Кіріспе
Молюскалардың тарихи тобы Прособранхия – теңіз шырыштар, құрлық шырыштар және тұщы су шырыштардың ірі таксономиялық субклассы болды. Бұл гастроподтар тобының тарихы 1920 жылдарға дейін жетеді. Дегенмен, оның полифилетикалық (бірнеше эволюциялық тарамнан тұратын) екені дәлелденді. Биологияда таксономия филогенеяны көрсетуге тиіс, яғни топтың жіктелуі оның эволюциялық тегін көрсетуі керек. Сондықтан Прособранхия тобы енді қолданылуға лайықты деп саналмайды. Көптеген мәтіндер мен веб-сайттарда бұл субклассы әлі де қолданылып жүргенін кездестіруге болады. Прособранхия тірі молюскаларды зерттейтін мамандар үшін қабылданбаса да, «прособранх» термині анатомиялық сипаттама ретінде немесе зат есім ретінде қолданылуы мүмкін, ал палеонтологтар Прособранхия тобын кейде әлі де пайдаланады. «Прособранх» термині жүректің алдында орналасқан жабырқақтарды білдіреді. Ал «опистобранх» – жүректің артында (оң жағында) орналасқан жабырқақтарды. Прособранхтардың жабырқақтары, мантия қуысы және анусы жүректің алдында орналасқан. Көптеген прособранхтардың жыныстары бөлек болады. Теңіз гастроподтарының көпшілігі – прособранхтар, сондай-ақ бірнеше құрлық және тұщы су шырыштары да осы топқа жатады. Прособранх гастроподтарына теңіз шырыштарының көпшілігі кіреді, олардың ішінде конхтар, конустар, каурилер, лимпеттер, мурекстер, перивинклер, волюттер және вилктер, сондай-ақ көптеген тұщы су топтары мен кейбір қабықшасы бар құрлық шырыштары жатады.
Prosobranchia was a large taxonomic subclass of sea snails, land snails and freshwater snails. This taxon of gastropods dates back to the 1920s. It has however been proven to be polyphyletic (consisting of more than one lineage of descent). Generally speaking in biology taxonomy is required to reflect phylogeny, in other words the classification of a group must reflect its evolutionary descent, as far as that is known, so the taxon Prosobranchia is no longer considered suitable to be used. One can still encounter this subclass used as if it is still valid in many texts and websites. Although Prosobranchia is no longer generally accepted as a taxon by people who study living Mollusca, still the term prosobranch is legitimately used as an anatomically descriptive adjective or noun, and the taxon Prosobranchia is still sometimes used by paleontologists. Prosobranch means gills in front (of the heart). In contrast opisthobranch means gills behind (and to the right of the heart). Prosobranchs have their gills, mantle cavity and anus situated in front of their heart. Most prosobranchs have separate sexes. The majority of marine gastropods are prosobranch, as are a few land snails and freshwater snails. The prosobranch gastropods include the majority of marine snails, among them conches, cones, cowries, limpets, murexes, periwinkles, volutes and whelks, as well as numerous freshwater groups, and some land snails with an operculum.
Сипаттама
Прособрахтардың көпшілігінде аяқтың дорсальды бетінде орналасқан мүйізді немесе әктасты қабықша болады. Көптеген прособрахтарда ағза қабықшаны пайдаланып тесікті толығымен жаба алады. Прособрахтардың жүйке жүйесі бұрылыс процесі нәтижесінде 8-ге ұқсас пішінге бұрылады. Көздері еңселердің табанында орналасқан.
Таксономиялық контекст
Гастроподтардың таксономиясы қарқынды түрде өзгеріп жатыр. Ескі жіктеме (Johannes Thiele) Гастроподаларды үш кіші сыныпқа: Прособранхия, Опистобранхия және Пулмонатаға бөлді. Прособранхия кіші сыныбы (Henri Milne Edwards) Археогастропода, Мезогастропода және Неогастропода қатарларына бөлінді. Гастроподтардың жіктемесінің жаңа нұсқасы «Гастроподтардың таксономиясы» (Ponder & Lindberg, 1997) еңбегінде түсіндірілген.