Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1990 жылдың 29-30 қыркүйегінде Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде Біріккен Ұлттар Ұйымының балалар жөніндегі әлемдік саммиті өтті. Бұл саммитте мемлекет және үкімет басшыларының 2000 жылға дейін дүниежүзіндегі балалардың жағдайы мен әл-ауқатын жақсартуға міндеттенген мақсаттар жиынтығы бойынша рекордтық үлкен жиын болды. Біріккен Ұлттар Ұйымының конференциясы алғаш рет денсаулық сақтау, білім беру, тамақтану және адам құқықтары салаларындағы кең ауқымды мақсаттарды қамтитын кең күн тәртібін белгіледі. Әлемдік саммиттің негізгі нәтижесі – балалардың тірі қалуы, қорғалуы және дамуы жөніндегі әлемдік декларацияға және 2000 жылға дейін балаларға қатысты адам дамуының нақты мақсаттарын қамтитын іс-қимыл жоспарына бірлесіп қол қою болды. Әлемдік саммит балаларға қатысты мәселелер бойынша жоғары деңгейдегі міндеттемелердің он жылдығына негіз салды және 1990 жылдары халық саны, қоршаған орта, азық-түлік, адам құқықтары, әлеуметтік даму және әйелдер құқықтары тақырыбындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының кезекті конференцияларына жол ашты.
The United Nations World Summit for Children was held in the United Nations Headquarters in New York City on 29–30 September 1990. The summit had the then largest ever gathering of heads of state and government to commit to a set of goals to improve the well being of children worldwide by the year 2000. It was the first time a UN conference had set a broad agenda for a wide range of goals in health, education, nutrition and human rights. The main result of the World Summit was the joint signing of a World Declaration on the Survival, Protection and Development of Children and a Plan of Action comprising a detailed set of child related human development goals for the year 2000. The World Summit set the stage for a decade of high level commitment on issues concerning children around the world and it set the stage for a series of UN conferences throughout the 1990s on population, environment, food, human rights, social development and women's rights.
Жобаның шығу тегі
Саммит 1989 жылы Канаданың премьер-министрі Брайан Малрони, Египет президенті Хосни Мубарак, Мали президенті Мусса Траоре, Мексика президенті Карлос Салинас де Гортари, Пәкістанның премьер-министрі Беназир Бхутто және Швецияның премьер-министрі Ингвар Карлссон тарапынан ұсынылды. Бұл алты көшбасшы «барлық елдердің және адамзат қоғамының әлеуметтік-экономикалық дамуының кілтті элементтері ретінде балалардың өмір сүруін, қорғалуын және дамуын қамтамасыз ету мақсаттары мен стратегияларына ең жоғары саяси деңгейде назар аудару және осы мақсаттарға деген міндеттемелерді нығайту» үшін бірлесіп жұмыс істеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Хавьер Перес де Куэльяр жобаны қабылдап, ЮНИСЕФ және басқа да БҰҰ ұйымдарының қолдауын саммитке берді. Іс-шараға барлығы 159 мемлекет шақырылды. Кездесуге 72 елдің мемлекет басшыларымен қатар, 87 елдің өкілдері де қатысты. Саммит күн тәртібін үш негізгі ұйым – Дүниежүзілік денсаулық ассамблеясы, ЮНЕСКО жетекшілігімен «Барлық балаларға білім беру» және БҰҰ Балалар қорының (ЮНИСЕФ) Атқарушы кеңесі жоғары бағалады. ЮНИСЕФ басты үлес қосушы болды. Саммиттен кейін әр жыл сайын ол саммит мақсаттарының іске асырылуы туралы есептер дайындап, оларды көптеген жарияланымдар арқылы жариялап отырды. Балаларға арналған Дүниежүзілік саммит әлем балалардың өмір сүруі мен дамуына біртұтас қызығушылық таныта бастаған сәтте өтті. Оған бір жыл бұрын Балалардың құқықтары туралы конвенция қабылданды. Бұл балалардың құқықтарына тікелей бағытталған адам құқықтары туралы халықаралық шарт. Аталған құжат саммит өткізілгенге дейін бірнеше апта бұрын күшіне енді.
The Summit was proposed in 1989 by Prime Minister Brian Mulroney of Canada, President Hosni Mubarak of Egypt, President Moussa Traoré of Mali, President Carlos Salinas de Gortari of Mexico, Prime Minister Benazir Bhutto of Pakistan, and Prime Minister Ingvar Carlsson of Sweden. These six leaders worked together "to bring attention and promote commitment, at the highest political level, to goals and strategies for ensuring the survival, protection and development of children as key elements in the socio economic development of all countries and human society". The United Nations Secretary General Javier Pérez de Cuéllar adopted the project and gave the Summit the support of the UNICEF and other UN organizations. A total 159 governments were invited to the event. In attendance were heads of state from 72 different countries, as well as representatives from 87 other nations. The Summit agenda was highly endorsed by three main organizations the World Health Assembly, Education for All (led by UNESCO) and the United Nations Children's Fund (UNICEF) Executive Board. UNICEF was the main contributor. Every year following the Summit, it conducted progress reports on the implementation of Summit goals and released them through its many publications. The World Summit for Children was held at a moment when the world was just beginning to demonstrate united interest in children's survival and development. A year prior the Convention on the Rights of the Child was adopted. It is a human rights treaty focused directly on the rights of children. The document had entered into force just a couple of weeks before the Summit was held.
Белгіленген мақсаттар
Жалпы 27 мақсат қойылды. Басты мақсат – балалардың денсаулығы мен тірі қалуын жақсарту. Мақсаттар алты санатқа бөлінеді: денсаулық сақтау, тірі қалу, әйелдер денсаулығы, тамақтану, білім беру және қорғау. Бұл мақсаттар 1990-2000 жылдары іске асырылды. Он жылдық мерзімнен кейін әлемдік лидерлер он жыл ішіндегі прогресті қарастыру үшін қайтадан жиналады.
There were 27 total goals established. The main objective was to improve child health and survival. The goals can be divided into six categories: health, survival, women's health, nutrition, education and protection. These goals were put into action from 1990 2000. After the ten year period, world leaders would meet again to review the progress made during the decade.
Құрылған заңдар
Саммиттің ең маңызды сәті – 1990 жылдың 30 қыркүйегінде Балалардың өмір сүруі, қорғалуы және дамуы туралы әлемдік декларацияға және Іс-қимыл жоспарына бірлесіп қол қойылды. Балалардың өмір сүруі, қорғалуы және дамуы туралы әлемдік декларация бүкіл әлемдегі балаларға берілген жазбаша міндеттеме болды. Ол саммит өткізілу себебін және белгіленген мақсаттарды түйіндейді. Іс-қимыл жоспары – бұл Дүниежүзілік декларацияға толықтыру. Онда мақсаттарға қалай қол жеткізілетіні көрсетілген.
The high point of the Summit was the joint signing of the World Declaration on the Survival, Protection, and Development of Children and a Plan of Action on September 30, 1990. The World Declaration on the Survival, Protection, and Development of Children served as a written commitment to children worldwide. It summarizes the reason for the Summit and the goals established. The Plan of Action is a supplement to the World Declaration. It outlines how goals are to be met.
Іс-қимыл жоспары
Іс-қимыл жоспары – нақты ұлттық және халықаралық шаралардың негізі болып табылады. Ол балаларға арналған Дүниежүзілік саммит декларациясының іске асырылуын қамтамасыз ету үшін әрбір мақсатты жеке қарастырады. Сондай-ақ, ол әрбір мақсатқа жету жолындағы прогресті бақылауға және қадағалауға бағытталған. Барлық мақсаттарды іске асыруға жауапкершілік бірінші кезекте ұлттық үкіметтерге жүктелді. Әр ел осы 27 мақсатты ұлттық деңгейде іске асыру үшін Ұлттық іс-қимыл бағдарламалары арқылы стратегиялар жасауға келісті. Барлығы 155 ел Ұлттық іс-қимыл бағдарламаларын жасады.
The Plan of Action is a framework for more specific national and international undertakings. It addresses every goal individually to ensure the implementation of the Declaration of the World Summit for Children. It also concentrates on the follow up and monitoring of the progression towards accomplishing each goal. The primary responsibility for the implementation of all goals was given to National Governments. Each country agreed to develop strategies through National Programs of Action to make sure these 27 global goals could become national realities. A total of 155 countries developed National Programs of Action.
Ерекше сессия
Балалар жөніндегі арнайы сессия 2002 жылдың 8-10 мамырында БҰҰ Бас Ассамблеясы өткізген жиын болды. Бұл жиын 1990 жылғы Дүниежүзілік балалар саммитінен бері өткен он жылда балалар үшін жасалған прогресті қарау мақсатында ұйымдастырылды. Сонымен қатар, ол 1990 жылы берілген міндеттемелерді жаңаруға және алдағы он жылдыққа қатысты нақты шаралар қабылдауға мүмкіндік берді. Барлығы шамамен 70 мемлекет басшысы және/немесе үкімет басшысы осы сессияға қатысты. Әлемнің түкпір-түкпірінен балалар шақырылып, көптеген қосымша іс-шараларға қатысты. 9 мамырда өткен Балаларға арналған көшбасшылықты тойлау іс-шарасы ерекше маңызға ие болды. Бұл шара бірлік сезімін қалыптастырып, сессияға мерекелік атмосфера сыйлады, бірақ жиынның басты мақсаты естен шығарылмады. Дүниежүзілік саммит БҰҰ-ның басқа жиындарынан нақты мақсаттары мен жүйелі ілеспе шараларымен ерекшеленеді. Бас хатшының "Біз – балалар" атты балалар туралы баяндамасында 135 елден алынған деректер пайдаланылды және ол ұлттық деңгейде жүргізілген зерттеулерге негізделген. Бұл сол кездегі әлемдегі балалардың жағдайы туралы ең толыққанды зерттеу болды. "Біз – балалар" баяндамасы он жылдық ішінде жасалған минималды прогрестің статистикалық көрсеткіші. Баяндамада былай делінген: «Әлем Дүниежүзілік балалар саммитінің көптеген мақсаттарына жете алмады». Қойылған мақсаттардың тек азы ғана табысқа жетті, ал кейбіреулері прогресс көрсетсе, көпшілігі орындалмады.
The Special Session on Children was a meeting the UN General Assembly held May 8–10, 2002. It was held to review the progress made for children in the decade since the 1990 World Summit for Children. It also served as a method to renew the commitments made in 1990, and to make a pledge for specific actions for the coming decade. In total about 70 Heads of State and/or Government attended the Session. Children from all around the world where invited to attend. They participated in numerous supporting events. One of the more important events was the Celebration of Leadership for Children held on May 9. The event encompassed a sense of unity and created a festive nature for the Session, but the real reason for the gathering was not forgotten. The World Summit stands out from any other United Nations gathering because of its soundly set goals and its systematic follow up procedure. The Secretary General’s report on children, titled "We the Children" uses data taken from 135 countries and is based on reviews conducted at the national level. It was the most comprehensive study of what was happening to the world’s children at that time. "We the Children" is a statistical representation of the minimal progress made in the decade. The report states, “The world has fallen short of achieving most of the goals of the World Summit for Children". Few of the goals established could be labeled as successes, others showed progress, but the majority were not met.