Кіріспе

Юньнань провинциясындағы көл, Оңтүстік-Батыс Қытайда орналасқан.

Эрхай немесе Эр көлі – Қытайдың Юньнань провинциясындағы Дали префектурасының Дали қаласындағы альпілік жарылым көлі. Ерхай бұрын Еюзе немесе Куньмин көлі деп те аталатын.

Этимология

"Эр" (洱) таңбасы құлақ (耳) сөзімен бір мағынаны білдірмейді. Хан және Тан династиялары кезінде, Эрхай көлінің жанында Куньмин И немесе Куньмин тайпасы деп аталатын ежелгі халық өмір сүрген. Сондықтан көлге "Куньмин көлі" деген ат та берілген. Куньмин И-дің тағы бір аты – Куньми. Кейін қытай әдебиетінде "Куньми" атауы "Куньми" (昆弭) деп жазылды, мұнда "ми" (弭) сөзі "ми" (弥) сөзінің дыбыстық ойнауы болып табылады. Көлдің аты да "ми" (渳) таңбасына өзгертілді, бұл таңба суды білдіретін радикалдан тұрады. Фанг Гуою "эр" (洱) таңбасы "ми" (渳) таңбасынан жеңілдетілгенін айтады, содан бері "Эрхай" атауы қазірге дейін қолданылып келеді. Бай ғалымдарының зерттеулеріне сәйкес, қытайша "Ейюзе" (泽 – көлді білдіреді) атауындағы "Ейю" (Yeyu) сөзі Бай тілінен шыққан, ол "төменгі суды" білдіреді, және IPA бойынша жазылған айтылуы – . Бай тілінің Дали диалектісінде "төменгі" сөзі де осылай айтылады. Сюй Линь қытайша "эр" (洱) атауы осыдан дамыған деп санайды.

География

Ерхай теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Көлдің солтүстен оңтүсқа дейінгі ұзындығы ал еңінен батыстан шығысқа қарай шамамен алғанда, ал ауданы – , бұл Дианчи көлінен кейін Қытайдағы екінші ірі таулы көлді құрайды. Оның айналасы , орташа тереңдігі ал жалпы су қорымы .

Көл Дали қаласының фон ретінде қызмет етеді және батысында Дали қаласын Канг тауына қарсы орналастырады. Көлдің бастауы солтүстік шекарасындағы Шангуань қаласында, ал ең оңтүстік нүктесі Сягуань қаласында орналасқан. Көлге солтүстіктегі Миджу және Мичи өзендері, шығыстағы Болу өзені және батыстағы Канг тауларынан кішігірім арналар су жеткізеді. Оңтүстіктегі Янби өзені көлдің шығару арнасы болып табылады және ақырында Ланчань өзеніне (Мекконг өзеніне) құяды.

Көрікті жерлер

Көл жағалауын жаяу серуендеп зерттеуге болады. Батыс жағасындағы Ерхай паркі мен Көбелектер бұлағы ерекше көзге түседі. Көлдегі Гуаньинге, Цзиньсуо аралы, Наньжао халықтық аралы және Сяопутуо аралы сияқты аралдарға да баруға болады. Көл жергілікті халық – Бай тайпасы үшін маңызды тағам көзі болып табылады, олар балық аулау тәсілдерімен әйгілі: олардың үйретілген қара құстарындары балық аулап, оны балық сатушыларға әкеледі. Құстардың балықты жұтуына мойындарына кигізілген сақиналар тосқауыл қояды.

Биологиялық әртүрлілік

Ерхайда бай биологиялық әртүрлілік болған немесе қазір де бар. Бұл Юньнаньдағы эндемиктер саны көп үш ірі көлдің бірі, ал қалған екеуі – Фуксиан және Диан (Дианчи). Ерхайдан белгілі 23 балық түрі мен түршесінің 8-і эндемик: Cyprinus barbatus, C. daliensis, C. longipectoralis, C. megalophthalmus, Paracobitis erhaiensis, Poropuntius daliensis (синоним: Barbodes daliensis), P. exiguus (синоним: B. exigua) және Zacco taliensis (синоним: Schizothorax taliensis). Олардың ішінде 2000 жылдан бері тек C. barbatus және C. longipectoralis тіркелген, ал қалғандары ондаған жылдар бойы тіркелмеген және, мүмкін, жойылған. Көлдегі кейбір жергілікті емес түрлер де жойылған. Алайда, қазір көлде 10-нан астам әкелінген балық түрі бар. Сондай-ақ, көлдегі бірнеше жергілікті су өсімдіктері де жоғалып кеткен. Бұл көл бұрын Нанжао патшалығының елік шаруашылығына арналған орын болған.