Палеозойлық гиолиттер: қазба қалдықтары, конустық қабықшалары, құрылысы, және олардың лофофораттарға қатыстылығы туралы мақала. Қазақстандағы палеонтология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палеозой дәуірінің кішкентай конустық қабықшалары бар лофофораттары
Palaeozoic lophophorates with small conical shells
Гиолиттер – бұл кішкентай конустық қабықшалары бар жануарлар, олар Палеозой дәуірінен табылған қазба жәндіктер ретінде белгілі. Олар кем дегенде лофотрохозоандар тобына жатқызылады, және бәлкім лофофораттарға да жатуы мүмкін, бұл топқа брахиоподтар кіреді. Ал кейбір ғалымдар оларды лофотрохозоандардың бастапқы өкілдері немесе тіпті моллюскалар деп санайды.
Hyoliths are animals with small conical shells, known as fossils from the Palaeozoic era. They are at least considered as lophotrochozoan, and possibly being lophophorates, a group which includes the brachiopods, while others consider them as being basal lophotrochozoans, or even molluscs.
Морфология
Гиолиттің қабығы әдетте бір-төрт сантиметрге дейін ұзын, үшбұрышты немесе эллипстік көлденең қимамен келеді. Кейбір түрлерінде сақиналар немесе жолақтар болады. Ол екі бөліктен тұрады: негізгі конустық қабық (бұрын "конустық қабық" деп аталатын) және оперкулумға ұқсас қақпақ. Сонымен қатар, кейбіреулерінде гелен деп аталатын екі қисық тірек болған. Бұл құрылымдардың барлығы шеттік өсу арқылы өскен.
The shell of a hyolith is typically one to four centimeters in length, triangular or elliptical in cross section. Some species have rings or stripes. It comprises two parts: the main conical shell (previously referred to as a ‘conch’) and a cap like operculum. Some also had two curved supports known as helens All of these structures grew by marginal accretion.
Қабықша микроқұрылымы
Ортоцидтік қабықтың ішкі қабаты көлденең шоғырлардың микроқұрылымымен, ал сыртқы қабаты бойлық шоғырлардан тұрады.
The orthothecid shell has an internal layer with a microstructure of transverse bundles, and an external layer comprising longitudinal bundles.
Операция
Қақпақ қабықтың тесігін жабады, (гиолиттерде) екі тілік қалдырады, олар арқылы гелендер сыртқа шыға алады.
The operculum closes over the aperture of the shell, leaving (in hyolithids) two gaps through which the helens can protrude.
Таксономия
Гиолиттер екі қатарға бөлінеді: Hyolithida және Orthothecida. Гиолиттердің дорсальды-вентральды дифференциацияланған операкуласы бар, қабықтың вентральды беті алға қарай созылып, лигула деп аталатын тіреу құрайды. Ортотецидтер екі топқа бөлінеді: біріншісі, orthothecida sensu stricto, қарындық бетіндегі бойлық ойысқа байланысты көлденең қимада бүйрек немесе жүрек пішіндес, ал олардың операкулалары кардиналдық өскіндерге ие; екіншісі дөңгелек көлденең қимаға ие және көбінесе кардиналдық өскіндерден dépourvu, сондықтан оларды басқа мүйіз пішіндес әктасты организмдерден ажырату қиын. Олардың ұйымдасу деңгейі тарихи тұрғыдан «молюск, анелид, сипункулид» деңгейі деп есептелді, бұл Lophotrochozoan туыстығымен сәйкес келеді, ал салыстыру көбінесе молюскалармен немесе сипункулидтермен жүргізілді. Ескі зерттеулер (Lophotrochozoan тұжырымына дейін) гиолиттерді (Mollusca + Annelida + Arthropoda) кладының бастапқы тегін көрсетеді деп санайды, 2022 жылғы басқа зерттеу де осы пікірді қолдайды.
The hyoliths are divided into two orders, the Hyolithida and the Orthothecida. Hyolitha have dorso ventrally differentiated opercula, with the ventral surface of the shell extending forwards to form a shelf termed the ligula. Orthothecids fall into two groups: one, the orthothecida sensu stricto, is kidney or heart shaped in cross section due to a longitudinal groove on its ventral surface, and its opercula bear cardinal processes; the other has a rounded cross section and often lacks cardinal processes, making them difficult to distinguish from other cornet shaped calcareous organisms. Their grade of organization was historically considered to be of the 'mollusc annelid sipunculid' level, consistent with a Lophotrochozoan affinity, and comparison was primarily drawn with the molluscs or sipunculids. Older studies (predating the Lophotrochozoan concept) consider hyoliths to represent a stem lineage of the clade containing (Mollusca + Annelida + Arthropoda). as did a different study in 2022.
Пайда болуы
Алғашқы гиолиттік қазбалар Сібірдегі Немакит Дальдин сатысының Пурелла антиква аймағында және Қытайдың Мейшукуниан сатысының Параглоборилус субглобосус–Пурелла сквамулоза аймағында, оның аналогында пайда болды. Гиолиттердің саны мен түрлері кембрийде ең жоғары шарына жетеді, одан кейін перм кезеңінде жойылуына дейін біртіндеп азаяды.
The first hyolith fossils appeared about in the Purella antiqua Zone of the Nemakit Daldynian Stage of Siberia and in its analogue the Paragloborilus subglobosus–Purella squamulosa Zone of the Meishucunian Stage of China. Hyolith abundance and diversity attain a maximum in the Cambrian, followed by a progressive decline up to their Permian extinction.
Ұқсас организмдер
Қабығының қарапайым пішініне байланысты гиолиттер белгілі бір жинақы топқа жатқызылған, ал бастапқыда гиолиттер деп саналған организмдер кейде басқаша анықталды – мысалы, Глоссолиттер мен Палеоконотуба сияқты қызылшалар (книдарийлер) жағдайында.
Due to the simple shape of their shell, hyoliths have been something of a wastebasket taxon, and organisms originally interpreted as hyoliths have sometimes later been recognized as something else – as for example in the case of the cnidarian like Glossolites and Palaeoconotuba.