Кіріспе

Қысым қолдану арқылы дайындаманың пішінini өзгертетін машина құралы.

Қалыптау пресі, көбінесе пресс деп қысқартылады, – қысым қолдану арқылы дайындаманың пішінini өзгертетін машина құралы. Қалыптау пресінің операторы престегі құрал-саймандарды реттеуші деп аталады, көбінесе құрал-саймандарды реттеуші деп қысқартылады. Престер олардың механизмі бойынша жіктеледі: гидравликалық, механикалық, пневматикалық; олардың функциясы бойынша: соққы престері, штамптау престері, пресс-жегіштер, тесік қағу престері және т.б.; олардың құрылымы бойынша, мысалы, сақиналы біліктірілген пресс, бұрандалы пресс, итергіш пресс; және олардың басқару мүмкіндігі бойынша: дәстүрлі және серво престер.

Шаруашылық пресі

Көбінесе қарапайым тіктөртбұрышты қаңқадан тұрады, көбінесе C-тәрізді профиль немесе құбырдан жасалады, ішінде жұмыс дайындамасына поршень арқылы қысым жасау үшін бөтелкелі домкрат немесе гидравликалық цилиндр орналасқан. Автомеханикалық шеберханада, машина жасау шеберханасында, гараждарда немесе шағын шеберханаларда жалпы мақсаттағы форма беру жұмыстарына жиі қолданылады. Типикалық шеберхана престерінің қысымды қолдану қабілеті өлшемі мен конструкциясына байланысты 1-ден 30 тоннаға дейін жетеді. Жеңілдетілген нұсқалары көбінесе арбор престері деп аталады. Шеберхана пресі әдетте, мысалы, тісті дөңгелектерді біліктерге немесе подшипниктерді корпустарға тығыз орналастыру үшін қолданылады.

Басқа да престер

Пресс-брек – металл жабынға дөңгелек пішін беруге арналған машинаның ерекше түрі. Пресс-брек қандай жұмыс істей алатынының жақсы мысалы – компьютер корпусының артқы жағы. Басқа мысалдарға тіреуіштер, рама бөліктері және электрондық корпус жатады. Кейбір пресс-бректер CNC басқаруымен жабдықталған, олар миллиметрдің бір бөлігіне дейін дәлдікпен бөлшектерді жасауға мүмкіндік береді. Иілу күші 3000 тоннаға дейін жетеді. Тесіктер жасау үшін соққылы пресс қолданылады. Бұрандалы пресс – ұшқыш пресс деп те аталады. Штамптау пресі – металл пішінін өзгерту арқылы кесуге немесе дөңгелектеуге арналған машина. Ол әдетте пресс-рамадан, тіреу тақтасынан және поршеннен тұрады. Қақпақ престері алюминий фольгадан минутына 660-қа дейін қақпақ жасауға қабілетті.

Ерекше престі басқару үлгісі: сервопресс

Сервомеханизмді пресс, сонымен қатар сервопресс немесе "электропресс" деп аталады, ол AC сервомоторымен қоздырылатын пресс. Тудырылған момент шарлы бұранда арқылы сызықтық күшке айналады. Қысым және орналасу жүктеме сенсоры және энкодер арқылы басқарылады. Сервопресс-тің басты артықшылығы – төмен энергия тұтынуы; ол басқа пресс машиналарынң тек 10-20% ғана. Металл соғу кезінде, машинаның тоннажды жеткізу қабілетінен гөрі энергияны барынша арттыру маңыздырақ. Бұрынғыда механикалық пресс-тегі қалып пен дайындама арасындағы күшті арттырудың жолы үлкен моторлары бар үлкен машиналар арқылы іске асырылатын.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, металл қолмен, балғамен қалыптастырылды. Кейіннен, бірден көп металл мөлшерін басуға немесе қалың материалдарды өңдеуге арналған үлкен балғалар жасалды. Көбінесе, темірші балғаны соғу үшін көмекшіні немесе шәкіртті жұмысқа алған, ал өзі жұмыс дайындамасын дұрыс орналастыруға назар аударған. Құлап түсетін және инерциялық балғалар балғаны көтеру үшін механизмді пайдаланады, содан кейін ол гравитация күшімен жұмыс дайындамасына түседі. 19 ғасырдың ортасында қолмен және айналмалы балғалар өнеркәсіпте бу балғасымен алмастырыла бастады, оны алғаш рет 1784 жылы британдық өнертапқыш және механикалық инженер Джеймс Уотт сипаттаған, ол алғашқы бу машиналарын және конденсаторларды дамытуға үлкен үлес қосты, бірақ 1840 жылға дейін британдық өнертапқыш Джеймс Насмит жасаған жоқ. 19 ғасырдың соңына қарай бу балғаларының өлшемі едәуір артты; 1891 жылы «Bethlehem Iron Company» бу балғасының 125 тонналық күшпен соққы беруін қамтамасыз ететін жаңа технология енгізді. Көптеген қазіргі заманғы машиналық престерлер қажетті қысымды жасау үшін электр моторлары мен гидравликалық жүйелердің үйлесімін қолданады. Престердің дамуымен бірге, оларда қолданылатын қалыптар да жетілді.

Қауіпсіздік

Пресс-машиналар қауіпті болуы мүмкін, сондықтан қауіпсіздік шараларын әрқашан сақтау керек. Екі қолмен басқару (жұмыс істеу үшін екі қолдың да батырмаларды ұстап тұруын қажет ететін басқару) жазатайым оқиғалардың алдын алудың тиімді тәсілі, сондай-ақ оператор қалыпқа жақын болғанда машинаны тоқтатып тұратын жарық қоршаулары да қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.