Кіріспе

Өкпеге апаратын тыныс жолдарын зақымдайтын төменгі тыныс жолдары ауруы. Бронхоспазм немесе бронх спазмы – бронхиолалар қабырғаларындағы бұлшық еттердің кенеттен жиырылуы. Ол анафилатоксиндердің әсерінен маст жасушаларынан немесе базофилдерден заттардың бөлінуімен (дегрануляция) туындайды. Бұл тыныс алуда қиындық туғызады, ол жеңілден ауырға дейін болуы мүмкін. Бронхоспазм астма, созылмалы бронхит және анафилаксия кезінде пайда болады. Бронхоспазм кейбір дәрілердің қосымша әсері болуы мүмкін: пилокарпин, бета-блокаторлар (гипертонияны емдеу үшін қолданылады), ЛАБА препараттарын (КОБД емдеу үшін) қолданудың кері нәтижесі және басқа да дәрілер. Бронхоспазм лямблиоздың белгісі ретінде көрінуі мүмкін. Бронхоспазмға ықпал ететін факторлар: белгілі бір тағамдарды тұтыну, белгілі бір дәрі-дәрмектерді қабылдау, жәндіктерге аллергиялық реакция және гормоналдық деңгейлердің өзгеруі, әсіресе әйелдерде. Бронхоспазм суық тұрғын үймен байланысты бірнеше жағдайлардың бірі. Бронхиолалардың бұлшық еттерінің жоғары белсенділігі – қалыпты жағдайда аз немесе ешқандай реакция тудырмайтын стимулға ұшыраудың салдары. Соның нәтижесінде тыныс жолдары тарылып, қабыну пайда болады және шырыш өндірісі артады; бұл адамның тыныс алуын, жөтелін және гипоксияны тудыратын оттегінің мөлшерін азайтады. Бронхоспазм жалпы анестезия кезінде тыныс алу түтігін орнатудың қауіпті асқынуы болуы мүмкін. Тыныс алу түтігінің тітіркендіргіш әсеріне жауап ретінде тыныс жолдары спазмға ұшыраса немесе тарылса, тыныс алу жолын сақтап тұру қиынға соғады және науқас апнеяға ұшырауы мүмкін. Жалпы анестезия кезінде бронхоспазм белгілеріне: сырыл, жоғары ең жоғары дем сору қысымы, ішкі PEEP-тің артуы, дем шығару көлемінің азаюы және жоғары қарай бағытталған капнограмма (обструктивті үлгі) жатады. Ауыр жағдайларда толыққанды желдету мүмкін болмайды, ETCO2 жоғалып, гипоксия және десатурация дамуы мүмкін.

Себеп

Бронхоспазмның туындау себептері көптеген. Астма, созылмалы обструктивті өкпе ауруы (СОӨА) және эмфизема сияқты төменгі тыныс жолдарының аурулары тыныс жолдарының тарылуына алып келуі мүмкін. Оксиметазолин және фенилэфрин сияқты жергілікті деконгестанттардың қосымша әсерлері де себеп болуы мүмкін. Бұл екі препараттың да альфа 1 адренергиялық рецепторларын белсендіруі нәтижесінде тегіс бұлшық еттерінің жиырылуына себеп болады. Сонымен қатар, бета-блокаторлардың таңдаусыз түрлері бронхоспазмды күшейтеді. Бета-блокаторлар β2 рецепторларына байланысып, адреналин мен норадреналиннің әсерін бәсеңдетіп, тынысқырудың қиындауына әкеледі. Балалар популяциясы тыныс жолдарының диаметрі кішкентай болғандықтан бронхоспазмға және оның салдарына көбірек бейім. Пуазеуіл заңына сәйкес, түтік арқылы ауа ағынының қарсылығы түтіктің радиусының төртінші дәрежесіне кері пропорционалды, демек тыныс жолдарының тарылуы ауа ағынының айтарлықтай кедергісіне алып келеді.

Мускариндік ацетилхолин рецепторларының антагонисттері

Ацетилхолин нейротрансмиттері жүрек соғуын баяулату арқылы және тегіс бұлшық тінін тарылту арқылы симпатикалық реакцияны төмендетеді. Жүріп жатқан зерттеулер мен сәтті клиникалық сынақтар дифенгидрамин, атропин және ипратропий бромиді (барлығы мускариндік ацетилхолин рецепторларының рецептор антагонисттері болып табылады) сияқты заттардың астма және ТЖСБ (Тәуелсіз Жоғарғы Тыныс Алып-Беру Синдромы) симптомдарын емдеуде тиімді екенін көрсетті.