Қалампыр туралы мәліметтер

Кіріспе

Жапырақты көкөніс: Brassicaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер отбасының мүшесі.

Кәбіс – Brassica oleracea-ның бірнеше сорттарын қамтиды, бұл жапырақты, жасыл, қызыл (қызғылт) немесе ақ (сұрғылт жасыл) екі жылдық өсімдік, жылдық көкөніс дақылы ретінде тығыз жапырақтан тұратын бас бөлігі үшін өсіріледі. Ол жабайы кәбістен (B. oleracea var. oleracea) текті, және "cole crops" немесе brassicas тобына жатады, яғни брокколиге (var. botrytis), Брюссель көкпарларына (var. gemmifera) және савой кәбісіне (var. sabauda) жақын туыс. Кәбістің салмағы әдетте ... арасында болады. Жалпақ жапырақты, қатты бас бөлігі бар жасыл кәбіс ең көп таралған, ал жалпақ жапырақты күлгін кәбіс және екі түстің де жалпақ жапырақты савой кәбісі сирек кездеседі. Ұзақ, күннөлді күндерде, әсіресе жазғы солтүстік ендіктерде, кәбіс өте ірі өсе алады. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, ең ауыр кәбіс ... болды. Кәбіс бас бөлігі өсімдіктің өмірлік циклының бірінші жылында жиналады, бірақ тұқымдық өсімдіктерге екінші жылы өсуге рұқсат етіледі және басқа cole crops-тан бөлек ұсталуы керек, өйткені олардың тозаңдануына жол бермеу қажет. Кәбіс бірнеше қоректік заттардың жетіспеушілігіне, сондай-ақ көптеген зиянкестерге, бактериялық және саңырауқұлақтық ауруларға бейім. Кәбіс б.з.д. 1000 жылға дейін Еуропаның ежелгі бір аймағында қолдануға түскен болуы мүмкін. Кәбістің ас дайындауда қолданылуы ежелгі заманнан бері белгілі. Ол Рим империясында үстелдің сәні ретінде сипатталған. Орта ғасырларда кәбіс еуропалық тағамдардың маңызды бөлігіне айналды, мұны қолжазбалардың суреттері де көрсетеді. Жаңа сорттар Ренессанс кезеңінен бастап, көбінесе герман тілінде сөйлейтін халықтар арқылы енгізілді. Савой кәбісі 16 ғасырда дамыды. 17-18 ғасырларда кәбіс Орталық, Солтүстік және Шығыс Еуропаның негізгі тағамы ретінде танымал болды. Еуропалық теңізшілер де теңіздегі ұзақ сапарларда скорбут ауруының алдын алу үшін оны қолданды. Қазіргі заманның басында кәбіс Америка, Азия және бүкіл әлемге экспортталды. Оны тамаққа дайындаудың көптеген әртүрлі тәсілдері бар: оны тұздауға, ашытуға (мысалы, сауэркраут сияқты тағамдар үшін), буға, қайнатуға, қуыруға, соустеуге немесе шикі жеуге болады. Шикі кәбіс К, С витаминдерінің және диеталық талшықтардың бай көзі. 2020 жылы кәбіс және басқа brassicas-тың әлемдік өндірісі 71 миллион тоннаны құрады, оның 48% Қытайға тиесілі.

Cabbage, comprising several cultivars of Brassica oleracea, is a leafy green, red (purple), or white (pale green) biennial plant grown as an annual vegetable crop for its dense leaved heads. It is descended from the wild cabbage (B. oleracea var. oleracea), and belongs to the "cole crops" or brassicas, meaning it is closely related to broccoli and cauliflower (var. botrytis); Brussels sprouts (var. gemmifera); and Savoy cabbage (var. sabauda). A cabbage generally weighs between Smooth leafed, firm headed green cabbages are the most common, with smooth leafed purple cabbages and crinkle leafed savoy cabbages of both colours being rarer. Under conditions of long sunny days, such as those found at high northern latitudes in summer, cabbages can grow quite large. as of 2012, the heaviest cabbage was Cabbage heads are generally picked during the first year of the plant's life cycle, but plants intended for seed are allowed to grow a second year and must be kept separate from other cole crops to prevent cross pollination. Cabbage is prone to several nutrient deficiencies, as well as to multiple pests, and bacterial and fungal diseases. Cabbage was most likely domesticated somewhere in Europe in ancient history before 1000 BC. Cabbage use in cuisine has been documented since Antiquity. It was described as a table luxury in the Roman Empire. By the Middle Ages, cabbage had become a prominent part of European cuisine, as indicated by manuscript illuminations. New variates were introduced from the Renaissance on, mostly by Germanic speaking peoples. Savoy cabbage was developed in the 16th century. By the 17th and 18th centuries, cabbage was popularised as staple food in central, northern, and Eastern Europe. It was also employed by European sailors to prevent scurvy during long ship voyages at sea. Starting in the early modern era, cabbage was exported to the Americas, Asia, and around the world. They can be prepared many different ways for eating; they can be pickled, fermented (for dishes such as sauerkraut), steamed, stewed, roasted, sautéed, braised, or eaten raw. Raw cabbage is a rich source of vitamin K, vitamin C, and dietary fiber. World production of cabbage and other brassicas in 2020 was 71 million tonnes, led by China with 48% of the total.

Сипаттама

Көбік көшеттерінің жұқа тамыры және жүрек пішіндес жапырақшалары болады. Алғашқы жапырақтары жұмыртқа тәрізді, жапырақ сабағы тілімделген. Өсімдіктердің вегетациялық кезеңінде бірінші жылы биік өседі, ал екінші жылы гүлдегенде одан да биік болады. Бастарының орташа салмағы , жылдам өсетін, ерте пісетін сорттары кішірек бастар береді. Көбінесе көбіктің жапырақтары қалың, кезектесіп орналасқан, шеттері толқынды немесе тілімделген, тіпті күрделі тілімделген болады; кейбір сорттарының жапырақтарында балауыз жабыны бар. Өсімдіктердің тамыр жүйесі талшықты және беткі. Көбік салмағы, морфологиялық ерекшеліктері, аязға төзімділігі, тез өсуі және сақталу қабілеті бойынша селекциялық жұмыстар жүргізілген. Селекция кезінде көбік басының сыртқы түріне ерекше мән беріледі, пішіні, түсі, тығыздығы және басқа да физикалық қасиеттері бойынша сорттар таңдалады. Көбейту мақсаттары қазір әртүрлі жәндіктер мен ауруларға төзімділікті арттыруға және көбіктің қоректік құндылығын жақсартуға бағытталған. B. oleracea егіндіктерінің, соның ішінде көбіктің генетикалық модификациясы бойынша ғылыми зерттеулер Еуропалық Одақ пен АҚШ-та жәндіктер мен гербицидтерге төзімділікті арттыру зерттеулерін қамтыды. Көкөніс туралы Гиннес рекордтар кітабында бірнеше жазба бар. Оларға ең ауыр көбік, ең ауыр қызыл көбік, ең ұзын көбік орамасы және ең үлкен көбік тағамы кіреді.

Таксономия

Кабаж (Brassica oleracea немесе B. oleracea var. capitata немесе var. acephala) – Brassica туысына және Brassicaceae қышагүлділер тұқымдасына жатады. Басқа бірнеше крестгүлді көкөністер (кейде көкөніс дақылдары деп те аталады) "Кабаж" деген сөз бастапқыда B. oleracea-ның әртүрлі формаларын, оның ішінде басқасы болмайтын немесе жұқа басқаларын атау үшін қолданылған. Сондай-ақ, бұл сөз бір-бірімен байланысы жоқ бірнеше түрлердің жалпылама атауының бір бөлігі болып табылады. Оларға кабаж қабығы немесе кабаж ағашы (Andira туысына жататын) және кабаж пальмалары жатады, оларға Mauritia, Roystonea oleracea, Acrocomia және Euterpe oenocarpus сияқты бірнеше пальма туыстары кіреді.

Этимология

Брассиканың бастапқы туыстық атауы Cruciferae болған, ол ортағасырлық еуропалықтардың айқышқа ұқсайтын гүл жапырақтарынан туындаған. Brassica сөзі кельт тіліндегі кәбізді білдіретін bresic сөзінен шыққан. Capitata атауы латын тілінен алынған, "басы бар" деген мағынаны білдіреді. Еуропа мен Азиядағы көптеген кәбіз атаулары кельт-славян түбірінен – "бас" сөзінен шыққан.

Тарих

Көкбас кең тарихқа ие, су мен қоректік заттарды аздап қалың, серпімді жапырақтарында сақтайды. Дегенмен, генетикалық талдау осы популяцияның жабайы текті екенін көрсетеді, олар егістіктер мен бақшалардан қашып кеткен өсімдіктерден тараған. U үшбұрышының теориясына сәйкес, B. oleracea және оған жақын туысқан көкөністер (көкбас, гауһар, брокколи, брюссель көкбасы және гүлді көкбас) барлық басқа брассикалардың пайда болған үш ата-бабалық желінің бірін құрайды. Көкбас, шамасы, ежелгі Шығыстағы бұршақ және жаздық бидай сияқты дақылдарға қарағанда кейінірек қолдануға түскен. Жабайы B. oleracea-дан дамыған дақылдардың кең ауқымына байланысты, Еуропа бойынша бірнеше кеңінен бір уақыттағы көкбас тұқымдары пайда болған болуы мүмкін. Көкбас пен гауһар б.з.д. 1000 жылға дейін, мүмкін, Орталық және Батыс Еуропаның кельттері қолданған. Ежелгі гректерде Теофраст айтқандай, көкбастың кейбір түрлері болған, бірақ олардың бүгінгі көкбасқа немесе басқа Brassica дақылдарына жақындығы белгісіз. Ашық, жапырақты түрі (гауһар) грек тілінде raphanos, латын тілінде caulis деп аталған. Книдтік Хрисип көкбас туралы трактат жазған, оны Плиний білген, бірақ ол сақталмаған. Гректер көкбас пен жүзімнің жараспайтынына сенген, көкбас жүзімге тым жақын отырғызылса, оған жағымсыз иіс береді; бұл Жерорта теңізіндегі қарсылық бүгінге дейін сақталған. Кейбір римдіктер Brassica-ны үстелдің сәні деп санаған, бірақ Лукулл оны сенаторлық үстелге лайықсыз деп есептеген. Көбірек дәстүрлі Катон Үлкен, қарапайым республикалық өмірді қолдап, көкбасын пісіріп немесе шикі жеп, сірке сумен қоректенген; ол оның басқа барлық көкөністерден асып түсетінін айтқан және үш түрін мақұлдаған; сондай-ақ оның емдік қолданылуына нұсқау берген, ол көкбас жеушінің зәрiне дейін созылуы мүмкін, оны сәбилерді шаю үшін пайдалануға болады. Плиний Үлкен жеті түрін атап көрсеткен, оның ішінде Помпей көкбасы, Кума көкбасы және Сабель көкбасы бар. Жүзімге деген жеккөрушілік көкбас жеудің мас болудан сақтайтынына сендірген. Оның пікірлері 17 ғасырға дейін шөптер туралы кітаптарда қайта жазылған. Антикалық дәуірдің соңында көкбас туралы мәліметтерді Антимус атты грек дәрігері Теодорих Ұлының сарайындағы "Тамақтарды сақтау туралы" еңбегінде келтірген. 771-800 жылдар аралығында жазылған Капитуляр де Виллис көкбастың өсірілуіне бағытталған көкөністердің тізімінде кездеседі. Ұлыбританияда англосакстар кавель өсірген. 14 ғасырда Англияда дөңгелек бас көкбас пайда болғанда, оны cabaches және caboches деп атаған, бұл сөздер көне француз тілінен алынған және бастапқыда ашылмаған жапырақтардың доңғалағын білдірген. "Көкбасты алып, төрт бөлікке бөліп, жақсы сорпаға қайнатыңыз" деген қазіргі заманғы рецепт де тығыз бас көкбасты көрсетеді. Қолжазбалардағы суреттерде жоғары орта ғасырлардағы асханада көкбастың маңыздылығы көрсетілген, ал 1360 жылы Англияда тұтқында болған Франция королі Иоанн II үшін сатып алынған тұқымдар тізімінде көкбас тұқымдары болған, бірақ көкбас кедейлердің де танымал тағамы болған: 1420 жылы "Париж буржуалары" "кедейлер нан жемейтінін, тек көкбас, репа және осындай тағамдарды жейтінін, нан немесе тұзсыз" деп атап өткен. Француз натуралисі Жан Руэль өзінің 1536 жылы шыққан "De Natura Stirpium" атты ботаникалық трактатында бас көкбасты алғаш рет атаған, оны capucos coles ("бас көкбасы") деп атаған. Стамбулда Сұлтан Селим III көкбасқа арнап: "Көкбассыз халва мейрамы толық болмайды" деген өлең жазған. Үндістанда көкбас - 14-17 ғасырларда сауда жолдарын құрған португалдық саудагерлер әкелген бірнеше көкөністердің бірі. Карл Питер Тунбергтің айтуынша, 1775 жылы Жапонияда көкбас әлі танымал емес еді. Брнода, Чехияда 1325 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан көкбас атымен аталған ашық аспан астындағы базар бар.

Although cabbage has an extensive history, retaining water and nutrients in its slightly thickened, turgid leaves. However, genetic analysis is consistent with feral origin of this population, deriving from plants escaped from field and gardens. According to the triangle of U theory of the evolution and relationships between Brassica species, B. oleracea and other closely related kale vegetables (cabbages, kale, broccoli, Brussels sprouts, and cauliflower) represent one of three ancestral lines from which all other brassicas originated. Cabbage was probably domesticated later in history than Near Eastern crops such as lentils and summer wheat. Because of the wide range of crops developed from the wild B. oleracea, multiple broadly contemporaneous domestications of cabbage may have occurred throughout Europe. Nonheading cabbages and kale were probably the first to be domesticated, before 1000 BC, perhaps by the Celts of central and western Europe,

While unidentified brassicas were part of the highly conservative unchanging Mesopotamian garden repertory, it is believed that the ancient Egyptians did not cultivate cabbage, which is not native to the Nile valley, though the word shaw't in Papyrus Harris of the time of Ramesses III has been interpreted as "cabbage". The ancient Greeks had some varieties of cabbage, as mentioned by Theophrastus, although whether they were more closely related to today's cabbage or to one of the other Brassica crops is unknown. the open, leafy variety (kale) was known in Greek as raphanos and in Latin as caulis. Chrysippus of Cnidos wrote a treatise on cabbage, which Pliny knew, but it has not survived. The Greeks were convinced that cabbages and grapevines were inimical, and that cabbage planted too near the vine would impart its unwelcome odor to the grapes; this Mediterranean sense of antipathy survives today. Brassica was considered by some Romans a table luxury, although Lucullus considered it unfit for the senatorial table. The more traditionalist Cato the Elder, espousing a simple Republican life, ate his cabbage cooked or raw and dressed with vinegar; he said it surpassed all other vegetables, and approvingly distinguished three varieties; he also gave directions for its medicinal use, which extended to the cabbage eater's urine, in which infants might be rinsed. Pliny the Elder listed seven varieties, including Pompeii cabbage, Cumae cabbage and Sabellian cabbage. The antipathy towards the vine made it seem that eating cabbage would enable one to avoid drunkenness. and his opinions continued to be paraphrased in herbals right through the 17th century. At the end of Antiquity cabbage is mentioned in De observatione ciborum ("On the Observance of Foods") by Anthimus, a Greek doctor at the court of Theodoric the Great. Cabbage appears among vegetables directed to be cultivated in the Capitulare de villis, composed in 771–800 AD, that guided the governance of the royal estates of Charlemagne. In Britain, the Anglo Saxons cultivated cawel. When round headed cabbages appeared in 14th century England they were called cabaches and caboches, words drawn from Old French and applied at first to refer to the ball of unopened leaves, the contemporaneous recipe that commences "Take cabbages and quarter them, and seethe them in good broth", also suggests the tightly headed cabbage. Manuscript illuminations show the prominence of cabbage in the cuisine of the High Middle Ages, and cabbage seeds feature among the seed list of purchases for the use of King John II of France when captive in England in 1360, but cabbages were also a familiar staple of the poor: in the lean year of 1420 the "Bourgeois of Paris" noted that "poor people ate no bread, nothing but cabbages and turnips and such dishes, without any bread or salt". French naturalist Jean Ruel made what is considered the first explicit mention of head cabbage in his 1536 botanical treatise De Natura Stirpium, referring to it as capucos coles ("head coles"). In Istanbul, Sultan Selim III penned a tongue in cheek ode to cabbage: without cabbage, the halva feast was not complete. In India, cabbage was one of several vegetable crops introduced by colonizing traders from Portugal, who established trade routes from the 14th to 17th centuries. Carl Peter Thunberg reported that cabbage was not yet known in Japan in 1775. In Brno, Czech Republic there is an open air market named after cabbage which has been in operation since 1325, the Zelný trh.

Қазіргі заманғы егіс

Көбінесе капуста екі жылдық өсімдік циклінің бірінші жылы пайда болатын тығыз жапырақтарымен өсіріледі. Өсімдіктер жақсы дренаждалған топыраққа, толық күн сәулесі түсетін жерге отырғызғанда жақсы өнім береді. Әртүрлі сорттар әртүрлі топырақ түрлерін жақсы көреді – жеңіл құмды топырақтан ауыр сазды топыраққа дейін, бірақ барлығы 6.0 мен 6.8 аралығындағы pH деңгейімен құнарлы топырақты ұнатады. Оптималды өсу үшін белгілі бір температуралар қажет, ал тым жоғары немесе тым төмен температураның ұзақ мерзімді болуы ерте гүлдеуге (гүлшоғырға шығуға) әкелуі мүмкін. Төмен температураның әсерінен туындаған гүлдеу (вернализация деп аталатын процесс) өсімдік жас кезеңнен өткеннен кейін ғана жүреді. Жастықтан ересек күйге өту сабақтың диаметрі шамамен … болатын кезде жүзеге асады. Вернализация өсімдік гүлдеу алдында жеткілікті мөлшерде өсуіне мүмкіндік береді. Кейбір климаттық аймақтарда капуста суық маусымның басында отырғызылып, гүлдеуге ұшырамастан, кейінгі жылы маусымға дейін тірі қалуы мүмкін, бұл АҚШ-тың шығысында кең таралған тәжірибе. Өсімдіктер көбінесе өсу маусымының басында қорғалған жерлерде өсіріліп, кейін ашық жерге көшіріледі, бірақ кейбір сорттар тікелей топыраққа себіліп, сол жерден жиналады. Өсірушілер әдетте өсімдіктерді … аралыққа отырғызады. Капустаның кейбір сорттары әсемдік үшін өсіріледі; оларға "гүлді капуста" деп атайды. Олар бастары жоқ, сыртқы жапырақтары күлгіш немесе жасыл, ал ішкі жапырақтары ақ, қызыл немесе қызғылт түсті болады. Капуста піскен кезде, оған қол тигізгенде қатты және серіппелі болады. Оны жинау үшін сабақты төменгі жапырақтардың астынан пышақпен кесу керек. Сыртқы жапырақтары кесіліп, ауру, зақымдалған немесе шіріген жапырақтары алынып тасталады. Жанамалау кешіксе, ішкі жапырақтардың кеңеюі және сабақтың өсуі салдарынан бас жарылуы мүмкін. Тұқымдық үшін өсірілгенде, капуста басқа *B. oleracea* түрлерінен, соның ішінде жабайы түрлерінен, жасанды тозаңданудың алдын алу үшін … қашықтықта оқшаулануы керек. Басқа *Brassica* түрлері, мысалы *B. rapa*, *B. juncea*, *B. nigra*, *B. napus* және *Raphanus sativus* жасанды тозаңдануға оңай түспейді.

Cabbage is generally grown for its densely leaved heads, produced during the first year of its biennial cycle. Plants perform best when grown in well drained soil in a location that receives full sun. Different varieties prefer different soil types, ranging from lighter sand to heavier clay, but all prefer fertile ground with a pH between 6.0 and 6.8. Temperatures between prompt the best growth, and extended periods of higher or lower temperatures may result in premature bolting (flowering). Flowering induced by periods of low temperatures (a process called vernalization) only occurs if the plant is past the juvenile period. The transition from a juvenile to adult state happens when the stem diameter is about Vernalization allows the plant to grow to an adequate size before flowering. In certain climates, cabbage can be planted at the beginning of the cold period and survive until a later warm period without being induced to flower, a practice that was common in the eastern US. Plants are generally started in protected locations early in the growing season before being transplanted outside, although some are seeded directly into the ground from which they will be harvested. Growers normally place plants apart. Some varieties of cabbage have been developed for ornamental use; these are generally called "flowering cabbage". They do not produce heads and feature purple or green outer leaves surrounding an inner grouping of smaller leaves in white, red, or pink. Cabbages are mature when they are firm and solid to the touch. They are harvested by cutting the stalk just below the bottom leaves with a blade. The outer leaves are trimmed, and any diseased, damaged, or necrotic leaves are removed. Delays in harvest can result in the head splitting as a result of expansion of the inner leaves and continued stem growth. When being grown for seed, cabbages must be isolated from other B. oleracea subspecies, including the wild varieties, by to prevent cross pollination. Other Brassica species, such as B. rapa, B. juncea, B. nigra, B. napus and Raphanus sativus, do not readily cross pollinate.

Ас үй

Кабақтың ерекше дәмі глюкозинолаттардың салдарынан туындайды, олар күкірт қосқан глюкозидтер класына жатады. Бұл қосылыстар өсімдіктің барлық бөлігінде кездеседі, бірақ ең көп мөлшерде тұқымдарында шоғырланған; жас вегетативтік тіндерде азырақ мөлшерде кездеседі және тіндер ескірген сайын олардың саны азаяды. Пісірілген кабақты көбінесе оның өткір, жағымсыз иісі мен дәмі үшін сынап бағалайды. Бұл оны тым көп пісіргенде және күкірттекті сутек газы пайда болғанда дамиды.

Тамақ

Шикі кәбіс 92% су, 6% көмірсулар, 1% ақуыз және көрінетін майдан тұрады. 100 граммдық өлшемде шикі кәбіс С және К витаминдерінің бай көзі болып табылады, олардың құрамында тәуліктік норманың (ТН) 44% және 72% бар. Кәбіс сонымен қатар В6 витамині мен фолий қышқылының орташа мөлшерінен (10–19% ТН) де қамтиды, ал 100 граммдық порцияда басқа да қоректік заттардың маңызды мөлшері жоқ.

Жергілікті нарық және сақтау

Базарға сатылатын көкөністер әдетте кішірек болады, ал жиналғаннан кейін бірден сатылатын және сату алдында сақталатын көкөністер үшін әртүрлі сорттар қолданылады. Өңдеуге арналған, әсіресе қышқыл көкөніс жасауға, үлкен және құрамында судың пайызы аз көкөністер пайдаланылады. Вакууммен салқындату көкөністі тез суытады, бұл ертерек жөнелтуге және өнімнің жаңа болуын қамтамасыз етеді. Көкөністі ең ұзақ сақтау үшін ылғалдылық 90–100% болуы керек; мұндай жағдайда ол алты айға дейін сақталады. Егер көкөніс тиісті емес жағдайда сақталса, төрт айға дейін сақталуы мүмкін. Ал британдық "bubble and squeak" тағамы негізінен қалған картоп пен қайнатылған көкөністен жасалып, суық етпен беріледі. Польшада көкөніс – негізгі азық-түлік дақылдарының бірі және поляк асүйінде маңызды орын алады. Оны пісіріп, немесе қышқыл көкөніс түрінде жиі жейді, сондай-ақ гарнир ретінде немесе бигос (көкөніс, қышқыл көкөніс, ет және жабайы саңырауқұлақтар және т.б.), голубки (көкөніспен толтырылған) және пироги (жабық пісірілген бөлшектер) сияқты тағамдардың құрамына қосады. Венгрия және Румыния сияқты Шығыс Еуропаның басқа елдерінде де көкөніс негізгі ингредиент болып табылатын дәстүрлі тағамдар бар. Үндістан мен Эфиопияда көкөніс көбінесе дәмді салаттар мен тушқан тағамдарға қосылады. АҚШ-та көкөніс негізінен салат жасау үшін, содан кейін базарға сату және қышқыл көкөніс өндіру үшін қолданылады. Кресциферлі көкөністер, соның ішінде көкөніс туралы зерттеулер, олардың ішек қатерлі ісігінің қаупін азайтуға қабілеттілігін қарастырады. Көкөніс – индол-3 карбинолдың көзі, бұл химиялық зат, оның мүмкін қасиеттері зертханалық зерттеулерде қарастырылуда.

Өсімдіктер

Кәбіз әдеттегідей тағамдық көкөніс ретінде қолданылғаннан бөлек, тарихта емдік шөптерді қолдануда да пайдаланылған. Ежелгі гректер бұл көкөністі іш қатуды жеңілдету үшін, көзге жағатын дәрі жасауға және көгалдарға арналған майларға қолдануды ұсынған. Ежелгі римдік Плиний Үлкені көкөністің тағамдық және емдік қасиеттерін сипаттаған. Ежелгі египеттіктер шараптың басы ауыртуын азайту үшін тамақтанғанда пісірілген кәбіз жеген. Кәбіздің пюресі мен шырыны қайнаған жараларды емдеуге, сондай-ақ пневмония, апендицит және ойық жараларды емдеуге қолданылған.