Кіріспе

Француз суретшісі (1602–1674)

Филипп де Шампань (шамамен жазылуы: ʃɑ̃paɲ; 26 мамыр 1602 – 12 тамыз 1674) – Брабандық туған француз барокко дәуірінің суретшісі, француз мектебінің көрнекті өкілі. Ол Париждегі Корольдік сурет және мүсін академиясының негізін қалаушы мүшесі болды, Франция Корольдығындағы ең беделді өнер мекемесі.

Өмір және жұмыс

Брюссельдегі кедей отбасында туған (Брабант герцогтығы, Оңтүстік Нидерланды), Альберт және Изабелла билеген кезеңде Шампань пейзаж суретшісі Жак Фукьеден оқушылықты өтті. 1621 жылы Парижге көшіп, Николя Дюшеннің басшылығымен Николя Пуссенмен бірге Люксембург сарайын безендіру жұмысына қатысты, кейін оның қызына үйленді. Хубракеннің сөзіне қарағанда, Дюшен Шампанье сарайда одан танымал болғанына ашуланған, содан Шампанье ағасымен бірге Брюссельге қайтып кеткен. Дюшеннің қайтыс болғаны туралы хабар алғаннан кейін ғана ол қызына үйлену үшін оралды. Қорғаушысы Дюшеннің өлімінен кейін Шампанье патша анасы Мари де Медичиге қызмет етті, ол Люксембург сарайын безендіруге қатысты. 1638 жылдан бастап Париждегі Нотр-Дам соборы үшін бірнеше картина жазды. Сонымен қатар, гобелендер үшін бірнеше эскиздер жасады. Ол 1200 фунт зейнетақымен патшайымның бас суретшісі атанды. Сондай-ақ, патша ананың сүйікті шіркеулерінің бірі – Фаубур Сен-Жактағы кармелиттер шіркеуін безендірді. Бұл орын Француз революциясы кезінде қиратылды, бірақ қазір мұражайларда сақталған бірнеше картиналар бастапқы жобаның бір бөлігі болды. Ғибадатханадағы Құдайға сыйлық әкелу Дижонда, Лазардың қайта тірілуі Гренобльде, ал Құдай ананың көтерілуі Луврде сақталады. Ол кардинал Ришелье үшін де жұмыс істеді, оның тапсырысымен кардинал сарайын, Сорбоннаның күмбезін және басқа да ғимараттарды безендірді. Шампанье – Ришельеді кардинал киімінде суретке түсіруге рұқсат алған жалғыз суретші, ол мұны он бір рет жасады. 1648 жылы «Académie de peinture et de sculpture» академиясын құруға қатысты. Өмірінің кейінгі кезеңінде (1640 жылдан бастап) янсенизмнің ықпалына түсті. Салдақ қызы Порт-Рояль монастырында керемет түрде жазылғаннан кейін, ол 1662 жылы Луврде сақталатын, суретшінің қызы мен Анасы Аньес Арноның бейнесін бейнелейтін, ерекше бірақ танымал «Ex Voto» картинасын жазды.

Мансап

Шампань өте көп суреттер жасады, олардың көп бөлігі діни туындылар мен портреттерден тұрды. Мансабының басында Рубенстің ықпалында болған оның стилі кейін қатаңдады. Филипп де Шампань суреттеріндегі түстердің жарқырауы мен композицияларының күштілігі арқасында ерекше суретші болып саналады. Ол француз сарайының барлық мүшелерін, француз аристократиясының жоғары лауазымдағы өкілдерін, патшалық отбасын, шіркеу және мемлекеттің жоғары лауазымды тұлғаларын, парламентарийлерді, сәулетшілерді және басқа да белгілі адамдарды бейнеледі. Оның ақын Винсент Войтурдың портреті 1649 жылы Войтурдың өнертапқыштарының (1650 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрген) кіріспесі ретінде жасалды. Бұл портрет ерекше, себебі Шампань кейіннен оны діни тұлға, Әйіпті Луи (Людовик IX патша) портреті ретінде қайта өңдеді, бұл Войтурдың қызы монастырға кіргенде оны өзімен бірге алып жүруіне мүмкіндік берді. Олардың жүздерін суреттегенде ол уақытша мінез-құлықты көрсетуден бас тартып, адамның психологиялық мәнін бейнеледі. Оның туындыларын қоғамдық ғимараттарда, жеке коллекцияларда, Валь-де-Грация, Сорбонна, Сен-Северин, Сен-Мери, Сен-Медар және Клермон-Феррандағы Нотр-Дам-ду-Порт базиликасында көруге болады. Шампань өз заманында Кирано де Бержеракта Рагуэноның Кирано туралы айтқан сөзінде еске алынғандай танымал болды: «Шындығында, мен оның портретін Филипп де Шампанның қолымен іздемеймін». Оның шәкірттері оның туысы Жан Батист де Шампань, Уильям Фейторн, Жан Морин және Николас де Платмонтан болды. Өмірінің соңғы кезеңінде Шампань негізінен діни сюжеттер мен отбасы мүшелерін суреттеді. Ол 1674 жылы Парижде қайтыс болды.