Кіріспе

Häagen Dazs (/US/'/hɑː//ɡ//ə//n//æ//s/ HAHgəndass, /UK/, /h//ɑː//ɡ//ə//n/'/d//ɑː//z/ HAHgənDAHZ) – 1960 жылы Рубен және Роза Маттустар Нью-Йорк штатының Бронкс ауданында құрған американдық балмұздақ бренді. Компания бастапқыда ваниль, шоколад және кофе деген үш ғана дәм ұсынды. Алғашқы сауда орыны 1976 жылғы 15 қарашада Бруклинде ашылды. 1983 жылы Pillsbury азық-түлік концерні Häagen Dazs брендін сатып алды, қазір бұл бренд бүкіл әлемде картонмен, балмұздақ мұздағы, балмұздақ торттарымен, сорбет, мұздатылған йогурт және джелато түрінде сатылады.

Тарих

Häagen Dazs-тің негізін қалаушы Рубен Маттус 1912 жылы Польшада еврей ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты, ал анасы жесір күйде екі баласымен бірге 1921 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Олар Бруклинде лимоннан мұз жасаумен айналысатын туысының қосылды. 1920 жылдардың соңында отбасы мұз қымыздарын жасауды бастады, ал 1929 жылы Оңтүстік Бронкстағы Оңтүстік бульвары бойынша Senator Frozen Products деген атпен шоколадқа малынған мұз қымыздар мен сэндвичтер жасап, оларды Бронкстағы дүкендерге атпен тартылатын арбамен жеткізді. Senator Frozen Products компаниясы табысты болды, бірақ 1950 жылдары мұз қымыздарының ірі өндірушілері баға соғысын бастады, нәтижесінде ол жоғары сапалы, ауыр мұз қымыз жасауға шешім қабылдады. 1959 жылы ол Данияның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлерге көрсететін үлгілі қарым-қатынасына құрмет ретінде, даниялық дыбысты есім деп ойлаған Häagen Dazs деген жаңа мұз қымыз компаниясын құруға шешім қабылдады. Сол жылы Nestlé өзінің келісімшарт бойынша General Mills компаниясының Ice Cream Partners компаниясындағы үлесін сатып алды, бұл Häagen Dazs таңбасы бойынша 99 жылдық лицензия құқығын қамтыды, ол 2110 жылға дейін сақталды. Осы лицензияға сәйкес, Dreyer's Nestlé еншілес компаниясы АҚШ және Канадада Häagen Dazs өнімдерін өндіріп, саудаға салды. 2019 жылдың желтоқсанында Nestlé Dreyer's компаниясын және Häagen Dazs таңбасына қатысты құқықтарды Nestlé және PAI Partners компанияларының 2016 жылы құрған бірлескен кәсіпорны Froneri-ге сатты.

Бренд атауының шығу тегі

"Häagen Dazs" – американ Рубен Маттус ойлап тапқан, Дания тіліндегідей дыбысталатын бренд атауын іздеу барысында пайда болған, жалған скандинавиялық тіркес. Дегенмен, компания атауын айту кезінде "ä" және "s" әріптері назарға алынбайды, ал "ä" сияқты әріптер немесе "zs" сияқты диграфтар Дания тілінде кездеспейді. "das" немесе "dass" (zs скандинавия тілдерінің орфографиялық ережелері бойынша s-ке ұқсас айтылады) – скандинавия тілдерінің барлығындағы дәретханаға немесе қазіргі замандағы әжетханаға арналған қарапайым сленгтік сөз. Бұл сөз неміс тілінен алынған қарыз сөз, "das Häuschen" (кішкентай үй, яғни дәретхана) деген неміс тіліндегі тіркестен шыққан, негізгі сөзді сырттай айту арқылы пайда болған. Осылайша, скандинавия тілдерінде "Häagen Dazs" венгр және неміс тілдеріне тән қосымша әріптер мен диграфтармен "бақшадағы дәретхананы" дұрыс емес айтуға ұқсайды. Маттусқа сәйкес, бұл Данияның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлерге көрсете білген үлгілі қарым-қатынасына деген құрметті білдіреді. Оның қызы Дорис Херли 1996 жылғы PBS "An Ice Cream Show" деректі фильмінде әкесінің ас үйде сағаттап мағынасыз сөздерді қайталап, өзіне ұнаған тіркесімді тапқанға дейін отырғанын айтты. Оның осы әдісті таңдауының себебі – атаудың ерекше және жаңа болуы.

Фрузен Гладжемен қақтығыс

1980 жылы Häagen Dazs сол жылы құрылған американдық мұздақ өндіруші Frusen Glädjé компаниясын шетелдік брендтік стратегияларды пайдаланғаны үшін сәтсіз сотқа берді. «Frusen glädje» тіркесі – әдепкі акцентсіз – швед тілінде «қатып қалған қуаныш» деген мағынаны білдіреді. 1985 жылы Frusen Glädjé Kraft General Foods компаниясына сатылды. Kraft компаниясының өкілі 1993 жылы Frusen Glädjé лицензиясын Unilever корпорациясына сатқанын айтты, бірақ Unilever компаниясының өкілі Frusen Glädjé осы келісімге кірмегенін мәлімдеді. Содан бері бұл бренд өндірілмейді.

Өнімдер

Häagen Dazs мұз айрықша брендке тән бірнеше дәстүрлі дәмдермен қатар, Ванильді швейцарлық бадам және Банандар Фостер сияқты бірнеше ерекше дәмдермен келеді. Ол "супер премиум" бренді ретінде сатылады: ол өте тығыз (өндірісі кезінде ауа өте аз араластырылады), жұмыртқа сарысынан басқа эмульгаторлар мен тұрақтандырғыштар қолданылмайды және майлылығы жоғары. Ол азық-түлік дүкендерінде де, мұздатқыштарды, балмұздақтарды және басқа да ұсынатын арнайы бөлшек сауда орындарында да сатылады. 1992 жылдан бастап Häagen Dazs өнімдерінің көп бөлігі қазір General Mills компаниясының бақылауындағы Франциядағы Tilloy lès Mofflaines зауытында өндіріледі. АҚШ және Канадада Häagen Dazs Froneri лицензиясы бойынша өндіріледі. Häagen Dazs 1984 жылы Suntory және Takanashi Milk компанияларымен бірлескен кәсіпорын құрып, Жапония нарығына енді және сол кезден бері олардың өнімдерін осында шығарып келеді. Құрамдас бөліктері мен жеткізу құнының өсуін өтеу мақсатында Häagen Dazs АҚШ-тағы балмұздақ қораптарының көлемін 2009 жылдың қаңтарында қысқартты. 2009 жылдың наурыз айында олар өздерінің кварттық қораптарын кішірейтетінін хабарлады.