Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каронга – Малавидің Солтүстік аймағындағы Каронга ауданындағы қалашық. Ньяса көлінің батыс жағасында орналасқан, ол 1877 жылға дейін құлдық сауда орталығы ретінде пайда болған. 2018 жылғы есеп бойынша, Каронганың халқы 61 609 адамды құрайды. Бұл ауданда ең көп таралған және басты тіл – тумбука тілі, ол сонымен қатар Солтүстік Малавидің аймақтық тілі болып табылады.
Karonga is a township in the Karonga District in Northern Region of Malawi. Located on the western shore of Lake Nyasa, it was established as a slaving centre sometime before 1877. As of 2018 estimates, Karonga has a population of 61,609. The common and major language spoken in this district is the Tumbuka language, which is also a regional language of Northern Malawi.
Тарих
Малавидің солтүстік аймағындағы Каронга ауданында табылған тарихи алдындағы құралдар мен гоминидтердің қалдықтары, бұл аймақтың адамзаттың алғашқы отаны болуы мүмкін екенін тағы да дәлелдейді. Франкфурттағы Гете университетінің профессоры Фридманн Шренк Рейтер агенттігіне 2009 жылдың қыркүйегінде қазба жұмыстарында жұмыс істеген екі студенттің тарихи алдындағы құралдар мен гоминидтің тісін тапқанын айтты. "Осы жаңа табылған тарихи алдындағы құралдар мен гоминидтердің қалдықтары Африканың Ұлы жарылыс аңғарының және, мүмкін, Каронга маңындағы қазба алаңының адамзаттың алғашқы отаны саналатынына қосымша дәлел болып табылады", - деді Шренк. Аймақта 100 миллионнан 140 миллион жыл бұрын өмір сүрген ең алғашқы динозаврлардың және 1 миллионнан 6 миллион жыл бұрын өмір сүрген ерте гоминидтердің қалдықтары да бар. Бұл жаңалық Каронгадағы Малема қазба алаңынан жасалды. Жақындағы тарихқа келсек, Каронгада Орта және Кейінгі Тас дәуіріне, сондай-ақ Темір дәуіріне жататын Плейстоцен және Голоцен археологиялық материалдарының көптеп табылуына куә болады. 1877 жылға дейін Каронга белгілі араб құл саудагері Млозидің бекінісі болып келген. 1883 жылы қазіргі қаланың негізін қалаған британдық сауда бекеті ашылды. 2008 жылдың 11 шілдесінде Каронгадағы Кайелекера кені 1,5 миллион сағатты апатсыз уран өндірумен тойлады. "Сарапшылар" бұл сирек кездесетін жетістік деп мәлімдейді. 2009 жылдың желтоқсан айында аймақта бірнеше жер сілкінісі тіркелді.
Pre historic tools and remains of hominids discovered in Malawi's remote northern district of Karonga provides further proof that the area could be the cradle of humankind. Professor Friedemann Schrenk of the Goethe University in Frankfurt told Reuters News that two students working on the excavation site in September 2009 had discovered prehistoric tools and a tooth of a hominid. "This latest discovery of prehistoric tools and remains of hominids provides additional proof to the theory that the Great Rift Valley of Africa and perhaps the excavation site near Karonga can be considered the cradle of humankind." Schrenk said. The site also contains some of the earliest dinosaurs which lived between 100 million and 140 million years ago and early hominids believed to have lived between a million and 6 million years ago. The discovery was at Malema excavation site from Karonga. In terms of more recent prehistory, Karonga has an abundance of Pleistocene and Holocene archaeological materials dating especially to the Middle and Later Stone Ages, as well as the Iron Age. Some time before 1877 Karonga existed as the stronghold of Mlozi, a famous Arab slaver. In 1883 a British trading post, which formed the basis of the modern town, was opened there. On 11 July 2008 the Kayelekera mine in Karonga celebrated 1.5 million hours of accident free uranium mining. "Analysts" claim this is a rare achievement. In December 2009 the area suffered a series of earthquakes.
География
Каронга Ньяса көлінің батыс жағалауында 478 метр биіктікте орналасқан. Ол Кенан Нгомбадан, 11 миль (18 км) Капородан, Килондодан және Лупембеден қашықтықта жатыр.
Karonga is at an elevation of 1568 feet (478 m) on the western shore of Lake Nyasa. It is situated from Kenan Ngomba, 11 mile (18 km) from Kaporo, from Kilondo and from Lupembe.
Тілдер
Түмбука тілі Каронгада үйде де, мектепте де жиі қолданылады. Каронга "нгонде халқының арасындағы түмбука тілі мен мәдениетінің аралшасы" деп белгілі.
Tumbuka is commonly used in Karonga for both home and school. Karonga is known as "an island of Tumbuka language and culture in a sea of Ngonde people."
Экономика
Бұл аймақтың экономикасы көл бойында мақта, күріш және жүгері өндірісіне, ал батысында кофе және мал шаруашылығына негізделген.
The economy of the area is based on cotton, rice and maize production along the lake and on coffee and livestock in the west.
Өнер және мәдениет
Каронга мәдени және мұражай орталығы – туристер үшін Каронгадағы ең танымал орын. Онда 150 миллион жыл бұрын Каронганың оңтүстігінде табылған Малавизаврдың қазба қалдықтары сақталған. Мзузу мен Нхата шығанағынан Каронгаға автобустар қатынайды.
The Cultural & Museum Centre Karonga is Karonga's most popular attraction to tourists. It is home to the Malawisaurus, a 150 million year old fossil discovered south of Karonga. Buses travel from Mzuzu and Nkhata Bay to Karonga.