Кіріспе
Польшалық саясаткер және ғалым Казимеж Владислав Бартель (; ; 3 наурыз 1882 – 26 шілде 1941) – Польша математигі, масон, ғалым, дипломат және саясаткер, ол 1926 және 1930 жылдар аралығында үш рет Польшаның 15-ші, 17-ші және 19-шы премьер-министрі қызметін атқарды. 1937 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Польша сенаторы болды. Бартель 1919–1920 жылдары Темір жол министрі болып тағайындалды, 1922–1930 жылдары Польша Сеймі мүшесі болды. 1926 жылы Жозеф Пилсудскийдің мамырдағы төңкерісінен кейін ол премьер-министр болды және бұл лауазымды үш рет: 1926, 1928–1929, 1929–1930 жылдары атқарды. Бартель 1926–1928 жылдары Премьер-министрдің орынбасары және Діни сенімдер мен халықты сауаттандыру министрі болды. Пилсудский премьер-министрлік қызметін өз мойнына алған кезде, Бартель бұл кезеңде іс жүзінде премьер-министр болды, өйткені Пилсудский кабинет пен үкіметтің күнделікті жұмыстарымен айналыспады. Оның неміс талаптарын қабылдамауы немістер тарапынан мемлекетке қарсы қылмыс деп есептелді. Генрих Гиммлердің бұйрығымен Бартель 1941 жылдың 26 шілдесінде Львов профессорларының жаппай қырғынынан кейін өлтірілді.
Kazimierz Władysław Bartel (; ; 3 March 1882 – 26 July 1941) was a Polish mathematician, freemason, scholar, diplomat and politician who served as 15th, 17th and 19th Prime Minister of Poland three times between 1926 and 1930 and the Senator of Poland from 1937 until the outbreak of World War II. Bartel was appointed Minister of Railways between 1919 and 1920, in 1922–1930 he was a member of Poland's Sejm. After Józef Piłsudski's May Coup d'état in 1926, he became prime minister and held this post during three broken tenures: 1926, 1928–29, 1929–1930. Bartel was the Deputy Prime Minister between 1926–1928 and Minister of Religious Beliefs and Public Enlightenment, when Piłsudski himself assumed the premiership, however, Bartel was in fact "de facto" prime minister during this period as Piłsudski did not concern himself with the day to day functions of the cabinet and the government. His ultimate refusal of the German terms was taken as an act of treason by the Germans. By order of Heinrich Himmler, Bartel was murdered on 26 July 1941, shortly after the Massacre of Lwów professors had ended.
Ерте өмір және оқу
Казимеж Владислав Бартель 1882 жылдың 3 наурызында Австрия-Венгрияның Лемберг қаласында (кейін Польшаның Львов қаласы, қазір Украинаның Львов қаласы) Михаль Бартель мен Амалия Чадачек отбасында дүниеге келген. Жұмысшы отбасында өскен ол Стрийдегі бастауыш мектепті бітірді. Оның теміржолшы әкесі Бартельді қолөнер мектебінде сабақ беретін монтаждаушының шәкірті ретінде жұмысқа орналастырды. Бұл Бартельге шәкірт болып жұмыс істеп жүріп, формальды білімін жалғастыруға мүмкіндік берді. 1901 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Бартель Львов политехникалық институтының механика факультетіне түсті. Ол 1907 жылы summa cum laude дипломымен бітіріп, көп ұзамай өзінің альма-матерінде Плацид Здислав Дзивинскийдің сипаттамалық геометрия пәнінен ассистенты болып жұмыс істей бастады. 1908-1909 жылдары Львовтағы Франциска университетінде және Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде математика мен философияны оқыды. Мюнхенге берілген грант оған Карл Дочлеманның өнер тарихы, ал Аурель Восс пен Альфред Прингсхаймның математика бойынша лекцияларын тыңдауға мүмкіндік берді. Содан кейін доцент атағын алды. Бартель 1911 жылы Mieczysław Łazarski соқырлықтан зейнеткерлікке шыққаннан кейін сипаттамалық геометрия кафедрасын басқарды. Бартель 1917 жылы Львов политехникалық институтында математика профессоры атағын алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австро-Венгрия армиясына шақырылып, 1918 жылы Австро-Венгрия құлағаннан кейін жаңадан құрылған Екінші Польша Республикасының құрамына енген Львовқа оралды. 1919 жылы теміржол әскерлерінің командирі ретінде украиндық қоршаудан қаланың қорғанысына қатысты. Осы уақытта Бартель сипаттамалық геометрия бойынша алғашқы оқулығын жазды.
Бірінші өкілеттігі, бірінші үкімет (1926)
1926 жылғы 15 мамырда, мамыр төңкерісінен кейін Винцент Витос пен президент Войцеховский басқарған үкімет отставкаға кеткен соң, Бартель Сейм маршалы және мемлекет басшысы міндетін атқарушы Мацей Ратай тағайындауымен Екінші Польша Республикасының премьер-министрі болды. Бірақ Бартель кейіннен қабылдау сөзінде жаңа президент сайланғанға дейін ғана үкімет басшысы болатынын мәлімдеді. Мұндай шешімге оның бүйрек және асқазан аурулары мен үнемі сезілетін ауырулары ықпал еткен болуы мүмкін. Парламент мүшесінің бірі: «Ол көңілді және амбициялы адам болды, бірақ әрқашан ауырсынумен күресті. Тіпті Сеймдегі қарсыластары да жеке қарым-қатынаста Бартель сияқты адамды жақтамаудың қиын екенін мойындады. Премьер-министр ретінде ол барлық адамға, тіпті оның саясатына және үкіметіне қарсы болған ерлер мен әйелдерге көмектесуге тырысты, бірақ өзіне көмектесе алмады. Осының салдарынан Польша Республикасының саясаты мен дипломатиясында ерте қана беделсізденді. Ол дене бітімімен де, денсаулығымен де әлсіз болды, әсіресе шығыстағы социалистер мен коммунистерге жақсы әсер қалдырмады, сондықтан одан ықпалды премьер-министр немесе демократияны қолдайтын дипломат шығар емес». Бартельдің жаңа үкіметі негізінен ешқандай саяси партияға жатпайтын адамдардан құралды (олардың төртеуі бұрыннан-ақ министрлік лауазымдарды иеленген). Бартель идеологиялық тұрғыдан орталықшыл деп сипатталды: Премьер-министрдің жаңадан құрылған кеңсесін оң және сол қанаттың лидерлері иеленді. Бартель өз кезегінде Министрлікке басшылық етті, ал Пилсудский – Соғыс министрі болды. Мұндай жүйе негізінен мамыр төңкерісін қолдаған Польша социалистік партиясын қынжырландырды. 1926 жылғы 16 мамырда премьер-министр Бартель өзінің саясатының принциптерін атап көрсеткен мәлімдеме жасады. Бартель кабинеттің билікті конституциялық тәртіпке ешқандай зиян келтірмей, заңға сәйкес қабылдағанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ бейбітшілік, еңбекқорлық және Польша ұлтына адалдық шақыруын жасады. Сонымен қатар, ол Екінші Польша Республикасының болашақ экономикалық өсуіне теріс әсер ете алатын кез келген жоғары лауазымдардан қабілетсіз және сыбайлас жемқор саясаткерлерді дереу шеттетуге уәде берді. Бартельдің саяси және дипломатиялық мәселелердегі ең жақын кеңесшісі – жаңа министрді қолдаған маршал Йозеф Пилсудский болды. Бартель Игнаци Мощицкийді мемлекет басшысы (президент) лауазымына кандидат ретінде ұсынды, ол сонымен қатар Львов политехникалық институтының профессоры болды. Бартельдің бірінші үкіметі Польша тарихындағы ең белсенді үкіметтердің бірі болды; саясаткерлер мен парламент мүшелері саяси мәселелерді талқылау үшін әр екінші күні, ал кейде күнделікті жиналатын. 1926 жылғы 4 маусымда Игнаци Мощицкий Екінші Польша Республикасының президенті болып сайланды, Бартель бүкіл кабинетпен бірге отставкаға кетті, бірақ тағайындалғаннан кейін көп ұзамай президент Мощицкий оны қайтадан премьер-министр етіп тағайындады.
Екінші және үшінші үкімет (1926)
1926 жылдың 8 маусымында, Мощицкийді тағайындағаннан кейін үш күн өткен соң, Бартель өзінің екінші кабинетін құрды. Сол күні Юзеф Пилсудский бас кеңсеге хат жолдады, онда парламентке қайта оралу шарттарын баяндады. Екінші рет сайланғаннан кейін Бартель ең алдымен 1921 жылғы 7 қаңтардағы жоғары әскери билік органдарының ұйымдастырылуына негізделген жарлықты қайта жаңартуға күш салды, бұл үкімет пен парламенттің дауысысыз Соғыс министрлігін еркін басқаруға мүмкіндік береді. 1926 жылдың 9 маусымында жарлық ресми түрде қайта жаңартылды, бірақ президенттің немесе мемлекет басшысының министрлікке билігін күшейтетін тағы бір жарлық қабылданды. Бартель парламенттік клубтардың өкілдерімен кездесіп, олармен сөйлескенде парламенттік жүйеге адалдығын білдірді, сонымен қатар елдің экономикалық дамуына қатысты мәселені де атап өтті. Сенаторлармен жеке кездесуде ол бюрократияға қарсы күреске, саяси бейтарап армия құруға және Қоғамдық жұмыстар министрлігін таратуға деген ниетін жеткізді. Ол мамыр төңкерісіне дейін демократия болмағанын және Польшаны олигархия, ақсүйектер мен бай жеке клубтар мен партиялардың ықпалды басшылары басқарғанын айтты. Бартель мен оның үкіметін қолдаушылар мемлекетті басқарғандағы тиімділігін бағалады. Оның қарсыластары оны Польша Парламентінің рөлін шектеу құралы деп қарастырып, «жеке парламенттік отырыстарда» министрлерді диктатуралық тәртіппен бақылауда ұстады деп айыптады. Бартель премьер-министр болып тағайындалған кезде маршал Пилсудский бүлікші сенаторлар мен Сейм мүшелерімен келіссөздер жүргізуге тырысты. Бартель партиядағы либералдық бағыттың өкілі және Санация қозғалысының идеологы ретінде танылды. Әйтпесе, үкімет басшысы (Премьер-министр) лауазымын Казимеж Свитальский немесе Валерий Славек атқарды, екеуі де парламентпен қақтығысқа дайын екендерімен белгілі болды. Бартельдің үкіметі әкімшілік жұмысты жақсартуға үлкен үлес қосты, бұл премьер-министрдің ұйымдастырушылық қабілеті мен біліміне байланысты болды. Ол Сейм және төменгі шенді лауазым иелерімен байланысты тиімді үкіметтік жүйе құрды: «Бұрынғы үкіметтердің министрлері өздерін автономды билеушілер деп санады, бұл түрлі партиялардың мүшелерінің жеке мүдделеріне әсер етті. Казимеж Бартельдің үкіметі ешқашан саяси байланыстар мен достыққа баса назар қоймады. Премьер-министрдің лауазымды адамдары әр министрліктің тиімділігін бағалауға міндетті болды. Әр министр өз кеңсесінің жұмысы үшін жауапты болды және министрлер ешқандай саяси қызметке қатыса алмады. Кез келген мәселе бойынша парламентте сөйлемес бұрын, ол мәтінді премьер-министрдің өзіне бекітуге ұсыну керек еді. Бартель осындай процедураларды өзінің кабинетінің әрбір министрі мен сенаторынан талап етті және үкімет отырыстарының күн тәртібін жеке өзі дайындады, оның рұқсаты мен келісімінсіз ешқандай мәселені талқылауға тыйым салды». Бартель сондай-ақ Польшадағы еврейлердің және еврей азшылықтарының жағдайын жақсартуға тырысты. Ол Ресей патшасы Николай II және Польша Конгресі дәуіріндегі діни азшылықтарды, әсіресе еврейлер мен цыгандарды қудалауға бағытталған ережелердің қалдықтарын жоюға бел буды. Бартельдің кабинеті мұндай адамгершілікке жатпайтын рәсімдер мен әрекеттерге қарсы екенін жариялады және 1927 жылы премьер-министр еврей қауымдарына ресми құқықтар берген заңды қабылдауға рұқсат берді. Бартель еврейлерге салынған экономикалық санкциялардың сипатына қатысты белгілі бір заңдарды күшпен жүзеге асыруға да қарсы болды. 1926 жылдың 2 тамызында Парламент Конституцияға түзету енгізді («тамыздық жаңалық» деп аталды), бұл президенттің рөлін күшейтті. 1926 жылдың 20 қыркүйегінде Христиан-демократиялық партия Бартель үкіметіндегі екі министрге – Антони Сужковский мен Казимеж Млодзяновскийге қарсы дауыс берді. Партия оларды мемлекеттік басқаруда саяси тазалау жүргізуде айыптады. Ақырында, дауыс беруді үкімет қабылдады, бұл Бартельді және оның кабинетін отставкаға кетуге мәжбүр етті, бірақ маршал Пилсудский президентке Мощицкийді Бартельді премьер-министр етіп тағайындауға бұйрық берді. Бұл Конституцияға қайшы келмеді, бірақ парламентке қарсы сөйлеушілер мен социалистік саясатшылар әкімшілік пен үкіметтегі жиі ауысымдарға алаңдап, Сеймге қарсы бүлік немесе тағы бір төңкеріс жасау туралы ұсыныс жасады. Қақтығыс Бартельдің үшінші кабинетінің тек төрт күнге ғана созуына себеп болды. 30 қыркүйекте Варшавадағы Бельведер сарайында кеңес отырысы өтіп, үшінші үкіметті тарату туралы шешім қабылданды. Сондықтан Бартель осы мәселеге қатысты құжатты алды, оның күшіне енуі үшін президент Мощицкийдің қолы қойылған болуы керек еді. Сонымен қатар, Сенат парламенттің Жоғарғы Палата ұсынған бюджетті қысқарту саясатын қабылдауын талап етті. Бартель Сейм спикері Мачей Ратайға, мұндай жағдайда ол өзі жарлықты Мощицкийге апарып, оның қолы қоюын сұрайтынын айтты. Сейм бюджетті қысқарту саясатын қабылдағаннан кейін Бартель Мощицкийдің жеке резиденциясына келді, бірақ оның таңқалуынша, Мощицкий таратуға рұқсат беретін құжатқа қол қоюдан бас тартты. Оның орнына ол Бартельге жұмыстан босатуға бұйрық берді. Бартель тағы да отставкаға кетуге мәжбүр болды, бірақ бұл жолы оның кабинеті өзгеріссіз қалды және оның орнын маршал өзі басты. Бұрынғы премьер-министр осы оқиғаға қатты ренжіді, өйткені ол Пилсудский мен Ратайдың жоспарларына келісім бергеніне қарамастан. Осы барыста маршал бұрынғы үкіметтен өзгеше, ол министрлермен «жарыспайтынын» және қажет болған жағдайда мүшелер оның радикалды саясатына келіспесе күш қолданатынын ескертті.
Пилсудский кеңесімен ынтымақтастық
Бартель отставкаға кеткеннен кейін Пилсудскийдің жеке кеңесінде Премьер-Министрдің орынбасары және Діни конфессиялар мен қоғамдық ағарту министрі болды. Маршал өзінің кабинетіне көп көңіл бөлмеді, негізінен әскери және сыртқы саясатқа назар аударды. Маршалдың орнын Казимеж Бартель алмастырып, ол болмаған жағдайда оның міндеттерін атқарып, Сейм спикері болды. Ол үкімет өкілі ретінде бюджет және қаржы мәселелеріне қатысты жиі сөз сөйледі. Бұл тақырыптар «Пильсудскилер» мен парламенттік оппозиция арасындағы даудың негізгі тақырыбы болған болуы мүмкін. 1928 жылдың наурыз айында өткен сайлаудан кейін Пилсудский Казимеж Бартелді Сейм спикері қызметіне тағайындау керек деп шешті. 27 наурызда «Үкіметпен ынтымақтастық үшін партиялық емес блок» (BBWR), 1928 жылдан 1935 жылға дейін болған саяси емес ұйым, Юзеф Пилсудскиймен және оның Санача қозғалысымен тығыз байланысты, Бартелдің кандидатурасын жариялады. Алайда Пилсудскийдің Бартелді Сеймге басқару және оны маршал спикері етіп тағайындау жоспары сәтсіз аяқталды, өйткені сенаторлар мен парламент мүшелері оның орнына Польша социалистік партиясының Игнаси Дашинскиді Сейм маршалы ретінде таңдауға шешім қабылдады. Дауыс беру нәтижесіне наразылық білдіріп, BBWR партиясының мүшелері мен жақтастары залдан шығып кетті. 1928 жылы оның «Перспектива Маларская» атты алғашқы кітабы жарық көрді. Ол перспективаның негізгі теориясымен және оның сәулет пен өнерге қатысты кеңеюімен айналысты. Оны 1934 жылы Б. Г. Тейбнердің неміс тіліндегі аудармасына негативтерді берген Львовтегі баспахана Ксязница Атлас баспасы шығарды. Ол сондай-ақ Сейм мен оның сенаторларымен үнемі айтысып, күйзеліске ұшырап, алаңдаушылыққа ұшырады. 10 қаңтарда ол парламент мүшелерімен кездесуге қатысып, сенаторлар мен Сейммен ынтымақтастыққа дайын екенін мәлімдеді. Бартель бастапқыда Сейммен ынтымақтастық орнатуға қол жеткізді, бұл жағдайдың тұрақтандыруына және жанжалдың аяқталуына әкелді. Алайда кейіннен үкімет пен парламент арасындағы қарым-қатынас қайтадан нашарлады. Тағы бір даудың шыңы Еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру министрі Александр Присторға қарсы сенімсіздік білдіру туралы өтініш болды. Бұл негізінен Игнаси Дашинский бастаған Польша социалистік партиясының бастамасымен және оның Болеслав Лимановский сияқты қолдаушылары арқылы жүзеге асырылды. Болеслав Лимановский поляк социалистік саясаткері, тарихшы, журналисі және аграризмнің жақтасы, ол 1935 жылы 99 жасында қайтыс болғанға дейін Польша сенатының ең қарт мүшесі болды. 12 наурызда Бартель Сенатта сөйлеген сөзінде сенаторларды «мемлекет пен елді бақылау үшін қойылған міндеттерді орындай алмағаны үшін» және «олардың өсектелуі мен мақтанышы Польшаның экономикасына да, саясатына да зиян келтіргені үшін» сынады. Ол сондай-ақ «парламент мүшесі болу – бұл кәсіп. Ол мүшелерінен ешқандай дағдыларды меңгеруді және жаңа зиянды кампанияларды жасауды талап етпейді, тек биліктегі партияға мойынсұнуды ғана талап етеді. Тек жұмыс пен мансапқа ғана көңіл бөлген адам көп жағдайда басқалармен қақтығысқа түседі, бұл ұзақ мерзімді саяси салдарға әкеледі» деді. Бартель сенаттың бір мүшесіне сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс бүкіл үкіметтің қолдауының жоқтығын көрсетті деп есептеді. 1930 жылы 15 наурызда ол қызметтен кетуді шешті, ал оның отставкасын президент келесі күні қабылдады. Көп ұзамай ол парламенттік орындығынан да бас тартып, саясатты тастады. Валери Славек Польшаның жаңа премьер-министрі болып тағайындалды. Германияның Сыртқы істер министрлігіне жіберілген хаттың мазмұнында, қауіпсіздік полициясы мен қауіпсіздік қызметінің басшысының орынбасары (Рейнхард Гейдрих) Мюллердің 1941 жылдың басында Бартельдің кеңес өкіметімен жаңа мемлекет құру туралы келіссөздер жүргізгені және Кеңес Одағымен бірге нацистік Германияға соғыс жариялауы керек деп сенгені айтылды. Осыған ұқсас ақпаратты, басқалармен қатар, Польшаның Швейцариядағы іскерлік уәкілі Лондондағы Сыртқы істер министрлігіне 1940 жылғы 26 қыркүйекте жіберген жеделхаттан табуға болады: «Мәскеу профессоры Бартель Польшаның Қызыл үкіметін құруға ниетті деп саналады». Алайда бұл ақпараттың шындық екені ешқашан дәлелденген жоқ. Осы арада бұрынғы премьер-министрдің әйелі Мария Бартлова күйеуінің жаңа лекция кітабының жарыққа шығуы туралы кеңес өкілдерімен ғана сөйлескенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Казимеж Бартельдің Сталинмен жеке кездеспегені де кеңінен сеніледі. Лондонға көшіп келген эмиграциядағы премьер-министр, генерал Владислав Сикорский, Бартельмен ынтымақтастыққа түсіп, оны елшілік қызметке тағайындауды жоспарлады. Сикорский оны бұрынғы саяси топтардан британ үкіметінің талаптарына сәйкес келетін сияқты санады. 1941 жылғы 19 маусымда Сикорский Министрлер Кеңесінің отырысында Бартельдің кандидатурасын ресми түрде жариялады. Бұл шешім бұрынғы премьер-министрдің саяси адалдығымен, сондай-ақ кеңес оккупациясы кезінде Львов политехникалық институтының поляк сипатын сақтауға жасаған сәтті әрекеттерімен негіленді. Алайда Сикорский Бартельді Кеңес Одағында таба алмады, және Станислав Кот елші болып тағайындалды.
Тұтқындалу және өлім
1941 жылы 30 маусымда, Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасауының басталғаннан кейін көп ұзамай, Вермахт Львов қаласына кірді. Бартель 2 шілдеде Университетте әріптестерімен кездесу кезінде тұтқындалды. Келесі түнде тағы 36 профессора мен оқытушы ұсталды. Бартельдің әйелі 26 маусымда күйеуіне күнделікті тамақ жеткізуге тыйым салынғандықтан, келесі дүйсенбіде оның қайтыс болғанын білді. Бір мәлімет бойынша, 1943 жылғы қазан айының бір түнінде еврей тұтқындарынан құралған Зондеркоманда өлтірілген поляк профессорларының денелерін бір жаппай қабірден қазып шығарды. Бұл, жақындап келе жатқан совет әскерлеріне байланысты жасалған кісі өлтірудің іздерін жою мақсатымен жасалды. 1943 жылғы 9 қазанда денелер үйіліп жиналды. Тұтқындарға жеке заттары мен киімдерін, соның ішінде Казимеж Бартель мен профессор Тадеуш Островскийдің құжаттарын алып кетуге мәжбүр болды. Кейіннен денелер үйіндісі өртеніп, келесі күндері Зондеркоманда күлін айналағы далаларға шашыратып жіберді. 1966 жылы Львов профессорларының атылуының 25 жылдығына орай, Краковтағы Ассиздік Франциск шіркеуіне нацизм құрбандарының есімдері жазылған тақта орнатылды. Ескерткіштің жанында Казимеж Бартельдің құрметіне арналған жеке эпитафия да орнатылған.
Өлімнен кейін
Бартельдің перспективаға қатысты жұмысына берген мәнін білген әйелі, оның қайтыс болғаннан кейін наци шенеуніктерден жалбарынып, қолжазбасын сақтап қалды. Бартельдің кітапханасы немесе кейбір жиһазбен бірге Германияға жіберілді, не жеке қағаздарымен бірге өртеліп кетті. Оның екінші кітабын алғашқыда Б. Г. Тейбнер неміс тілінде басып шығаруы тиіс еді, ол Ксязница Атласына поляк тіліндегі басылымға арналған негативтерді беруге міндеттенді. Бірақ соғыс басылым процесін кешіктіріп, нәтижесінде барлық материалдар жойылды. 1950 жылдары Гданьск университетінің профессоры Ф. Отто сақталған қолжазба мен Тейбнердің Бартельдің бекітуі үшін жіберген баспагерлік сынақтарын пайдаланып екінші кітапты қайта құрастырды. Кітапта суреттерді геометриялық тұрғыдан талдау, суреттердегі геометрияны көркемдік тұрғыдан қайта жасау және оның перспектива теориясының қағидаларын қолдана отырып, өнер тарихын зерттеу мәселелері қарастырылған. Polskie Wydawnictwo Naukowe бірдей сериядан екінші кітапты 1958 жылы, ал бірінші томды 1960 жылы шығарды.
Құрметтер мен марапаттар
Ол ерекше жетістіктері үшін, басқа наградалармен қатар, 1932 жылы Ақ бүркіт орденімен, I сыныпты Француз құрмет легионымен, Батылдық кресімен, Тәуелсіздік кресімен және 1922 жылы Virtuti Militari күміс кресімен марапатталды.