Кіріспе

Нью-Джерси штатында кең таралған өңделген шошқа еті

Шошқа орамасы – Нью-Джерси және көршілес штаттарда көптеп таралған өңделген ет өнімі. Оны 1856 жылы Трентон қаласының тұрғыны Джон Тейлор ойлап тапты және 1906 жылға дейін «Тейлордың дайындалған шұжығы» деп сатылды. Содан бері азық-түлік таңбалау ережелері Тейлорды және барлық өндірушілерді оны «шошқа орамасы» деп белгілеуге міндеттейді, бірақ Нью-Джерсидің солтүстігіндегі адамдар оны әлі де «Тейлор шұжығы» деп атайды. «Бұл шошқа орамасы ма, әлде Тейлор шұжығы ма?» деген сұрақ – Нью-Джерси мәдениетінің ерекше бір бөлігі және осы атауды қалай қолдану мәселесі штатты шамамен солтүстік-оңтүстік бағытында бөледі. 2016 жылы жүргізілген оқырмандардың сауалнамасында Нью-Джерсидегі 565 муниципалитеттен 70 000-нан астам адам қатысты. Сауалнама нәтижесінде бөлгіш сызық шығыста Юнион-Мидлсекс округтерінің шекарасынан өтетіні және батыста Сомерсет және Хантердон округтерінің ортасымен 78-ші тас жол бойымен жүретіні анықталды.

Шығу тегі

Тамақты сақтау тәсілдері, мысалы, етке тұз салу және түтіндеу, мыңдаған жылдар бойы қолданылып келеді. Дәстүрлі шұжық пен шұжық өнімдерін өндірудің куәліктері 2000 жылдан астам бұрынға дейін жетеді. 1700 жылдардың соңында, ұнтақталған шұжыққа ұқсас, ұсақталған шошқа еті жергілікті жерде жасалған болуы мүмкін. Джон Тейлор 1856 жылы осы өнімнің құпия рецептін жасаған деп есептеледі. Жақын жердегі Белл Мидтен шыққан фермер және ет сатушы Джордж Вашингтон Кейс 1870 жылы хиккоримен түтінделген шошқа орамасының өзінің рецептін жасады. Кейс оны жүгері қабығына ораған. Азамат соғысынан кейін, 1800 жылдардың соңында, американдық ет өңдеу өнеркәсібі күрт өсімді басынан өткізіп, шошқа еті сияқты ет өнімдерін қарқынды дамып келе жатқан қалалық аймақтарға жеткізді.

Сипаттама

Аймақтық ерекшелік және ерекше дәмді өңделген ет болғандықтан, шошқа орамасы толыққанды сипаттауға көнбес және кейде "құпия ет" деп аталады. Оның құрамында жеңіл түтінделген шошқа еті, тұз, сақтағыш және дәмдеуіштер бар. Тейлор мен Кейстің нақты рецептері сауда құпиясы болып сақталады. 1910 жылғы заңдық пікірде осы еттің бірдей түрі, бірақ бекон немесе сизелге ұқсас тікбұрышты жолақтар түрінде келтірілген. USA Today газетінің журналисі Ларри Ольмстед еттің дәмін "канадтық бекон мен беконның араласуы, канадтықтан гөрі аз түтінді, беконнан майлырақ және тұздырақ, сонымен қатар ерекше құрылымы бар – сырты хрустящий, ал іші сәл жұмсақ" деп сипаттады. Брайсон мен Хейни: "Спамды еске түсіріңіз, бірақ шошқа орамасы арық, түтінге иісі бар, аздап ерекше дәмдеуіштермен және консервте келмейді, ішінде гель тәрізді зат та жоқ" деп жазды.

Дайындық

Шошқа шұжығын дайындау үшін, егер ол бұрыннан кесілмеген болса, оны кесіп, содан кейін кептіру, қуыру немесе табаға салу керек. Шошқа шұжығының кесіктері қызғанда табиғи түрде стақан тәрізді иіліп алады. Кесіктерді тегіс ету үшін әдетте бір радиалды кесік (Pac-Man стилінде) немесе төрт ішкі кесік (өрт сөндірушінің белгісі стилінде) жасалады, бұл піскеннен кейін ерекше пішіндерге әкеледі. Шошқа шұжығы көбінесе сэндвичтің бір бөлігі ретінде желінеді және жиі жұмыртқа және/немесе ірімшікпен бірге беріледі. Аймақтағы танымал таңғы ас сэндвичі – "Тейлор шұжығы, жұмыртқа және ірімшік" (Taylor ham, egg and cheese), сондай-ақ "шошқа шұжығы, жұмыртқа және ірімшік" деп те аталады, онда қуырылған шошқа шұжығы қуырылған (немесе шатырылған) жұмыртқамен және американдық ірімшікпен бірге қатты нан, бәшкет немесе ағылшын кексінде ұсынылады. Оны көптеген басқа тәсілдермен де жеуге болады, мысалы, Тейлор шұжығынан жасалған бургерлер (бургерлік нанға сиыр еті қосылған шошқа шұжығы), Тейлор шұжығынан жасалған құймақтар және Монклердегі дүкендерде сатылатын "Шеймич" сияқты жергілікті тағамдар. Бұл шошқа шұжығы, жұмыртқа және ірімшікпен жасалған сэндвич, онда нанның орнына қантты майлы құймақтар қолданылады. Оның құрамына кіретін басқа рецепттерге "Джерси бургері", шошқа шұжығынан жасалған Монте-Кристо немесе шайтан жұмыртқаның түрлері кіреді.

Өнімнің атауы

Тейлор бастапқыда өзінің өнімін "Тейлордың дайындалған шұжығы" деп атаған, бірақ 1906 жылғы Таза азық-түлік және дәрі-дәрмек туралы заңда белгіленген "шұжықтың" жаңа заңдық анықтамасына сай келмегендіктен атауын өзгертуге мәжбүр болды. "Тейлордың шошқа рулеты" және "Трентон шошқа рулеты" деп сатылатын ол "Рулет шошқа" және "Трентон стиліндегі шошқа рулеты" сияқты ұқсас атаулармен бәсекелестікке ұшырады. 1910 жылы Бруклиндегі "Шұжық патшасы" Адольф Гобельді Тейлор өзінің бәсекелес өнімін "Шошқа рулеты" деп атағаны үшін сотқа берді, бірақ сот "Шошқа рулеты" және "Шошқаның рулеты" сөздерін сауда белгісі ретінде тіркеуге болмайды деп шешті.

Нью-Джерси штаты

Тейлор Провизион Компаниясының өнімінің қаптамасында «Джон Тейлордың шошқа орамасы» деп көрсетілгенімен, бір ғасыр өткен соң Солтүстік Джерсидегі көптеген адамдар бұл өнімді «Тейлор ветчинасы» деп қате қолдануда. Жаңа Джерси штатын солтүстік және оңтүстікке бөлетін атау дауы, штат үшін мәңгілік мәселе болып табылады. Бұл штаттың өзіндік белгісіне айналды. Журнал редакторы Лью Брайсон мен жазушы Марк Хейнидің айтуынша: «Солтүстік оны «Тейлор ветчинасы» деп атайды және оны горчицамен жейді; оңтүстік оны «шошқа орамасы» деп атайды және кетчуппен жейді». Олар өздерінің туған штаты үшін былай деп атап көрсетеді: «Филадельфияда оны «шошқа орамасы» дейді; әй, Трентон өзеннен артында, және осылай қаптамада жазылған!». 2016 жылдың 15 мамырында президент Барак Обама Ратгерс университетінің 250-ші бітіру салтанатында сөз сөйлегенде «Тейлор ветчинасы мен шошқа орамасы туралы дауға» сілтеме жасап, «Мен мұнда бір себеппен келдім – ақыры осы шошқа орамасы мен Тейлор ветчинасы мәселесін шешу үшін. Әзілдеп айтамын. Менің президенттігімнің соңғы жылында мен көп нәрседен қорықпаймын, бірақ осы даудың ортасына араласудан сақтануым керек» деді. 2014 жылы деректі фильм жасаушы Стив Черноски мейрамханалардың мәзірлерін зерттегенде, солтүстік-оңтүстік бөлініс сызығының сипатталғандай дәл еместігін анықтады. Монмут округындағы мейрамханалар «Тейлор ветчинасы» деген атауды қолданады, Черноски бұл солтүстік адамдардың жағажайға жақын жерлерге көшуінің немесе мейрамханалардың туристерге қызмет етуінің нәтижесі болуы мүмкін деп болжайды; Дрисколл көпірінен оңтүстікке қарай «Тейлор ветчинасы» деген өнім сатылады; және негізгі бөліну Черноски күткеннен оңтүстікке қарай, Сомерсет және Миддлсекс округтерінде Раритан өзені маңында орналасқан. Бұл дауды одан әрі күрделендіретін нәрсе – мейрамханаларда «Тейлор ветчинасы» деп сатылатын өнімдердің міндетті түрде Тейлор өнімдері емес екендігі, өйткені ол белгілі бір дәрежеде жалпылама айналды, тіпті Нью-Джерсидің солтүстігінде де Case немесе басқа компанияның шошқа орамасы болуы мүмкін. Мысалы, кез келген Wawa дүкенінен сатып алынатын шошқа орамасы сэндвичі Alderfer компаниясының шошқа орамасынан жасалған.

Өндірушілер

Нью-Джерси штатындағы шошқа орамасының негізгі өндірушілері – Taylor Provisions (USDA EST 256), Taylor және Trenton брендтерімен, сондай-ақ Case Pork Roll (USDA EST 184) компаниялары. Бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан олардың іс-шаралары кейінге шегерілді және ақырында тоқтатылды. 2015 жылы Трентон қаласының Шығыс Хановер көшесіндегі Ганди бағында басқа екі фестивальмен бір күні Веган шошқа орамасы фестивалі өтті.

Мемлекеттік сэндвич

Нью-Джерсидің көптеген тұрғындары "Тейлор ветчинасы / шошқа орамасы, жұмыртқа және ірімшік" сэндвичін штаттың ресми сэндвичі деп есептейді. 2016 жылдың 14 сәуірінде Ассамблея депутаты Тим Юстас Нью-Джерси штатының заң шығарушы органына осы мәселені ресмилеу үшін екі заң жобасын енгізді, оны Нью-Джерси штатының ресми сэндвичі деп белгілеуді көздеді. Бір заң жобасы шошқа орамасы үшін, ал екіншісі Тейлор ветчинасы үшін болды. Ешбір заң жобасы комитеттен өте алмады. 2023 жылдың 25 мамырында Нью-Джерси губернаторы Фил Мерфи Тейлор Свифттың Eras Tour концертінің келесі демалыс күндері Восточный Ратерфорд қаласындағы Metlife Stadium стадионында өтетініне орай, Нью-Джерси штатының ресми сэндвичі "Тейлор Свифт ветчинасы, жұмыртқа және ірімшік" деп жариялады.

Басқалар

Трентон Тандер кіші лигалық бейсбол командасы 2015 жылдың 26 қыркүйегінде өзінің тұңғыш "Trenton Thunder World Famous Case's Pork Roll Eating Championship" чемпионатын өткізді. Джой Каштани 10 минутта 32 шошқа етінен жасалған сэндвич жеп жеңіске жетті. 2018 жылы жұма күндері команда өзін "Thunder Pork Roll" деп қайта атады, сонымен қатар шошқа етінен жасалған ролл тақырыбындағы форма мен тауарларын ұсынды. Джерси-Шор БлюКлауз кіші лигасының бейсбол командасы әрбір үй ойынының төртінші иннингінің соңында Pork Roll, Egg және Cheese Race жарысын өткізеді. Ween тобының бірнеше әндерінде шошқа етінен жасалған ролл туралы айтылады, оның ішінде 1991 жылғы The Pod альбомынан "Frank" және "Pork Roll Egg and Cheese" әндері бар. Бұл топ Пенсильвания штатының Нью-Хоуп қаласына жақын орналасқан. "Bizarre Foods Delicious Destinations" телешоуының 7-маусымының 9-шы эпизодында шошқа етінен жасалған ролл Джерси-Шордың арнайы тағамы ретінде көрсетілді. 2020 жылдың 28 қазанында Монтана губернаторына үміткер Майк Куни Cameo қосымшасында Нью-Джерсидің бұрынғы губернаторы Крис Кристинің видеосын жариялады. Кунидің көмекшісі Кристиді алдап видеоға түсірген болатын, ол Кунидің қарсыласы Грег Джанфортті Нью-Джерсиге қайтаруға тырысып, "Taylor ham" деп атады.