Кіріспе

Үндістанның Уттаракханд штатындағы тау.

Номенклатура

"Камет" атауына қатысты әртүрлі түсіндірмелер бар. С. Ф. Мид оны /k/ʌ/m/eɪ/t/ деп дыбыстайды және тибеттіктерде Кангмен деп белгілі екенін, бұл "қасиетті қар тізбегінің ұлы анасы" деген мағынаны білдіреді десе, Фрэнк Смит "Камет бағындырылды" кітабында атаудың шығу тегі тибет тіліндегі Кангмед сөзінен ("кішкентай қар", "қар" мағынасындағы канг және "кішкентай" мағынасындағы мед сөздерінен) екенін жазады. Бұл, Каметтен 110 шақырым шығысқа қарай орналасқан Кайлаш тауларының "жоғары қарларынан" өзгеше. (Бұл жота Каметтен сәл төмен, ең биік шыңы Гурла Мандхата – 7728 м / 25355 фут; алайда, ол Тибет үстіртінің биік бөлігінде толыққандай орналасқан). Күн шығысы мен батысында "Камет тауының мыс түсті тастары күннің көлбеу сәулесін мұздықтарына шағылыстырып, оларды жанып тұрған оттай қыздырып, тауды қызыл жалынмен жабады". Сондықтан "мұздық оты" термині де Камет атауына сілтеме ретінде қолданылады.

Ішінара уақыт сызығы

1848 ж. Ричард Стречи Камет тауының биіктігі мен орнын, сондай-ақ, оның көршілес Аби Гамин, Мукут Парбат және Мана шыңдарын анықтады. 1855 ж. Неміс зерттеушілері мен ғалымдары Адольф пен Роберт Шлагинтвейт, Шығыс Үндістан компаниясының шақыруымен Тибетке саяхаттап, жерді зерттеуге кіріседі. Олар табылғаннан кейін қамауға алынып, қайтып келеді және Тибеттен (Аби Гамин мұздығы арқылы) Аби Гаминге қол жеткізуге тырысады. (Бұл қателік 1912 жылға дейін экспедицияларды қиындатады.) Олардың айтуынша, биіктігі 6785 м, бұл осы уақытқа ерекше. 1877 ж. Э. С. Райллдің басшылығымен Үндістанды зерттеу жөніндегі И. С. Покок Каметтің орнын дәл зерттеді. Алайда ол Аби Гамин – Каметтің кішігірім етегі және солтүстік бағыт – саммитқа жетудің тиімді жолы деген қате пікірді қолдайды. 1907 ж. Доктор Том Лонгстафф, Бриг. Чарльз Брюс пен А. Л. Мам альпинист-гидтер Алексис және Анри Брошельмен бірге Каметтің шығыс және батыс жақтарын алдын ала барлап шығады. Ең биік нүктесі Шығыс Камет мұздығынан 6,100 м (20,000 фут) жоғары. Лонгстафф Шығыс Камет бағытын қар көшкіні қаупіне байланысты өте қауіпті деп санайды. 1910–1911 жж. К. Ф. Мид альпинист-гидтер Алексис Брошель және Пьер Бланкпен, сондай-ақ доктор А. М. Келлас бастаған жеке экспедициямен бірге шыңның батыс жағын алдын ала зерттейді; олар Хайам асуы мен мұздықты зерттейді. 1911 ж. Капитан А. М. Слингсби Каметке Ғастоли мұздығынан (немесе Батыс Камет мұздығынан) Әби Гамин мен Мукут Парбат арасындағы жотадағы жолақ арқылы (кейін Слингсби жолағы деп аталды) батыс жағынан шабуылдайды. 1912 ж. Мид Альпілік гидтер Франц Локматтер (Вале кантонындағы Сент-Никлаустан), Пьер Бланк, Джастин Бланк және Жан Перринмен бірге Слингсби жолымен Каметке ұмтылып, кейіннен Каметтің шығысында Райхана мұздық жүйесін зерттейді. Мид Шығыс Камет мұздығы Камет тауының шыңына жетудің жалғыз мүмкін жолы деп қорытындылайды. 1913 ж. Слингсби 1911 жылғы бағытты қайталап, 7000 м биіктікке жетеді. (Ол 1916 ж. Месопотамиядағы шайқаста қаза табады.) 1913 ж. Мид Альпілік гид Пьер Бланкпен бірге Каметке шығыс жағынан барып, Мид жотасына жетеді, 7138 м. 1914 ж. Келлас тағы бір барлау жүргізеді, оның жазбалары жоқ, және бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты ортасынан тоқтатылған болуы мүмкін. 1920 ж. Келлас пен полковник Х. Т. Морсхед Мидтің 1913 жылғы бағытын сынап, Мид жотасынан сәл жоғары тұрған нүктеге жетеді. 1931 ж. Жоғарыда егжей-тегжейлі сипатталған Каметке алғашқы шабуыл. 1937 ж. Фрэнк Смайт Бхюндар аңғарына оралып, 12 тамызда Мананың оңтүстік жотасы арқылы Уттари Нактони мұздығының басындағы платодан жалғыз өзі бірінші рет көтеріледі. Оның серігі П. Р. Оливер 23000 фут биіктікте шаршап тоқтады. 1950 ж. Англо-швейцар экспедициясы Солтүстік-Шығыс қырқасынан Аби Гаминге көтеріледі. 1951 ж. Мукут Парбатқа жаңа Зеландия командасы солтүстік-батыс қырқа арқылы өрлеп шықты. Басты орында Эрл Риддифорд (жетекші), Эдмунд Хиллари, Джордж Лоу, Эдмунд Коттер және Пасанг Дава Лама болды. Саммитқа Риддифорд, Коттер және Пасанг Дава Лама жетті. 1955 ж. Дарджилингтегі Гималай тау альпинистік институтының үнділік экспедициясы 6 шілдеде Каметке екінші рет көтерілді. Мейджор Нарендра Д. Жаял партияны басқарды; Жаял, Анг Таркай, Да Намгьял, Анг Темба және Хлакпа Дорже саммит командасын құрады. Олар Әби Гамин мен Камет арасын байланыстыратын жотадан жүрді. 1966 ж. 19 қыркүйекте Мана жаңа бағытпен, Пурби Камет мұздығынан солтүстік-шығыс қырқамен шықты, ол 1937 жылы Смайтты қайтарып жіберді. Пранеш Чакраборти, Пасанг Футар, Тшеринг Лхакпа, Пасанг Тшеринг 5 лагерден. 2010 ж. Сел-сары К. Пурначандра мен майор Маниш Гусайнды өлтірді. Олар полковник Ажай Котиялдың басшылығымен 41 адамнан тұратын команданың құрамында болды. 41 мүшесінің ешқайсысы техникалық дағдыларының жетіспеуіне байланысты шыңға шыға алмады. 2010 ж. Герберт Вольф бастаған 6 адамнан тұратын команда Пурби Камет мұздығы және Мид жотасы арқылы саммитқа дәстүрлі жолмен барды. Төрт биік лагерь құрылды және 7080 м биіктіктегі саммит лагерінен әрекет жасалды. 2010 жылдың 28 қыркүйегінде жетекші Оливер Аман, Николас Тубуль, Бернд Майер және Роланд Брандпен бірге саммитқа жетті. Эрих Эйзель денсаулығына байланысты 5620 м-ден жоғары көтеріле алмады. 2012 ж. Оңтүстік-батыс бетке (2,000 м) алғаш рет француз альпинистері Себастьен Бохен, Дидье Журдан, Себастьен Моатти және Себастьен Ратель өрлеп шықты. Олар "Спайси Гейм" деп атаған бағыт бойынша 2013 жылы Piolet d'Or жеңімпазы атанды. 2012 ж. "Бенгол" командасы (Абдулқалам білім беру қоғамы) Свами Вивекананданың 150 жылдығын атап өтті. Шараға үш шерпа (Лакпа шерпасы, Мигма шерпасы және Дукпа шерпасы) және үш мүше (М. Газали Хан, Санту Бишвас және Нандан Прасад Жайсвал "Нанду") қатысты.

Мұздықтар мен өзендер

Каметті батыс (Пахми немесе Пашими) Камет мұздықтары, шығыс (Пурби немесе Пурва) Камет мұздықтары және Райкана мұздық жүйелері қоршап тұрады. Батыс Камет мұздықтарының тармақтары Камет, Аби Гамин және Мукут Парбаттың батыс беткейлерінен бастау алады. Шығыс Камет мұздығы Камет пен Мананың шығыс жағынан ағып шығады. Райхана мұздығы Мидс Колдың шығыс жағында пайда болып, Аби Гаминнің шығысынан ағып, Шығыс Камет мұздығымен қосылады. Батыс Камет мұздығы Сарасвати өзеніне құяды, ал Шығыс Камет мұздығы Дхаулиганга өзенін сумен қамтамасыз етеді; екі өзен де Шамоли ауданының негізгі өзені – Алакнанда өзенінің салалары болып табылады.

Биіктіктегі зерттеулер

А. М. Келлас және оның серігі Х. Т. Морсхед 1920 жылғы Камет экспедициясы барысында жоғары биіктікте саяхаттау мен бейімделудің физиологиясын, сондай-ақ қосымша оттегі қолдану мүмкіндігін зерттеді. Бұл зерттеулер кейіннен Эверест тауына жасалған экспедицияларда өте пайдалы болды.