Кіріспе

Бреттондық мұрагерлік соғысы кезінде Бретань герцогинясы, өзінің қарсыласының қызы (фр. Jeanne de Penthièvre; шамамен 1319 – 10 қыркүйек 1384) 1341 және 1364 жылдар аралығында күйеуі Карл Блуамен бірге Бретань герцогинясы ретінде билік етті. Оның герцогтыққа деген талаптары Монфорт әулетімен күреске түсті, олар кең ауқымды азамат соғысынан, яғни Бретондық мұрагерлік соғысынан кейін ғана жеңіске жетті. Соғыстан кейін Жанна өмірінің соңына дейін Бретань герцогинясы титулын сақтап қалды. Ол өмір бойы Пентиевр графы болды.

Ерте өмір

Жанна Гю де Пентиеврдің (Бреттания герцогы Иоанн III-нің інісі) және Жанна д'Авугурдың жалғыз қызы болды. Әкесі арқылы ол Пентьевр графынасы атанды және герцогтық құқықтарын нығайтты.

Бретондық мұрагерлік соғысы

Жанна Бретон мұрагерлік соғысының маңызды тұлғаларының бірі болды. Герцогтік тәжді мұраға алу мәселесі, жынысына қарамастан, баланың қайтыс болған ата-анасының «өкілдік» құқығын иелене алатынына байланысты болды. Осыған сәйкес, Жанна қайтыс болған Бретань герцогінің екінші ағасы ретінде әкесінің құқықтарына ие болар ма, әлде жартылай параллель туыстықтағы ең үлкен мұрагер басқалардың бәрінен жоғары тұрар ма деген сұрақ туды. Бретон мұрагерлігінде талапкер – Жаннаның жарты ағасы Джон Монфор, Жаннаның әкесі Артур II, Бретань герцогінің Шотландия королевасы Дрюдің Йоландасымен екінші некесінен туған ұлы. Жаннаның ағасы Иоанн III өгей анасы Йоландамен арақатынасын үзіп, жарты ағасы Иоаннның өзінен кейін билікке ие болуына кедергі келтіруге тырысты, соның ішінде әкесінің екінші некесін жоюға әрекеттеніп, осылайша жартылай туған ағайындарын заңсыз деп жариялауға ұмтылды. 1335 жылдың желтоқсанында Жанна мен Англия королі Эдуард III-нің інісі Корнуолл графы Джон Эльтамның некелесуі туралы келіссөздер жүргізілді; алайда, бұл келісімдер ресми никеге әкелген жоқ. 1337 жылы Жанна Парижде Шарль де Блуаға куәлік берді, олар 1338 немесе 1339 жылдары бірге тұрды. 1341 жылы Иоанн III қайтыс болғаннан кейін, олар Бретань герцогтігін билеуді өз мойнына алды, ал Шарльге Франция королі Филипп VI Конфлан арандамасы арқылы құрмет көрсетуге рұқсат берді. Олардың көптеген жергілікті ақсүйектер мен әкімшілік тарапынан қолдау алғаны көрінеді. Алайда, Джон Монфор өзінің талабынан бас тартпады, соның салдарынан соғыс басталды. Қызығы, Монфоршылардың бастапқы аргументі Бретань француздық мұрагерлік тәжірибесін ұстануы керек деген идеяға күшті сүйенсе, кейінгі ұрпақтар герцогтықтың өздерінің корольдік көршісінен тәуелсіз болуы керек деген пікірді қатысты түрде қорғады. 1345 жылы Жаннаның жарты ағасы Джон мұрагерлік соғысының ортасында қайтыс болғанда, оның әйелі Фландриялық Жоанна ұлдары Жан IV Жеңімпаздың құқықтарын қорғау үшін қаруға көтерілді. Жоанна қарсылықты ұйымдастырып, отбасының беделін сақтау үшін дипломатиялық шаралар қолданды. Осы алғашқы жетістіктерден кейін, 1347 жылы Жаннаның күйеуі Шарль де Блуа ағылшындарға тұтқынға түсті. Оның күйеуін тұтқынға алған Томас Дагворт еді. Тоғыз жылдан кейін ол шамамен жарты миллион экю көлеміндегі құн төлеп босатылды және Монфорларға қарсы соғысты қайта бастады. Шарль Аурей шайқасында қаза тапты, бұл соғыстың аяқталуын және Монфорлардың жеңісін шешті, Жаннаны жесір қалдырды.

Кейінгі өмірі

Екі талапкер арасындағы дау 1365 жылы Геранданың бірінші шартымен шешілді; оның шарттары бойынша, Жанна өзінің талаптары үшін үлкен өтемақы (төлемдері 1372 жылға дейін жалғасты), өмір бойы герцог атағын сақтау құқығы, Пентиер және Авагур отбасылық жерлерінің барлығы, сондай-ақ осы аумақтар үшін жаңа герцогқа бағынудан босатылды. Ең бастысы, егер Иоанн IV-тің еркек балалары болмаса, оның еркек мұрагерлері герцогтікті қайтарып алатын болды және әйелдерге герцогтікті мұраға алуға ресми түрде тыйым салынды. 1379 жылы Иоанн IV Англияға қуылғаннан кейін, Франция королі Карл V Бретаньді француз патшалығының құрамына қосуға тырысты. Жанна Геранда шартында белгіленген өзінің және ұлдарының құқықтарын бұзуға қатты наразы болды. Оның қолдаушылары мен Монфорт әулетінің жақтастары бірігіп, Иоанн IV-ті Англиядан шақырып, герцогтікті қайта бақылауға алуға көмектесті. Карл V қайтыс болғаннан кейін, ол 1381 жылдың 2 мамырында екінші Геранда шартын ратификациялады, ол негізінен бірінші шартының шарттарын қайталады. Геранда шарттарының құқықтық тұрғысынан алғанда, герцогтік тәжге мұрагерлік мәселесі шешілгендей болды, бірақ Жаннаның ұрпақтары Иоанн IV және Монфорт әулетінің болашақ герцогтарымен түрлі қақтығыстарға себепкер болды.

Мұрагерлік

Жанна 1384 жылдың 10 қыркүйегінде қайтыс болды және Гингамптағы францискан шіркеуінде жерленді. Жанна өз ұрпақтары үшін Бретань герцогтығының атағы мен билігінен айырылды, және герцогтық тәжін қайтаруға жасалған әрекеттерге қарамастан, бұл жоғалту мәңгілік болды. Дегенмен, оның ұрпақтары Францияның болашақ корольдерінің басшылығымен Бретаньдегі жоғары әкімшілік лауазымдарға уақыт-уақыт тағайындалып отырды. Оның Пентиевр гравицясы ретіндегі құқықтары мен атағы мұрагерлікпен берілді, бірақ ұрпақтары Монфор үйімен дауласуын жалғастырғандықтан, олар осы құқықтарды уақыт-уақыт Бретань герцогынан жоғалтып отырды.