкестер мен аурулар

Алсея түрлерінің личинкалары кейбір көбелектердің (Lepidoptera) түрлері үшін тамақ ретінде қолданылады, оның ішінде Bucculatrix quadrigemina және Vanessa cardui, яғни боялған ханым көбелегі. Жапырақтарда кішкентай тесіктер жасайтын мақта арасы (Podagrica fuscicornis) – зиянды жәндік. Құрттар, құмырсқалар және қалқанша қанаттылар ыстық және құрғақ жағдайда бұл өсімдікті тамақтанады. Бірнеше мысықшалар A. rosea-ны өздерінің қожайын өсімдігі ретінде пайдаланады, соның ішінде Rhopalapion longirostre, Alocentron curvirostre және Aspidapion validum. Бұл өсімдіктер сондай-ақ, Puccinia malvacearum – қызылша гүлдің тотығын тудыратын патогенді саңырауқұлаққа да осал.

Мәдениет

Аой Мацури (Холлихок фестивалі) – Киото қаласының үш маңызды фестивалінің бірі. Виктория дәуірінде гүлдер тілінде холлихок амбиция мен өнімділіктің символы болған. Ұлыбританияның холлихоктардың ұлттық жинағы Линкольнширдегі Джонатан Шепардқа тиесілі.