Қытайдағы Луоян қаласының жанындағы Ұзын Есік Үңгірлері – буддалық өнердің ең көрнекті ескерткіштері. 100 мыңнан астам Будда мүсіні бар. Тарих, туризм.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай Халық Республикасындағы үңгірлер
Cave in People's Republic of China
Лонгмен үңгірлері немесе Лонгмен үңгірлері – қытай будда өнерінің ең көрнекті үлгілерінің бірі. Он мыңдаған Шакьямуни Будда мен оның шәкірттерінің мүсіндерін қамтитын бұл орын, қазіргі Хэнань провинциясының Луоян қаласының оңтүстігінде орналасқан. Көптеген бейнелер бұрын боялған, олар сыртқы жартасқа ойылған рельефтер түрінде және Шыңшань (香山) мен Лонгменшаньның әктас жартастарынан қазылған жасанды үңгірлер түрінде жасалған. Бұл жартастар шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. И өзені олардың арасынан солтүстікке қарай ағып өтеді, ал бұл аймақ бұрын Йиқу деп аталған. "Аждаһа қақпасы үңгірлері" деген баламалы атау, И өзенінің ағысын тежейтін екі төбенің, Луоян қаласына оңтүстіктен кіретін "қытай қақпа мұнараларына" ұқсастығынан туындаған. 2345 үңгірде 100 мыңға жуық мүсін бар, олардың биіктігі 57 футқа (17 метрге) жетеді. Аймақта сонымен қатар 2500-ге жуық стела мен жазулар да бар, сондықтан бұл орын "Ежелгі стелалар орманы" деп аталады, және алпыстан астам буддалық пагодалар бар. Табиғаттың көркем ортасында орналасқан үңгірлер өзеннің екі жағасында созылған жартастардан қазылған. Үңгірлердің 30 пайызы Солтүстік Вэй дәуіріне, ал 60 пайызы Тан дәуіріне жатады, ал қалған 10 пайызынан азы басқа кезеңдерге тиесілі. 2000 жылы бұл орын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне "адамның көркем шығармашылығының көрнекті көрінісі" ретінде, өнер формасының кемелдігі және Тан Қытайының мәдени жетістіктерін бейнелегені үшін енгізілді. Император Сяовэньге ескерткіш ретінде салынған Гуяндун немесе Шику ғибадатханасы, Батыс төбенің оңтүстік жағындағы орталық бөлігінде салынған алғашқы үңгір ғибадатханасы болды. Солтүстік Вэй императоры Сюаньу осы жұмысты жалғастырып, үш үңгір қазыды – екеуі әкесі Император Сяовэньнің және біреуі анасының есімімен аталды. Бұл үш үңгір "Үш Биньяң үңгірлері" (Биньяньсандонг) деген атпен біріктірілді, оларды император 24 жыл ішінде салған. Қазіргі кездегі үңгірлердің 30 пайызынан астамы осы кезеңде салынған. 1990 жылы Басқару және сақтау кеңсесі Лонгмен үңгірлері зерттеу институты болып қайта аталды, ал Луоян қаласының Халық үкіметі мұра ескерткіштерін басқаруға жауапкершілік алды. Соғысқан мемлекеттер кезеңінде Цинь генералы Бай Ци осы жерде Хан мен Вэйдің одақтас әскерлерін жеңген. Бұл орын тарихында бірнеше рет қиратушылыққа ұшырады. 20 ғасырдың басында батыстық коллекционерлер мен сувенир іздеушілер маңызды артефакттарды алып кетті. Көптеген мүсіндердің бас бөліктері Мәдени революция кезінде қиратылды. Үңгірлерден алынған екі қабырғалық сурет Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында және Миссури штатының Канзас-Ситидегі Нельсон Аткинс өнер мұражайында сақталып тұр. Гуян, Биньян және Лянхуа үңгірлері аттың ішегі пішіндес.
The Longmen Grottoes or Longmen Caves are some of the finest examples of Chinese Buddhist art. Housing tens of thousands of statues of Shakyamuni Buddha and his disciples, they are located south of present day Luoyang in Henan province, China. The images, many once painted, were carved as outside rock reliefs and inside artificial caves excavated from the limestone cliffs of the Xiangshan (香山) and Longmenshan, running east and west. The Yi River flows northward between them and the area used to be called Yique The alternative name of "Dragon's Gate Grottoes" derives from the resemblance of the two hills that check the flow of the Yi River to the typical "Chinese gate towers" that once marked the entrance to Luoyang from the south. There are as many as 100,000 statues within the 2,345 caves, ranging from to 57 feet (17 m) in height. The area also contains nearly 2,500 stelae and inscriptions, hence the name "Forest of Ancient Stelae", as well as over sixty Buddhist pagodas. Situated in a scenic natural environment, the caves were dug from a stretch of cliff running along both banks of the river. 30% date from the Northern Wei and 60% from the Tang dynasty, caves from other periods accounting for less than 10% of the total. In 2000 the site was added to the UNESCO World Heritage List as "an outstanding manifestation of human artistic creativity," for its perfection of an art form, and for its encapsulation of the cultural sophistication of Tang China. Guyangdong or the Shiku Temple, credited to Emperor Xiaowen, was the first cave temple to be built at the center of the southern floor of the West Hill. Emperor Xuanwu of Northern Wei followed up this activity and excavated three more caves, two in memory of his father, Emperor Xiaowen, and one in memory of his mother; all three caves are grouped under the title of the "Three Binyang Caves" (Binyangsandong), which were built by the emperor over a 24 year period. Over 30% of the caves seen now were built during this period. The Management and Conservation Office was renamed the Longmen Grottoes Research Institute in 1990; and the People's Government of Luoyang City became responsible for the management of the heritage monuments. During the Warring States period, the general Bai Qi of Qin once defeated the allied forces of Han and Wei at the site. The site was subjected to significant vandalism at several points in its history. Major artifacts were removed by Western collectors and souvenir hunters during the early 20th century. The heads of many statues were also destroyed during the Cultural Revolution. Two murals taken from the grottoes are reported to be displayed in the Metropolitan Museum of Art in New York and the Nelson Atkins Museum of Art in Kansas City, Missouri. The Guyang, Binyang, and Lianhua caves are horseshoe shaped.
Ғибадатханалар
Лонгмен үңгірінде бірнеше храм бар. Олардың ішіндегі маңыздылары – Сяншань храмы, Бай бағы храмы және Бай Цзюйи мазары. Сонымен қатар, император Миньюань тұсында салынған Тонгле храмы; император Вэньчэн тұсында салынған Линъянь және Хуго храмы; Сяовэнь тұсында салынған Тяньгун храмы; және Цяньэр тұсында салынған Чунфу храмы бар.
There are several temples at Longmen Grottoes. Some important ones include Xiangshan Temple, Bai Garden temple, and the Tomb of Bai Juyi. Others are Tongle temple, begun under Emperor Mingyuan; Lingyan and Huguo temples, under Emperor Wencheng; Tiangong temple, under Xiaowen; and Chongfu temple, under Qianer.
Сяншань ғибадатханасы
Сяншань ғибадатханасы – Лонгмендегі он ғибадатхананың ең көнелерінің бірі. Ол шығыс төбесінің орталық бөлігінде орналасқан. "Сяншань" атауы осы төбелердің беткейлерінде көптеп кездесетін "Сянге" хош иіс заттарының атынан шыққан. ғибадатхана 1707 жылы, Цин әулеті тұсында бұрынғы ғибадатхана үлгісінде қайта жаңартылған. 2002 жылы Лонгмен үңгірлері басқармасы ғибадатхананы кеңейтіп, "қоңырау мұнарасы, барабан мұнарасы, қанатты бөлме, Махавира залы, Тоғыз кісі залы, Он сегіз Архат, Чжан Кайшінің вилласы және Сун Мэйлин" қосымшаларын салған. Жаңадан салынғандардың ішінде ағаш жолдар, қоршау қабырғасы және ғибадатхананың оңтүстік жағынан жаңа қақпа орналасқан.
Xiangshan Temple is one of the earliest of the ten temples at Longmen. It is located in the midsection of the east hill. The name 'Xiangshan' is derived from the name of the spices "Xiangge" found extensively on these hill slopes. It was reconstructed some time in 1707, during the reign of the Qing dynasty, patterned on an old temple that existed there. Longmen Grottoes Administration, expanded the temple in 2002, by adding the "Belfry, the Drum Tower, the Wing Room, the Hall of Mahavira and Hall of Nine Persons, Eighteen Arhats, the Villa of Chiang Kai shek and Soong Mei ling". New additions included board walks, compound wall and a new gate from the southern end of the temple.
Бай бақшасы ғибадатханасы
Бай бақшасы – шығыс төбесінің (Сяншань төбесінің) солтүстігінде, Пипа шыңында орналасқан ғибадатхана. Ол 1709 жылы Цинь әулетінің Тан Юцзэнімен қайта салынды. Ғибадатхананың төңірегін тығыз қарағай және кипарис ағаштары қоршап тұр.
Bai Garden is temple situated on the Pipa peak, to the north of the east hill (Xiangshan Hill). It was re built in 1709 by Tang Youzeng of the Qing dynasty. The temple is surrounded by thick vegetation of pine and cypress trees.
Бай Джуи қабірі
Шығыс жағалаудағы Бай Цзюйи қабірі – Тан әулетінің белгілі ақыны, соңғы жылдарында Луоян қаласында тұрған адамның қабірі. Қабір төбеде орналасқан. Оған И өзені арқылы салынып, батыс жағалаудан көпірден өткеннен кейін жетеді. Қабір – 4 метр биіктігі және 52 метр көлемі бар дөңгелек топырақ үйіндісі. Қабірдің биіктігі 2,80 метр, оның бетіне ақынның есімі – Бай Цзюйи деп жазылған.
The Tomb of Bai Juyi on the east bank is that of the well known poet during the Tang dynasty who lived in Luoyang during his later years. The tomb is located on the hill top. It is approached from the west bank after crossing a bridge across the Yi River. The tomb is a circular mound of earth of 4 meters height with a circumference of 52 meters. The tomb is 2.80 meters high and has the poet's name inscribed on it as Bai Juyi.
Сақтау және қалпына келтіру
Бұл бағыттағы маңызды жетістіктердің бірі – ЮНЕСКО-ның Лонгмен үңгірлерін мұра ескерткіші деп жариялау арқылы осы ескерткіштерді мойындауы. Бұл шешім (i), (ii) және (iii) критерийлері негізінде қабылданды: «(i) критерий бойынша, Лонгмен үңгірлеріндегі мүсіндер – адамның көркемдік шығармашылығының көрнекті көрінісі; (ii) критерий бойынша, Лонгмен үңгірлері Азияның осы аймағының мәдени эволюциясында маңызды рөл атқарған, ұзақ дәуір бойы қалыптасқан өнер формасының жетілуін көрсетеді; және (iii) критерий бойынша, Тан әулеті Қытайының жоғары мәдени деңгейі мен дамыған қоғамы Лонгмен үңгірлерінің ерекше тас мүсіндерінде бейнеленген». Бұл Қытай үкіметіне ескерткіштің мұра ретінде сақталуын қамтамасыз ету үшін уақыт-уақыт тексерулер нәтижесінде шығарылатын нұсқауларға сәйкес тиісті шаралар қабылдауды міндеттейді. 1951 жылдан бері Лонгмен үңгірлерін анықтау, шекаралау, жоспарлау және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу үшін көптеген күш-жігер жұмсалды. Бастапқыда, аймақтағы экологиялық жағдайды бағалау және тиісті қалпына келтіру шараларын жоспарлау мақсатында үңгірлерге жақын ауа райын бақылау станциясы құрылды. Содан кейін, үңгірлердің төбесінен және қабырғаларынан судың сіңуін тоқтату үшін тау жыныстарының негізін нығайту арқылы қарқынды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Өсімдіктердің тамырлары тазартылды. Үңгірлерге қол жеткізу үшін қоршаулар, жаяу жолдар мен баспалдақтардан жаңа жүйе құрылды. Қытай үкіметінің соңғы алты онжылдық бойында жасаған барлық күш-жігері үңгірлердің жақсы сақталған күйде болуын қамтамасыз етті. Бұл үш мекеменің үйлесімді жұмысының нәтижесінде мүмкін болды: кәсіби ғылыми сараптаманы ұсынған Қытай мәдени мұраларды қорғау институты, Қытай геологиялық ғылымдар университеті және Лонгмен мәдени мұраларды күту агенттігі. Зерттеулер мен қалпына келтіру жұмыстарына қажетті қаржы 1999 жылы Луоян қаласының Халық үкіметі бекіткен Жаңартылған бесжылдық және онжылдық жоспарлар бойынша қарастырылды.
One of the major achievements in this direction is the recognition given to the monuments by UNESCO in declaring the Longmen Grottoes a heritage monument, after due evaluation over a period, and inscribing it in the World Heritage List. The recognition is based on Criteria (i), (ii), and (iii): "Criterion (i), the sculptures of the Longmen Grottoes are an outstanding manifestation of human artistic creativity; Criterion (ii) the Longmen Grottoes illustrate the perfection of a long established art form which was to play a highly significant role in the cultural evolution of this region of Asia; and Criterion (iii), the high cultural level and sophisticated society of Tang dynasty China is encapsulated in the exceptional stone carvings of the Longmen Grottoes." This also enjoins the Government of China to take adequate steps to preserve the monument in its heritage status according to guidelines issued from time to time after frequent inspections of the site. The Longmen Grottoes have undergone many concerted efforts of identifying, demarcating, planning, and implementing restoration works since 1951. To start with, a weather monitoring station was established near the grottoes to assess the environmental conditions prevailing in the area and to plan appropriate restoration measures. This was followed by intensive restoration works, initially in the form of strengthening the rock bases to arrest seepage of water from the roofs and sides of the grottoes. Overgrown vegetation with roots was cleared. Means of access to the caves were newly installed in the form of railings, footpaths and walkways with steps. All the efforts taken by the government of China over the last nearly six decades has ensured that the grottoes are preserved in a fairly presentable state of conservation. All this has been achieved by the integrated action of three institutions, namely: the China Institution of Cultural Relics Protection, who provided the professional scientific inputs, the China University of Geosciences, and the Longmen Cultural Relics Care Agency. Funds for the studies and restoration works have been provided for under the Revised Five Year and Ten Year Plans approved by the People's Government of Luoyang City in 1999.