Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада мен АҚШ-тағы тау жүйесі
Mountain range in Canada and USA
Сент-Ильяс таулары – Тынық мұхитының жағалаулық тау жүйесінің бір бөлігі, АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Аляскада, Юконның оңтүстік-батысында және Канаданың Британ Колумбиясының ең солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Бұл тау жүйесі АҚШ-тағы Врангель-Сент-Ильяс ұлттық паркі мен қорығы және Канададағы Клуан ұлттық паркі мен қорығын қамтиды, сондай-ақ Аляскадағы Глейшер-Бэй ұлттық паркінің барлық аумағын да қамтиды. Аляскада бұл таулар Якутат қалалық ауданының және Хуна-Ангун мен Вальдес-Кордова халық санау аймақтарының бір бөлігін құрайды. Бұл тау жүйесі 1741 жылы Дания саяхатшысы Витус Берингтің құрметіне аталған Сент-Ильяс тауының атымен аталады.
The Saint Elias Mountains are a subgroup of the Pacific Coast Ranges, located in southeastern Alaska in the United States, Southwestern Yukon and the very far northwestern part of British Columbia in Canada. The range spans Wrangell St. Elias National Park and Preserve in the United States and Kluane National Park and Reserve in Canada and includes all of Glacier Bay National Park in Alaska. In Alaska, the range includes parts of the city/borough of Yakutat and the Hoonah Angoon and Valdez Cordova census areas. This mountain range is named after Mount Saint Elias, which in turn was named in 1741 by the Danish explorer Vitus Bering.
Геология
Сент-Ильяс таулары Жер бетіндегі ең биік жағалаулық тау тізбегін құрайды. Ол Солтүстік Америка плитасының астындағы Якутат микроплитасының субдукциясы нәтижесінде пайда болды. Якутат микроплитасы – бұл клиндік пішінді мұхиттық плато, оның қалыңдығы шамамен екі есе. Тынық мұхит плитасының қалыңдығы да шамамен екі есе. Якутат плитасы Солтүстік Америкаға қатысты жылдамдығы жылына шамамен миллиметр болатын солтүстік-батыс бағытта жылжиды. Якутат плитасы белсенді Фэрведер жарығы бойымен солтүстікке қарай жылжытылады, ол 35 миллион жылдан астам бұрын бастау алған болуы мүмкін. Сент-Ильяс таулары Якутат және Солтүстік Америка плиталарының шекарасында қалыптасқан. Якутат плитасының үстіне жиналған, қалыңдығы шамамен екі километрге жететін шөгінділер, сыпырылып тасталған кезде бір-бірімен өріліп, деформацияланды және қазір Сент-Ильяс тауларының оңтүстік (жағалық) беткейін құрайды. Керісінше, суайдыру алабының жоғары биіктіктегі аймақтары (Бэгли мұз алаңы, Севард мұздығы) және солтүстігіндегі аймақтар Солтүстік Америка плитасының құрамына кіретін тау жыныстарынан тұрады. Сент-Ильяс тауларының ең биік шыңдары Клуан ұлттық паркінде (Логан тауы, Ванкувер тауы) және Маласпина мұздығының солтүстігінде (Сент-Ильяс тауы, Кук тауы), Сент-Ильяс синтаксисі деп аталатын аймақта орналасқан. Синтаксис аймағында тектоникалық стиль Фэрведер жарығы бойымен горизонтальды жылжудан Маласпина бұғазының батысындағы соқтығысуға дейін өзгереді. Бұл тектоникалық өту синтаксистегі жер қыртысындағы кернеуді шоғырландырады, бұл тиімді мұздық эрозиясымен бірге уақыт өте келе өте биік тау шыңдарын, жергілікті рельефті және тереңдігі шамамен екі километрге жететін тау жыныстарында тез экзумация процесін тудыратын оң кері байланыс процестерін қалыптастырады.
The St. Elias Mountains form the highest coastal mountain range on Earth. It formed due to the subduction of the Yakutat microplate underneath the North American Plate. The Yakutat microplate is a wedge shaped oceanic plateau with a thickness of Similar to the adjacent Pacific Plate, which has a crustal thickness of , the Yakutat plate is moving northwestward at a rate of per year with respect to North America. The Yakutat plate is transported northwards along the active Fairweather Fault, which probably started more than 35 million years ago. The St. Elias Mountains formed at the plate boundary between the Yakutat and North American plates. The up to thick sediments that have been deposited on top of the Yakutat plate became imbricated and deformed as they were scraped off and compose today the southern (coastal) flanks of the St. Elias Mountains. In contrast the high elevated regions of the drainage divide (Bagley Icefield, Seward Glacier) and north of it are composed of rocks that are part of the North American plate. The highest peaks of the St. Elias Mountains are located in the high ice field region of the Kluane National Park (Mount Logan, Mount Vancouver) and north of the Malaspina Glacier (Mount Saint Elias, Mount Cook), in the region known as the St. Elias syntaxis. At the syntaxis region the tectonic style changes from strike slip motion along the Fairweather Fault to collision west of Malaspina Strait. This tectonic transition concentrates stress in the crust at the syntaxis that together with efficient glacial erosion results in positive feedback processes that through time forms extreme high mountain peaks and local relief, and rapid exhumation of rocks from up to depths to the surface.
Аумақтар
Таулар Герцог шұңқырымен бөлінеді, шығысында қысқа, дөңгелек келген Клуан жоталары, ал батысында биік Айсфилд жоталары орналасқан. Сент-Элиас тауларының ішкі жоталарына Альсек жоталары, Фэрвезер жотасы және Жүзжылдық жотасы кіреді.
The mountains are divided by the Duke Depression, with the shorter, more rounded Kluane Ranges to the east, and the higher Icefield Ranges to the west. Sub ranges of the Saint Elias include the Alsek Ranges, the Fairweather Range, and the Centennial Range.