Кіріспе

Фламанд-француз суретші-гравері (шамамен 1592–1635)

Жак Калло (ʒak kalo; – 1635) – Лотарингия герцогтығынан (Францияның солтүстік-шығыс шекарасында, Германияның оңтүстік-батыс шекарасында және Оңтүстік Нидерландымен шектесетін тәуелсіз мемлекет) шыққан барокко кезеңінің гравюрашысы және суретші. Ол ежелгі шеберлер гравюрасын дамытуда маңызды рөл атқарды. Ол өзінің заманының өмірін көрнекті бейнелеген 1400-ден астам гравюра жасады, онда әскерлер, клоундар, маскүнемдер, цыгандар, қаңғыбастар, сондай-ақ сарай өмірі суреттелген. Ол сонымен қатар көптеген діни және әскери суреттерді, ал көптеген гравюралардың фонында кең пейзаждар бейнеленген.

Өмір жолы мен тәрбие

Калло Лотарингияның астанасы Нансиде дүниеге келіп, сонда қайтыс болды, қазір Францияда. Ол маңызды отбасыдан шыққан (әкесі герцогтың сарайындағы рәсімдер шебері болған), және ол өзінің гравюраларындағы жазуларда өзін ақсүйек деп жиі сипаттайды. Он бес жасында ол алтын шебердің шәкірті болды, бірақ көп ұзамай Римге сапар шегіп, эмигрант француз Филипп Томасаннан гравюра өнерін үйренді. Ол, әдетте, 1612-1621 жылдар аралығында Флоренцияда Антонио Темпестадан сурет салуды оқыған. 2000-нан астам дайындық сызбалары мен гравюраға арналған эскиздер сақталған, бірақ оның ешқандай картинасы белгілі емес, және ол, мүмкін, ешқашан суретші ретінде оқымаған. Флоренциядағы кезеңінде ол тәуелсіз шебер атанды және көбінесе Медичи сарайы үшін жұмыс істеді. 1621 жылы Козимо II де Медичи қайтыс болғаннан кейін ол Нансиге оралды, онда өмірінің соңына дейін өмір сүрді, он жылдықтан кейін Парижге және Нидерландыға сапарлады. Ол Лотарингия, Франция және Испания сарайларының, сондай-ақ негізінен Париждегі баспагерлердің тапсырысымен жұмыс істеді. Ол Нансиде болғанымен, оның гравюралары Еуропа бойынша кеңінен таралды; Рембрандт оларды құмарлықпен жинады.

Техникалық жаңалықтар: эхоппе, жаңа қатты жер, тоқтап қалу

Оның техникасы ерекше болды, және оған оның жасаған маңызды техникалық жетістіктері көмектесті. Ол эхоппты – ұшында көлбеу овал пішіндес бөлігі бар, эчерлерге гравюра шеберлері сияқты, көлемді сызықтар жасауға мүмкіндік беретін эхоппты жетілдірді. Сондай-ақ, ол пластинаны жабатын және суретті қалыптастыру үшін алынып тасталатын балқыма топырағының рецептісін де жақсартқан сияқты, мұнда балауыз негізді формуланың орнына аспап жасаушылардың лагын қолданды. Бұл сызықтарды тереңірек ойып салуға мүмкіндік берді, баспа кезінде пластинаның қызмет ету мерзімін ұзартты, сондай-ақ "жаман тістеу" қаупін айтарлықтай азайтты – яғни, қышқыл топырақтан тыс пластинаға түсіп, суретте дақтар немесе ішектердің пайда болуына себеп болатын жағдай. Бұрын жаман тістеу қаупі әрқашан болғандықтан, гравюра шеберлері жаман тістеуден зардап шегуі мүмкін бір пластинаға тым көп уақыт жұмсауға батыл болмайтын. Енді эчерлер бұрын гравюра шеберлерінің эксклюзивті құқығы болған өте егжей-тегжейлі жұмыстарды жасай алатын болды, ал Каллот жаңа мүмкіндіктерді толыққанды пайдаланды. Ол бұрынғы эчерлерге қарағанда бірнеше рет "тоқтату" әдісін кеңірек және күрделірек қолданды. Бұл әдіс қышқылдың бүкіл пластинаны жеңіл ерітуіне мүмкіндік береді, содан кейін суретші пластинаны қайтадан қышқылға батыру алдында, олардың беткі қабатын сақтағысы келетін жұмыстың бөліктерін топырақпен жабады. Ол осы процесті мұқият бақылау арқылы қашықтық, жарық және көлеңке әсерлерінде бұрын-соңды болмаған нәзіктікке қол жеткізді. Оның көптеген гравюралары салыстырмалы түрде кішкентай болды – ең ұзын өлшемі шамамен алты дюйм немесе 15 см. Оның ізбасарларының бірі, париждік Абрахам Боссе Каллоның жаңалықтарын Еуропаға итальян, голланд, неміс және ағылшын тілдеріне аударылған, эчерлеудің алғашқы жарияланған нұсқаулығы арқылы таратты.

Соғыстың қайғысы

Оның ең танымал гравюралары – "Соғыстың қайғысы мен апаттары" атты екі сериясы. Бұл 1633 жылы жарық көрген 18 гравюрадан тұрады, ал одан бұрынғы, толық еместігімен белгілі Les Petites Misères (кішкентай апаттар) – олардың өлшемдеріне қатысты, үлкен және кішкентай (дегенмен үлкен жиынтық та шамамен 8 x 13 см ғана). Бұл суреттерде сарбаздар қалаларды, елді мекендерді және монастырларды тонап, өртеп, кейін жоғарыдағыларымен тұтқындалып, жазаланып, шаруалар тарапынан өлтіріліп немесе мүгедек сұраныштар ретінде тірі қалғандарын көрсетеді. Соңында генералдар монархтан награда алады. 1633 жылы, үлкен жиынтық жарық көрген жыл, Лотарингия отыз жылдық соғыс кезінде француздар тарапынан басылып алынды. Каллоның өнері әлі де Франсиско Гойяның "Соғыстың апаттары" (Los Desastres de la Guerra) туындысымен қатар есептеледі, Гойя Каллоның гравюраларының бір жиынтығына ие болған және олар соғыстың адамдық емес жағдайларын бейнелейтін ең күшті көркемдік тұжырымдардың бірі саналады.

Басқа да елеулі еңбектері

Флоренциядағы жылдарындағы қарапайым, карикатуралық стильдегі "Balli di Sfessania" деп аталатын комедия дель арте кейіпкерлерін бейнелейтін үлкен серия. Мәсіх және Мәриямның өмірінен серия. Сарыққан ұл туралы серия. Ишия тауының астындағы алып Тифео (1617). Импрунета жәрмеңкесі (1620). Гондревиль жәрмеңкесі (1624). Әйет Антонийдің құлқына ішкені (1635, Фицвиллаим мұражайы). Әйет Антонийдің құлқына ішкені.