Кіріспе

Американдық заңгер Брэндон Мейфилд (15 шілде 1966 жылы туған) – Орегон штатының Вашингтон округінде тұратын, ислам дініне кірген американдық. Ол 2004 жылғы Мадридтегі пойызға жасалған жарылысқа қатысы бар деген күдікпен, қате саусақ іздерінің нәтижесінде негіссіз ұсталған. 2004 жылдың 6 мамырында ФБР Мейфилдті Мадрид шабуылына қатысты маңызды куә ретінде ұстап, екі апта ұстағаннан кейін, испан билігі басқа күдіктіні анықтағаннан соң, ресми түрде кешірім сұрап босатты. АҚШ Әділет министрлігінің ішкі тексеруі ФБР тергеуіндегі қателіктерді мойындады. Соңынан сотқа жүгінгеннен кейін 2 миллион доллар өтемақы төленді. Алғашқы шешімде АҚШ «Патриот» заңының кейбір тармақтары конституцияға қайшы деп танылды, бірақ АҚШ үкіметі оған шағымданып, тоғызыншы апелляциялық округ деңгейінде техникалық негіздермен шешім күштен шығарылды. Мейфилдтің ісі көптеген ғылыми, саяси және әлеуметтік басылымдарда жарияланды.

Ерте өмір және мансап

Брэндон Мейфилд Орегон штатының Кус-Бэй қаласында дүниеге келді және Канзастың Холстед қаласында өсті. Ол 1985 жылдан 1989 жылға дейін АҚШ армиясының резервінде, содан кейін 1992 жылдан 1994 жылға дейін Германияның Битбург қаласында армия офицері болып қызмет етті. 1986 жылы Вашингтонның Олимпия қаласында әйелі Монамен танысты, ол египеттік азамат және колледж профессорының қызы. Ол көп ұзамай ислам дінін қабылдады. Олар 1989 жылдан бері Орегон штатының Бивертон қаласында тұрып келеді. Сот құжаттарында, құрметті судья Энн Айкеннің шешіміне сәйкес, бұл ақпараттың көп бөлігі "ФБР және Әділет министрлігі тарапынан жасалған және ойлап тапқан" мәліметтер еді. ФБР 2 сәуірде Мейфилдтің саусақ іздерін испан билігіне жіберді, бірақ 13 сәуірдегі хабарламада испан билігі Брэндон Мейфилдтің саусақ іздерінің Мадридтегі жарылысқа қатысы бар екенін жоққа шығарды. Сотта анықталғандай, ФБР-дің деректерінде, ФБР және Әділет министрлігінің куәгерлерінің сөзіне қарамастан, бұл саусақ іздері дәл сәйкес келмеген, ал Мадридтен алынған 20 саусақ іздерінің біріне ғана "ұқсас" болған. Осы "ұқсас іздері бар" адамдардың тізіміне сүйене отырып, ФБР ұлттық қауіпсіздік атынан 20 адамның барлығын кең ауқымды тергеуге тартты. Тергеуге 20 адамның және олардың отбасыларының медициналық, қаржылық, жұмыс және басқа да жазбалары кірді. Осы тергеу барысында Брэндон Мейфилдтің есімі тізімде ең жоғары көтерілді. 6 мамырда ФБР Мейфилдті Портленд маңындағы Бивертон қаласындағы кеңсесінде тұтқындады, бірақ бұл хабарлама Мейфилдтің адвокаттарына жеткізілмеді. 19 мамырда испан билігі саусақ іздерінің Алжир азаматы Оухнане Даудқа тиесілі екенін мәлімдеді. Брэндон Мейфилд ертесі күні, 2004 жылдың 20 мамырында халықаралық баспасөз бұл оқиғаны жариялағаннан кейін түрмеден босатылды. ФБР баспасөз хабарламасында тергеу кезінде АҚШ "Патриот" заңын дұрыс пайдаланбағанын мәлімдеді. Азаматтық бостандықтарды қорғаушылар мен ACLU Мейфилдтің қамауға алынуын куәгер ретінде материалдық пайдалану деп санайды. Кейіннен ФБР өз қателігін мойындап, жасаған әрекеттері үшін кешірім сұрады. Оған жауап ретінде, 2004 жылдың 4 қазанында Мейфилд жеке өміріне жасалған бұзушылық үшін сотқа шағым түсірді. Ол үкіметтен үйінен тәркіленген заттарды қайтарып беруге немесе жоюға мәжбүрлеу үшін сотқа шақыру талабын қойды және өзіне қарсы қолданылған заңның конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Федералды үкімет Мейфилдтің ісін ұлттық қауіпсіздік немесе ұлттық құпиялар мәселесі ретінде қараудан бас тарту туралы бірнеше өтініш берді, бірақ олар 2005 жылдың 28 шілдесінде судья Энн Айкен тарапынан қабылданбады.

Сот шешімі мен оның салдары

Бұл іс Тоғызыншы апелляциялық сотта қарастырылды. Апелляциялық шағымдардың арасында Мейфилдтің үйінен алынған материалдардың, оның ішінде оның отбасының жеке тіс щеткаларынан алынған ДНК үлгілерінің жойылмауы немесе сақталуы қажеттігі туралы мәселе болды. Федералдық үкімет болашақта тағы да сотқа шағым түсірілген жағдайда, оларға сілтеме жасау үшін материалдарды сақтап қалу қажет деп мәлімдеді. 2006 жылдың 29 қарашасында АҚШ үкіметі Мейфилдпен сот ісін 2 миллион долларға аяқтады. Үкімет келісімнің бір бөлігі ретінде Мейфилдтен ресми түрде кешірім сұрады. Бұл келісім Мейфилдке Патриот заңына қарсы заңдық шаралар қолдануға мүмкіндік берді. ФБР бұрынғы ішкі тергеуде кінәлі емес деп танылды. 2007 жылдың 26 қыркүйегінде Орегон округінің АҚШ округтік соты Патриот заңының екі ережесін конституцияға қайшы деп жариялады. Мейфилдтің пайдасына шешім шығарған судья Айкен, Патриот заңымен толықтырылған "Шетелдік барлау қызметі туралы" заң "үкіметтің атқарушы билігіне американдық азаматтарды Төртінші түзетудегі нақты себептерді келтірмей бақылауға және іздеуге рұқсат береді" деп мәлімдеді, бұл АҚШ Конституциясын бұзу болып табылады. Федералдық үкімет бұл шешімге шағым түсірді, ал Мейфилдтің адвокаты Элден Розенталь 2009 жылдың 5 ақпанында Тоғызыншы округ сотында өз позициясын қорлады. Мейфилд бұл шешімді Жоғарғы Сотқа шағымдады, бірақ 2010 жылдың 1 қарашасында ол қабылданбады.

Кейінгі жұмыстар

2015 және 2017 жылдар аралығында Мейфилд CAIR, ACLU және Ұлттық заңгерлер гильдиясымен бірлесіп, Портленд қалалық кеңесінен Терроризмге қарсы бірлескен жұмыс тобымен байланысын үзуге шақырып, қадағалау және көші-қон мәселелерін көтерді. 2018 жылы Брэндон Мейфилд Йонас Фикренің мүддесін Тоғызыншы апелляциялық сотта қорғады, оның ұшуға тыйым салынған тізімге енгізілуі және АҚШ-қа қайту әрекеттеріне кедерес келтіруі салдарынан туған зиян, оған осы саясаттың конституцияға қайшы екенін сотта дәлелдеуге құқық беретінін сәтті жеткізді.