Кіріспе
Польшаның әскери және саяси қайраткері (1881–1941) Владислав Евгений Сикорский (20 мамыр 1881 – 4 шілде 1943) – Польшаның әскери және саяси қайраткері. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Сикорский Польшаның тәуелсіздігін жақтаған бірнеше жасырын ұйымдар құрып, оларға қатысты. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польша легиондарында, ал кейіннен 1919–1921 жылдардағы Польша-Совет соғысында жаңадан құрылған Польша армиясында көзге түсті. Аталған соғыста ол 1920 жылғы Варшава шайқасында шешуші рөл атқарды. Екінші Польша Республикасының алғашқы жылдарында Сикорский премьер-министр (1922–1923) және әскери істер министрі (1923–1924) лауазымдарын иеленді. 1926 жылғы мамырдағы Юзеф Пилсудскийдің төңкерісінен және Санация үкіметінің орнауынан кейін ол жаңа режимнің назарынан тыс қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сикорский Польша эмигранттық үкіметінің премьер-министрі, Польша қарулы күштерінің бас қолбасшысы болды және дипломатиялық аренада Польша мүддесін қорғауға белсенді күш салды. Ол Польша мен Кеңес Одағы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты қайта жаңғыртуды қолдады, бұл қарым-қатынас 1939 жылдың қыркүйегінде Совет Одағының Польшаға басып кіргенінен кейін үзілген еді. (Содан кейін 1943 жылдың сәуірінде Совет Одағының басшысы Иосиф Сталин Сикорскийдің Катыньдегі жаппай қырғынды тергеуді Халықаралық Қызыл Крест ұйымына тапсыруынан кейін Совет-Польша дипломатиялық қарым-қатынасын тоқтатты. 1943 жылдың шілдесінде Сикорскийді тасымалдаған ұшақ Гибралтардан ұшып шыққаннан кейін бірден теңізге құлап, экипаждың барлық мүшесі, пилоттан басқа, қаза тапты. Сикорскийдің қазасының нақты жағдайы күмәнді, апатқа қатысты түрлі теориялар пайда болды. Сикорский Польша эмигранттарының ең беделді басшысы болды, ал оның қазасы Польша мүддесі үшін ауыр соққы болды.)
Władysław Eugeniusz Sikorski (; 20 May 18814 July 1943) was a Polish military and political leader. Before World War I, Sikorski established and participated in several underground organizations that promoted the cause of Polish independence. He fought with distinction in the Polish Legions during World War I, and later in the newly created Polish Army during the Polish–Soviet War of 1919–1921. In the latter war, he played a prominent role in the decisive 1920 Battle of Warsaw. In the early years of the Second Polish Republic, Sikorski held government posts including prime minister (1922–1923) and minister of military affairs (1923–1924). Following Józef Piłsudski's May 1926 Coup and the installation of the Sanation government, he fell out of favor with the new régime. During World War II, Sikorski became prime minister of the Polish Government in Exile, Commander in Chief of the Polish Armed Forces, and a vigorous advocate of the Polish cause in the diplomatic sphere. He supported the reestablishment of diplomatic relations between Poland and the Soviet Union, which had been severed after the September 1939 Soviet invasion of Poland. (Subsequently, in April 1943, Soviet leader Joseph Stalin broke off Soviet Polish diplomatic relations after Sikorski asked the International Red Cross to investigate the Katyn massacres. In July 1943 a plane carrying Sikorski plunged into the sea immediately on takeoff from Gibraltar, killing all on board except the pilot. The exact circumstances of Sikorski's death have been disputed and have given rise to various theories surrounding the crash. Sikorski had been the most prestigious leader of the Polish exiles, and his death was a severe setback for the Polish cause.
Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс
Сикорский Галициядағы Тушов Народов қаласында, сол кезде Австро-Венгрия империясының құрамында болғанда дүниеге келді. Ол Германияның қарқынды әскериленуін болжап, тағы бірнеше кітап және көптеген мақалалар жазды.
Катын аян және өлім
1943 жылы Кеңес Одағы мен Польша эмиграциядағы үкіметі арасындағы нәзік қарым-қатынас толыққанды түрде үзіліп, 13 сәуірде немістер Катын комиссиясы арқылы Кеңес Одағының өлтірген және Ресейдегі Смоленск маңындағы Катын орманында жерлеген 20 000 поляк офицерінің денелерін тапқандарын хабарлады. Апаттан тек ұшқыш Эдуард Прахал (1911–1984) ғана аман қалды. Тегеран конференциясынан кейін Сталин Польша үшін өзінің марионеттік үкіметін құруға шешім қабылдады, ал 1944 жылдың жазында Ұлттық Азаттық Комитеті (ҰАК) жарияланды.
Өлім туралы дау
1943 жылғы 7 шілдеде шақырылған британдық тергеу комиссиясы Сикорскийдің AL 523 сериялы Liberator II ұшағының апатын тергеді, бірақ себебін анықтай алмады. Комиссия бұл апат екенін және "көкқанатты басқару жүйесінің істен шығуына байланысты" болғанын анықтады. Сонымен қатар, "істен шығу қалай болғанын анықтау мүмкін болмады, бірақ саботаж фактісі анықталған жоқ" деп қорытындылады.