Кіріспе

Даньфу мүшелері – дәстүрлі қытай медицинасы (ДҚМ) бойынша белгіленген функционалдық бірліктер. Бұл жіктелулер физиологияға немесе ғылымға негізделмеген. Олар ДҚМ-ның адам ағзасының қалай жұмыс істейтінін жалпы түсінуінің технологиялық негізін құрайды. "Занг" термині табиғаты бойынша "қатты" инь саналатын мүшелерді білдіреді – Жүрек, Бауыр, Көкбауыр, Өкпе, Бүйрек, ал "фу" – "бос" ян мүшелерін білдіреді – Кіші Ішек, Ірі Ішек, Сары Ақау, Несеп қуығы, Асқазан және Сан Цзяо. Әр занг фумен жұптасады, әр жұп уксингтің біріне жатады. Даньфу мүшелері сонымен қатар он екі стандартты меридианмен байланысты. Әр ян меридианы фу мүшесіне, ал әр инь меридианы занг мүшесіне қосылған. Олар – Жүрек, Бауыр, Көкбауыр, Өкпе, Бүйрек жүйелерінің бес түрі. Даньфу мүшелерінің анатомиялық мүшелерге тең емес екенін көрсету үшін олардың аттары көбінесе үлкен әріппен жазылады.

Анатомиялық мүшелер

Зангфуды түсіну үшін олардың тұжырымы негізінен анатомиялық ойлардың нәтижесі емес екенін білу қажет. Ежелгі қытай дәрігерлері үшін дене функцияларын сипаттап, жүйелеу қажеттілігі, өлген денелерді жарып, морфологиялық құрылымдарды қараудан гөрі маңыздырақ болды. Сондықтан, зангфу ең алдымен функционалдық бірліктер, және анатомиялық ережелермен (қарапайым) байланысты.

Егжей-тегжейлер

Занг мүшелерінің негізгі функциялары ци мен қанды (және бүйрек жағдайында – эссенцияны) жасау және сақтаудан тұрады. Фу мүшелерінің басты мақсаты – заттарды (мысалы, қалдықтар, тағамдар және т.б.) тарату және қорыту болып табылады.

Занг

Әр заңның өзіне сәйкес "тесігі" болады, ол сол заңға "ашылады". Яғни, нақты бір заңның функционалдық бірлігі, сәйкес тесіктің функцияларын да қамтиды (мысалы, көрудің нашарлауы көбінесе Бауыр заңының бұзылуы ретінде қарастырылады, себебі Бауыр арнасы көзге "ашылады"). Занг мүшелерінің функцияларын тізімдегенде, Қытай медицинасында (ТКМ) "басқару" (c=主) термині жиі қолданылады – бұл қандай да бір нәрсені реттеудегі басты жауапкершілік белгілі бір заңда екенін көрсетеді (мысалы, қан, ци, су алмасуы және т.б.). Занг – бұл ең алдымен функционалдық бірліктер болғанымен, ТКМ олардың орналасқан жерін шамамен көрсетеді, атап айтқанда, сол аттас анатомиялық органның орналасқан аймағын. Зангтың осы (немесе кез келген) орналасуы ТКМ үшін маңызсыз деуге болады; алайда, нақты бір заңның жоғарғы, орта немесе төменгі джаоға жататыны белгілі бір маңызға ие.

Жүректің қуысы

Занг мүшелері бес, ал инь арналары алты болғандықтан, қалған меридиан Перикардқа бөлінеді. Оның түсінігі Жүрекпен тығыз байланысты, ал белгіленген негізгі қызметі – Жүректі сыртқы патогендік факторлардың шабуылынан қорғау. Жүрек сияқты, Перикард та қанды басқарады және сананы сақтайды. Перикардтың сәйкес ян арнасы Сан Цзяоға ("Үштік жылытушы") беріледі.

Өкпе

Ин металл. Поның (тәндік жан) мекені, янг органымен жұптасқан ірі ішек. Өкпенің қызметі – циды денеге тарату және түсіру. Ол тыныс арқылы циды қабылдайды, қалдықтарды шығарып, асқазан-ішек жолының перистальтикалық қызметіне көмектеседі. Өкпе тері мен шашты басқарады, сондай-ақ организмнің сыртқы қорғанысын (иммунитеттің бір бөлігі) және тері тесіктерінің жабылуын реттейді. Дұрыс жұмыс істейтін өкпе тері мен шаштың жақсы сапалы болуын, иммундық жүйенің күштілігін және ауруларға қарсы тұру қабілетін қамтамасыз етеді. Өкпенің қалыпты бағыты – қорғану. Өкпе циы «көтерілгенде» жоғары қарай бағытталап, жөтел мен ұйқысыздық тудырады. Өкпе әлсіз болса, экзема, жұқа немесе сынғыш шаш, сондай-ақ суық тию мен грипке бейімділік пайда болуы мүмкін. Өкпе құрғақтықтан және қайғы-қасірет сезімінен әлсірейді.

Бүйрек

Су. Zhi (志, Ерешектік) мекені, несеп қуығымен жұптасқан. Бүйректер jing (ци) эссенциясын сақтайды, туу, өсу, көбею және дамуды басқарады. Олар сонымен қатар омыртқа миын, миды толтыратын және сүйектерді басқаратын миды жасайды. Бүйректер көбінесе "Өмірдің түбірі" немесе "Көктемнен бұрынғы цидің түбірі" деп аталады.

Сын

Зангфу ұғымы ғылыми емес – оның негізгі болжамдары мен теориясы эксперимент арқылы тексерілмеген және жоққа шығарылмаған (және одан күтілмейді). Осы себепті, бұл ұғым (және жалпы Традициялық Қытай Медицинасы) псевдоғылыми деп сынға түсті.