Жакен Риго: Испан-француз суретшісі және оның шығармалары

Кіріспе

Испандық-француз барокко суретшісі (1659–1743)

Жасин Ригау Рос и Серра (; 18 шілде 1659 – 29 желтоқсан 1743), француз тілінде Гьясинте Ригауд (jasɛ̃t ʁiɡo) деп белгілі, испандық-француз барокко суретшісі. Ол XIV Луи және француз аристократиясының басқа да өкілдерінің портреттерімен ең көп танымал.

Лионға сапар

Ригоның Лиондағы қызметі туралы көп мәлімет жоқ, себебі сақталған құжаттар жеткіліксіз. Дегенмен, дәстүр бойынша, Монпельеден келген суретшілер осы қаламен тығыз байланыста болған, мысалы, Самуэль Буасьер Лионда білім алған. Ригоның кейіннен суреттеген модельдерінің кім екендігі оның қаладағы мата саудагерлері үшін жұмыс істегенін көрсетеді, олардың өркендеген саудасы қалаға ұзақ жылдардан бері табыс әкеліп келген. Олар 1681 жылдан бастап тіркелген болса да, ол Парижге көшкен кез, оның «жастық» портреттері одан бұрын жасалған болуы мүмкін, мысалы, 1686 жылы корольдің кеңесшісі және Лион провинциясының губернаторы Антуан Домергтің, ал 1685 жылы швейцариялық банкирлер әулетінің белгілі өкілі «Мистер Саразин де Лиондыкі». Ригоның 1687 жылы салған Жан де Бруненк портреті, жібек саудагері, банкир және Лион консулы, суретшінің кейіннен жеткен табыстарының барлық құрамдас бөліктерін біріктіреді. Древе отбасынан шыққан граверлер туралы диссертациясында Жильберт Леваллуа Клауэль Риго мен Пьер Древе арасындағы жеке қарым-қатынастың кейбір жақтарын ашты. Олардың достығы 1700 жылдардың басында, суретші гравердің портретін салғаннан кейін қалыптасқан, онда ол өзін де бейнелеген. 1681 жылы Древе шабыттанған Гиацинт Риго Парижге көшіп баруды шешкенде, ол Швейцариядан Провансқа дейін жергілікті клиенттер арасында жақсы танымал болған. Суретшінің өмірбаянына оралып келсек, Дезалье д’Аргенвиль Ригоның 1695 жылғы сапарының басты себебі анасының портреті болғанын айтады: «Ол оны әртүрлі бұрыштардан салған, сондай-ақ белгілі Койсевокстың оның мармар бюстін жасауын тапсырған, ол оның кабинетінің әшекейіне айналған». 1707 жылдың 30 мамырында суретші өзінің бірінші өсиетнамасында бюсті Луи XIV-нің ұлы, Ұлы Дофинге қалдырған, бірақ мүсін содан кейін Академияға берілді, бұл оның Луврде болуын түсіндіреді. Сондай-ақ, Риго ағасы Гаспардың үлкен ұлы, Гиацинтке Мария Серраның екі профильдік портретін қалдырған. Шын мәнінде, Риго Койсевокке көрсетілген үш позаны бейнелейтін екінші картина салған: жеке коллекцияда сақталған овалды сурет, Дижондағы Жериконың көшірмесі және Древе граверасының тақырыбы. Ол сондай-ақ қарындасы Клэрдің күйеуі мен алғашқы қызының суретін салған. 1695 жылы Риго тарихи бейнелеулер немесе «үлкен жанр» саласына сирек кіргенін көрсететін, фламандтық ықпалы бар «Христос крестте» картинасының екі нұсқасын жасаған. Ол анасына бірінші нұсқасын қалдырған, ол қайтыс болғаннан кейін Перпиньяндағы Гранд-Огюстен монастырына берілген, ал екіншісін 1722 жылы туған қаласындағы доминикан монастырына сыйлаған. 1696 жылдың көктемінде Гиацинт Риго Парижге оралды, онда ол сол жылдың ең маңызды портреттерінің бірін салған. Бұл, шын мәнінде, Сент-Симон герцогының сұрауымен, абат Арман Жан Ле Бутилье де Рансенің портретін салу үшін қолданған шеберлікпен жасалған сурет болды, бұл сурет тарихында ерекше оқиға болып саналады. 1709 жылы ол туған қаласы Перпиньянда дворян титулын алған. 1727 жылы ол Санкт-Михаил орденінің рыцары атанды. Директор Луи де Бульонның 1733 жылдың 28 қарашасында қайтыс болғаннан кейін Риго Академияның төрт ректоры – Николя де Ларжильер, Клод Гай Халле, Гийом Кусту және өзі лауазымды кезегімен атқаруды ұсынды. Бұл олигархия 1735 жылдың 5 ақпанында Кусту жалғыз директор болып сайланғанға дейін сақталды. Риго 1743 жылдың 29 желтоқсанында Парижде 84 жасында қайтыс болды.

Little is known about Rigaud's activities in Lyon, due to the lack of surviving documents. However, as per tradition, artists from Montpellier had strong ties with this city, as had, for example, Samuel Boissière who was trained in there, in Lyon. The identity of Rigaud's future depicted models shows that he worked for the city's cloth merchants, whose flourishing trade had long since given the city its profitable income. Even if they had only been registered from 1681 onwards, the date when he moved to Paris, his "youthful" portraits were probably pre dated, like those of Antoine Domergue, the king's councillor and provincial governor of Lyon, in 1686, and "Mr Sarazin de Lion", of a famous dynasty of bankers of Swiss origins, in 1685. Rigaud's portrait of Jean de Brunenc, painted in 1687, a silk merchant, banker and consul of Lyon, assembles all the ingredients for which the painter was later successful. In her thesis on the engravers from the Drevet family, Gilberte Levallois Clavel revealed certain aspects of the private relations between Rigaud and Pierre Drevet; their friendship came about at the beginning of the 1700s, after the painter produced a portrait of the engraver, in which he depicted himself as well. In 1681, when Hyacinthe Rigaud decided to move to Paris, inspired by Drevet who was also attracted to the capital, he had already established a good reputation amongst the local clientele, from Switzerland to Aix en Provence. Going back to the artist's biography, Dezallier d'Argenville states that one of Rigaud's main reasons for his 1695 voyage was to paint his mother's portrait: "He painted her from many angles, and had her marble bust made by the notable Coysevox, which was his cabinet's ornament for the rest of his life". In his first will, dated 30 May 1707, the artist left the bust to the Grand Dauphin, Louis XIV's son, though the sculpture would then be left to the Academy which explains its presence in the Louvre. Also in the document, Rigaud bequeathed the portrait containing the two profiles of Maria Serra to the elder son of his brother Gaspard, named Hyacinthe. In reality, Rigaud painted a second painting, bearing the three stances presented to Coysevox: an oval painting kept in a private collection, copied by Géricault, in Dijon, and the subject of one of Drevet's engravings. He also applied sketches of his sister Claire, accompanied by her husband and their first daughter, to the canvas. The year 1695 also saw the production of two versions of Christ expiant sur la Croix, with a distinct Flemish influence, proof of Rigaud's rare incursion into the domain of historical depictions or the "great genre". He bequeathed his mother the first version which would then, at her death, be left to the Grands Augustins convent in Perpignan, and gave the second, in 1722, to the Dominican convent of his city of birth. In spring 1696, Hyacinthe Rigaud returned to Paris, where he painted one of his most important portraits of the year. This was in fact solicited by the duke of Saint Simon, to depict Armand Jean le Bouthillier de Rancé, an abbot, using a skillful subterfuge that remains notable in the history of painting. In 1709, he was made a noble by his hometown of Perpignan. In 1727, he was made a knight of the Order of Saint Michael. Following the death of directeur Louis de Boullogne on 28 November 1733, Rigaud proposed that the four rectors of the Académie, Nicolas de Largillière, Claude Guy Hallé, Guillaume Coustou, and himself, rotate the post. This oligarchy would persist until the election of Coustou as sole director on 5 February 1735. Rigaud died in Paris on 29 December 1743 at the age of 84.

Мұра

Ригоның туындылары бүгінде әлемнің ірі музейлерінде сақталған. Ол салған суреттердің нақты саны әлі де даулы, себебі ол өте толық каталог қалдырған, сонымен қатар мамандар оның пайдаланған мыңнан астам түрлі модельдерін анықтады. Мұғажаңда Ригоның тізімдер кітабындағы көптеген көшірмелерді де ескеруге болады, тіпті 1919 жылы тізім жарияланғалы бері қайта жаңғырылып табылған жүздеген суреттерді де айтпағанда. Риго өнер әлемінің көптеген көрнекті тұлғаларын суретке түсірді, мысалы, мүсіншілер Дежардин (оған, жақын досы ретінде, үш рет портрет салған), Жирарон және Койсевокс; суретшілер Жозеф Парросель, Ла Фосс және Миньяр; архитекторлар Де Котт, Хардуэн Мансар және Габриэль. Ол сондай-ақ Ла Фонтен немесе Буало сияқты ақындардың, сондай-ақ кардинал де Флери және Боссюэ сияқты дін қызметкерлерінің портреттерін жасады; көптеген ықпалды архиепископтар мен епископтар портреттері үшін жомарт ақы төледі. 1833 жылы Перпиньян қаласында Ригоның туындыларына арналған – Гиацинт Риго атындағы мұражай ашылды. Содан бері мұражай Аристид Майёль, Рауль Дюфи және басқа суретшілердің туындыларын да қамтиды. 2017 жылы жаңғыртудан кейін және Пикассоға арналған уақытша көрмесіне 65 000-нан астам келуші келді.