Кіріспе

Атуда шебер адам – бұл дәлдікпен атуға жақсы дайындықтанған адам. Қазіргі заманғы әскери қолданыста бұл, әдетте, жоғары құнды нысаналарды әдеттегіден ұзақ қашықтықта ату үшін арнайы жабдықталған оптикалық көлденеңі бар ұзын қаруды, мысалы, белгіленген мерген мылтығын (немесе снайперлік мылтықты) пайдалануды білдіреді. Дәлдікпен атудағы шеберлік – атушының ату қабілеті деп аталады, оны қару қолдану және садақ ату сипаттау үшін де қолдануға болады.

Сипаттама

Жалпы қолданыста "арнаулы атқыш" және "нақшы" сөздерінің мағынасы бірдей. Бірақ, атыс спорты және әскери салаларда "арнаулы атқыш" пен "нақшы" әртүрлі дағды деңгейлерін көрсетеді. Атап айтқанда, АҚШ армиясында "нақшы" бағасы "арнаулы атқыштан" және "сарапшыдан" төмен тұрады.

Ұлыбритания

Британдық қарулы күштерінде "маңдайшы" дәстүрлі түрде ең жоғары ату деңгейі болып саналады және осы деңгейге ие болғандар төменгі жеңінде айқасқан мылтық белгісін тағуға құқылы. Жыл сайынғы жеке қару тестілеуіне (APWT) арналған әскери операциялық ату саясатынан (Жауынгерлік жаяу әскері CI): Маңдайшы (Жауынгерлік жаяу әскері). Маңдайшы деңгейіне қол жеткізу үшін барлық жаттығулар аяқталуы керек, ал атушы жалпы ең жоғары мүмкін ұпайдың (65) 55 (85%) немесе одан да жоғары пайызын алуы тиіс. Маңдайшы деңгейіне жетпеген, бірақ қабылдау деңгейін алған жауынгерлерге маңдайшы деңгейіне қол жеткізу үшін жаттығуларды қайтадан орындауға рұқсат берілмейді. Жауынгерлік жаяу әскері курсында (CIC) маңдайшы ретінде біліктілік алған жауынгерлер өз бөлімшелеріне келген кезде осы марапатты сақтап қалуға құқылы. Маңдайшы деңгейіне ие болған сарбаздар қайтадан біліктілік алуға дейін бір жыл бойы маңдайшы белгісін тағуға құқылы. (370 бет, 1-қосымша/02.2007 ж.)

Америка Құрама Штаттары

АҚШ Армиясы мен Теңіз корпусында әскерилердің мергендік деңгейі олардың шеберлігіне қарай бағаланады: мерген, аса мерген, сарапшы. Әр деңгейдегі иелері өздерінің таспаларының астында біліктілік белгілерін тағады, ал олар біліктілік алған қарулар үшін таспаларда сызықтар болады. АҚШ Әскери-теңіз флотында және АҚШ Жағалау күзетінде толық өлшемді медальдар тек сарапшы деңгейінде ғана беріледі. Екі қызмет те пистолет және мылтық шеберлігі үшін жеке медальдар тағайындайды. АҚШ Әуе күштері сарапшы деңгейінде біліктілік үшін тек лента береді, бірақ егер әскери қызметші осы екі түрдегі шағын қаруда біліктілік алса, қола жұлдызға ие болуға мүмкіндік алады. АҚШ әскери құрамында АҚШ Армиясының мергені "Шыбыққа белгіленген мерген" (SDM) деп, ал Теңіз корпусының мергені "Белгіленген мерген" (DM) деп аталады. АҚШ Армиясы ерекше түрде отрядтық ұғымды баса назарға алады: АҚШ Армиясының 3-21.8 (Жаяу әскерінің мылтық взводы және отряды, бұрын FM 7-8) нұсқаулығына сәйкес, әдеттегі АҚШ Армиясының отряды төрт сарбаздан тұрады. Stryker бригадасының жауынгерлік командасының (SBCT) жауынгерлік мылтық роталарында, мылтық отрядындағы әр отрядтың бір адамы FGM 148 Javelin қаруымен жабдықталған "Отрядтық танкке қарсы маман" (RMAT) немесе M4 карабинасы мен M14 мылтығын алып жүретін "Белгіленген мерген" (DM) болып табылады. Екі жағдайда да бұл арнайы функция отрядтағы негізгі мылтықшының орнын басады.

Канада

Басқа одақтас елдер армияларындағыдай, Канада армиясындағы "Marksman" белгісі – монархтың тәжін және кесілген .303 Ли-Энфилд No. 4, Mk I мылтықтарын бейнелейтін ату шеберлігін тану белгісі болып табылады. Канадалық жаяу әскер батальонының операциялары кезінде мылтық ротасынан тағайындалған мергендер тағайындалуы мүмкін. Бұл канадалық снайперлердің статусымен шатастырылмауы керек; олар қатаң іріктеу курстарынан өту арқылы жоғары деңгейдегі ату шеберлігі мен далалық дағдыларды меңгереді. Үміткерлер негізгі снайперлік курсқа қатысу үшін барлаушының біліктілігіне ие болуы және мерген статусын алуы тиіс.

Үндістан

Үндістан армиясы әрбір жаяу әскер взводының құрамында белгіленген мерген рөлінде жергілікті өндірілген SVD Dragunov лицензиялық нұсқасын қолданады. Dragunov қаруы INSAS қару-жарақтарымен бірге қолданылып, қарсы күштермен қақтығысқандағы Индия армиясының жаяу әскер бөлімдеріне қысқа және орта қашықтықтағы атыста икемділік пен күшті соққы беру мүмкіндігін ұсынады. Армияның ату шеберлері бөлімі мүшелерін спорттық және әскери атысқа дайындайды.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарының бастауынан бері, оның ішінде революциялық соғыста қарапайым адамдардың атқарган рөлі де бар, мергендік бойынша ұзақ тарихы бар. Азаматтық мергендікті қолдайтын бірнеше ұйым бар, соның ішінде 20 ғасырдың басында үкіметтік жарғымен құрылған Азаматтық мергендік бағдарламасы және Азаматтық мергендік бөлімі. Солтүстік Америкадағы ең жаңа және қазіргі уақытта ең қарқынды дамып келе жатқан мергендік бағдарламаларының бірі – 2006 жылы Революциялық соғыс ардагерлері қауымдастығы құрған Project Appleseed. "Жылдам және қарапайым" Appleseed AQT сынағында 250-ден 210 немесе одан да жоғары ұпай жинаған атушылар "Rifleman" атағын алады және "Rifleman" белгісімен марапатталады. АҚШ әскери мергендік рейтингтеріне ұқсас – Білікті емес, Мерген, Өткір мерген және Сарабз (MARKSMAN), Appleseed рейтингтері де сол деңгейде, бірақ "Сарабз" орнына эквивалентті деңгей "Rifleman" деп аталады. Тағы бір ұйым – USA Shooting, американдық ату спортын олимпиада деңгейінде ұйымдастырады.

Ең ұзақ атыс

Атыс жарысында тіркелген ең ұзақ атыс 3,781 шақырым (2,35 миль) құрады, 2021 жылдың 27 наурызында Канзас штатының Барнард қаласында американдық бәсекелестік атушы осы нәтижені көрсетті. Оқ 9,4 секунд бойы ұшып, 1,83 метрлік (0,93 метрлік қабырғасы бар) шаршы сталь нысананың жоғарғы сол жақ бұрышына тиді. Қолданылған мылтық – GA Precision Custom, Nightforce ATACR 7 35×56 оптикалық көзқараспен және биподқа орнатылған. Оқ-дәрі Hornady .338 калибрлі, 300 грандық A-Tip болды.