Владіслав Бартошевський: Польшалық саяхатшы, белсенді және тарихшы
Władysław Bartoszewski
Владіслав Бартошевський (1922-2015) – польський політик, активіст, учасник Варшавського повстання та в’язень Освенцима. Міністр закордонних справ Польщі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық саясаткер және белсенді (1922–2015)
Polish politician and activist (1922–2015)
Владислав Бартошевский (19 ақпан 1922 – 24 сәуір 2015) – поляк саясаткері, қоғамдық белсенді, журналист, жазушы және тарихшы. Бұрынғы Аушвиц концлагерінің тұтқыны, ол Польшаның астыртын қозғалысының құрамында Екінші дүниежүзілік соғыста қарсылық көрсетіп, Варшава көтерілісіне қатысқан. Соғыстан кейін коммунистік Польша Халық Республикасы тарапынан «Армия Крайова» (АК) қатарында болғандығы және оппозициялық қызметі үшін қуғынға ұшырап, түрмеге қамалған. Коммунистік режим құлағаннан кейін Бартошевский екі рет Сыртқы істер министрі қызметін атқарды: 1995 жылдың наурызынан желтоқсанына дейін және 2000 жылдан 2001 жылға дейін. 1939 жылы Варшавадағы Рим-католик болашақ білім беру қоғамының гуманитарлық мектебін бітірді. 1940 жылдың 22 қыркүйегінен бастап Аушвиц концлагерінде тұтқын ретінде ұсталды (онының тұтқын нөмірі 4427). Польша Қызыл Крестінің араласуы арқасында 1941 жылдың 8 сәуірінде Аушвицтен босатылды. 1942 жылдың тамызында Бартошевский «Армия Крайова» сарбазы болды және оның Ақпарат және насихат бюросының Ақпарат бөлімінің «П» бөлімшесінде тілші болып жұмыс істеді. 1942 жылдың қарашасынан 1943 жылдың қыркүйегіне дейін Бартошевский Польшаның жаңаруы үшін күрестегі майданның баспасөз органы – католик журналы «Правда» (Шындық) редакторының хатшысы болды. 1958 жылдың қарашасында Бартошевский Варшава университетінің тіл білімі факультетіне қайта қабылданды, сыртқы оқу бөлімінде оқыды. Ол профессор Юлиан Крыжановскийдің жетекшілігімен жазылған магистрлік диссертациясын тапсырды. 1963 жылдың қарашасынан желтоқсанына дейін Бартошевский Австрияда тұрып, австриялық зиялы және саяси қоғамдармен байланыс жасады. 1984 жылдың мамырынан бастап Бартошевский Америкадағы Юзеф Пилсудский институтының толық мүшесі болды. 1981 жылдың 13 желтоқсанында әскери жағдай жарияланғаннан кейін Белолека түрмесінде, кейін Дравско-Поморское әскери оқу полигонындағы Яворезедегі интернациялық орталықта ұсталды. 1982 жылдың 28 сәуірінде Польша мен шетелдегі зиялы қауымдардың қолдауымен босатылды.
Władysław Bartoszewski (; 19 February 1922 – 24 April 2015) was a Polish politician, social activist, journalist, writer and historian. A former Auschwitz concentration camp prisoner, he was a World War II resistance fighter as part of the Polish underground and participated in the Warsaw Uprising. After the war he was persecuted and imprisoned by the communist Polish People's Republic due to his membership in the Home Army (Armia Krajowa, AK) and opposition activity. After the collapse of the communist regime, Bartoszewski served twice as the Minister of Foreign Affairs from March through December 1995 and again from 2000 to 2001. In 1939 he graduated from The Humanist High School of the Roman Catholic Future Educational Society in Warsaw. From 22 September 1940, he was detained in Auschwitz concentration camp (his inmate number was 4427). Due to actions undertaken by the Polish Red Cross, he was released from Auschwitz on 8 April 1941. In August 1942, Bartoszewski became a soldier of the Home Army, working as a reporter in the "P" Subdivision of the Information Department of its Information and Propaganda Bureau. From November 1942 to September 1943, Bartoszewski was an editorial team secretary of the Catholic magazine Prawda (The Truth), the press organ of the Front for the Rebirth of Poland. In November 1958, Bartoszewski was again accepted by the Linguistic Department of Warsaw University, in extramural mode. He submitted his master's thesis written under the supervision of professor Julian Krzyżanowski. From November to December 1963, Bartoszewski lived in Austria, where he entered into communication with Austrian intellectual and political societies. From May 1984, Bartoszewski was a full member of the Józef Piłsudski Institute of America. After announcing martial law on 13 December 1981, he was a detainee in Białołęka prison and later in the Internment Center in Jaworze at Drawsko Pomorskie Military Training Area. He was released on 28 April 1982 due to the support from intellectual communities from Poland and from abroad.
Дипломатиялық және саяси қызмет
1990 жылдың қыркүйегінен 1995 жылдың наурызына дейін Бартошевский Польша Республикасының Австриядағы елшісі лауазымын атқарды. 2001 жылдың маусымынан бастап Бартошевский Жауынгерлік және шейіттер есімін сақтау кеңесінің төрағасы болды. 2005 жылдың 27 қаңтарында Аушвиц-Биркенау концлагерінің азат етілуінің 60 жылдығына арналған шарада ол концлагерьдегі поляк тұтқындарының өкілі ретінде сөз сөйледі. Бартошевскийдің ғылыми дәрежесі туралы пікірлер қарама-қайшы болды. Ол университет бітірмеген, бірақ "профессор" атағын қолданды, бұл оның академиялық дәрежесі бар екенін көрсетеді. Формальды білімі болмаса да, Бартошевский бірнеше аккредиттелген және беделді университеттерде, оның ішінде танымал КУЛ (Иоанн Павел II католик университеті, Люблин) жоғары деңгейдегі тарих курстарын оқыды. КУЛ 1973–1985 жылдары оны гуманитарлық факультетіндегі қазіргі заман тарихы бойынша оқытушы (және Польшаның соғыстан кейінгі тарихы кафедрасының меңгерушісі) ретінде тіркеген және 2008 жылы құрметті докторлық дипломмен марапаттады. 2009 жылдың сәуірінен бастап ол Аушвиц-Биркенау қоры кеңесінің мүшесі болды.
From September 1990 to March 1995, Bartoszewski held the position of Ambassador of the Polish Republic to Austria. Starting in June 2001, Bartoszewski was the leader of the Council for the Protection of Memory of Combat and Martyrdom. On 27 January 2005, on the occasion of the 60th anniversary of the liberation of the concentration camp Auschwitz Birkenau, he delivered speeches as the representative of the Polish inmates of concentration camps. Bartoszewski's scholarly credentials were controversial. He had no university degree but used the title of "professor", suggesting that he had an academic degree. Despite his lack of formal academic qualifications, Bartoszewski taught graduate level history courses at several accredited and prestigious universities, including the renowned KUL (John Paul II Catholic University of Lublin), which lists Bartoszewski as a reader in modern history (and chair of Polish Postwar History) in the Faculty of Humanities, 1973–1985, and awarded him an honorary doctorate in 2008. From April 2009 he was a council member of the Auschwitz Birkenau Foundation.
Жеке өмір
Владыслав Бартошевский алғаш Антонина Михалға үйленген, бірақ ол неке ажырасып бітті. Оның ұлы, Владислав Теофил Бартошевский, 1955 жылы дүниеге келді. Бартошевскийдің құрметіне парламенттегі тулар жартылай төмен түсірілді. Бартошевскийді әйелі Зофия және ұлы Владислав Теофил есінде қалдырды.
Władysław Bartoszewski was first married to Antonina Mijal, but that marriage ended in divorce. His son, Władysław Teofil Bartoszewski, was born in 1955. Flags at the parliament were lowered to half staff in Bartoszewski's honor. Bartoszewski was survived by wife Zofia and son Władysław Teofil.
Ағылшынша
1968 Варшава өлім сақинасы: 1939–1944, Интерпресс. 1969 Ұлттар арасындағы әділдер: поляктардың 1939–1945 жылдары яһудилерге көмектесуі, София Левинмен бірге редакциялаған, Earlscourt Pub, Ұлыбритания; 1970 Самариялықтар: Холокост батырлары, София Левинмен бірге редакциялаған, Twayne Publishers, Нью-Йорк. 1988 Варшава геттосы: Христиан куәлігі, Beacon Press; 1991 Варшавадағы яһудилер: Тарих, Антони Полонскиймен бірге редакциялаған, Blackwell Publishing.
1968 Warsaw Death Ring: 1939–1944, Interpres. 1969 Righteous Among Nations: How Poles Helped the Jews 1939–1945, ed. with Zofia Lewin, Earlscourt Pub, UK;, 1970 The Samaritans: Heroes of the Holocaust, ed. with Zofia Lewin, Twayne Publishers, New York. 1988 The Warsaw Ghetto: A Christian's Testimony, Beacon Press; 1991 The Jews in Warsaw: A History, ed. with Antony Polonsky, Blackwell Publishing; .