Кахон – Перуден шыққан қорап тәрізді соқпалы аспап. Қолдармен, саусақтармен немесе таяқшалармен ойнатылады. Фламенко, афро-перу музыкасында қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қорап тәрізді соққы аспап – музыкалық аспап.
Box shaped percussion instrument
the musical instrument
Каджон (kaˈxon; "қорап, жәшік, қобдиша") – Перуден шыққан қорап тәрізді соққы аспап. Оны қолмен, саусақтармен немесе кейде щетка, соқпақ немесе таяқ сияқты құралдармен алдыңғы немесе артқы бетін (әдетте жұқа фанера) соғу арқылы ойнайды. Каджондар негізінен афро-перуандық музыкада (әсіресе música criolla) қолданылады, бірақ фламенкода да пайда болады. "Каджон" термині Латын Америкасы музыкасында қолданылатын басқа қорап барабандарына да қатысты, мысалы, кубалық румба каджон және мексикалық тапео каджон.
A cajón (kaˈxon; "box, crate, drawer") is a box shaped percussion instrument originally from Peru, played by slapping the front or rear faces (generally thin plywood) with the hands, fingers, or sometimes implements such as brushes, mallets, or sticks. Cajóns are primarily played in Afro Peruvian music (specifically música criolla), but have made their way into flamenco as well. The term cajón is also applied to other box drums used in Latin American music, such as the Cuban cajón de rumba and the Mexican cajón de tapeo.
Сипаттама
Қалыңдықтары 13-19 мм (1/2 - 3/4 дюйм) болатын ағаш табақтар әдетте қораптың бес жағы үшін қолданылады. Алтыншы жағы ретінде жіңішке фанера жаймасы шегеленеді, ол соққы беретін бет немесе қақпақ қызметін аткарады. Кейжон барабанының соққы беретін беті әдетте "тапа" деп аталады. Артында дыбыс тесігі кесіледі. Қазіргі заманғы кейжон резеңке аяқтармен жабдықталған болуы мүмкін, ал үстіңгі жағында перкуссиялық тембрді реттеуге арналған бірнеше бұрандасы бар.
Sheets of 13 to 19 mm (1/2 to 3/4 inch) thick wood are generally used for five sides of the box. A thinner sheet of plywood is nailed on as the sixth side, and acts as the striking surface or head. The striking surface of the cajón drum is commonly referred to as the tapa. A sound hole is cut on the back side. The modern cajón may have rubber feet, and has several screws at the top for adjusting percussive timbre.
Шығуы мен эволюциясы
Кейжон – 19-шы ғасырдың соңынан бері кеңінен қолданылып келе жатқан афро-перуандық музыкалық аспап. Америка құрлығындағы Батыс және Орталық Африкадан келген құлдар каджон барабанының бастауы саналады. Қазіргі таңда аспап Америка мен Испанияның кейбір аймақтарында музыкалық орындауларда жиі қолданылады. Кейжон Перудың жағалау аймағында құлдық дәуірінде пайда болған. Аспаптың танымалдылығы 1850 жылға қарай шарына жетті, ал 19-шы ғасырдың соңында каджон ойнаушылары аспаптың дыбыс тербелісінің өрнегін өзгерту үшін каджон корпусындағы тақталарды иіп, оның дизайнымен тәжірибе жасады. Тағы бір теория бойынша, құлдар музыкаға испан отаршылдығының тыйым салуын еңсеру үшін қораптарды музыкалық аспап ретінде пайдаланған, яғни өз аспаптарын жасырған. 20-шы ғасырдың басындағы фестежо (festejo) нұсқалары, әсіресе 1969 жылы құрылған Perú Negro музыкалық тобының ықпалымен, каджон гитарадан маңыздырақ бола бастады және «перулық қара нәсілдің жаңа символына» айналды. 1977 жылы Лимадағы дипломаттық кеште және перулық перкуссия шебері Каитро Сотомен бірге телеарнада көрсетілгеннен кейін испан фламенко гитарисі Пако де Лусия өзінің музыкасында пайдалану үшін каджонды Испанияға әкелді, себебі аспаптың ритмдік мүмкіндіктеріне әсерленді. Перкуссия тарихшыларының сөзіне сәйкес, испан фламенкосына каджонды енгізген Пепе Эбано болды, ол кейіннен Пако де Лусиямен «Entre dos aguas» шығармасында қолданылды. 2001 жылы Перудың Ұлттық мәдениет институты каджонды ұлттық мұра деп жариялады. 2014 жылы Америка мемлекеттері ұйымы каджонды «Америка үшін Перудің аспабы» деп мойындады.
The cajón is the most widely used Afro Peruvian musical instrument since the late 19th century. Enslaved people of west and central African origin in the Americas are considered to be the source of the cajón drum. Currently, the instrument is common in musical performance throughout some of the Americas and Spain. The cajón was developed during the periods of slavery in coastal Peru. The instrument reached a peak in popularity by 1850, and by the end of the 19th century cajón players were experimenting with the design of the instrument by bending some of the planks in the cajón's body to alter the instrument's patterns of sound vibration. Another theory is that enslaved people used boxes as musical instruments to subvert Spanish colonial bans on music in predominantly African areas, essentially disguising their instruments. While early 20th century versions of the festejo appeared to have been performed without the cajón, especially due to the influence of Perú Negro, a musical ensemble founded in 1969, the cajón began to be more important than the guitar and, indeed, became "a new symbol of Peruvian blackness". After a short 1977 visit to a diplomat’s party and a TV presentation in Lima along with Peruvian percussionist Caitro Soto, Spanish flamenco guitar player Paco de Lucía brought a cajón to Spain to use it in his own music, after being impressed by the rhythmic possibilities of the instrument. According to percussion historians, it was Pepe Ébano who introduced the cajón into Spanish flamenco, later used with Paco de Lucía in the percussion of "Entre dos aguas". In 2001, the cajón was declared National Heritage by the Peruvian National Institute of Culture. In 2014, the Organization of American States declared the cajón an "Instrument of Peru for the Americas".
Қазіргі заманғы музыка
2000 жылдары (онжылдықта) каджон Перудің жағалау аймағындағы Тондеро, Замакуэка және Перу вальсі сияқты музыкалық стильдерде кеңінен қолданылды, сондай-ақ испандық заманауи фламенко мен кубалық румбаның кейбір стилдерінде де естілді. Қазіргі заманғы каджон көбінесе жеке акустикалық гитарамен немесе фортепианомен сүйемелдеу үшін қолданылады. Каджон блюз, поп, рок, фанк, әлемдік музыка, джаз және тағы басқа жанрларда жылдам танымал болып келеді. Минималистік жағдайларда концерттер өткізгенде, кейбір топтар толық барабан жиынтығының орнына каджонды бас барабан ретінде пайдаланады, себебі каджон бір уақытта бас барабанның және барабаншыға арналған орындықтың қызметін атқара алады. Бодранның орнына кейде ойналса да, каджон Ирландияның халық музыкасында кең таралған аспапқа айналды, онда бодранның дәстүрлі жақтаулы барабаны осы мақсатқа қызмет етеді және ерекше ойнау стиліне ие.
In the 2000s (decade), the cajón was heard extensively in Coastal Peruvian musical styles such as Tondero, Zamacueca and Peruvian Waltz, Spanish modern Flamenco and certain styles of modern Cuban Rumba. The modern cajón is often used to accompany a solo acoustic guitar or piano. The cajón is becoming rapidly popular in blues, pop, rock, funk, world music, jazz, etc. The cajón is often used as a bass drum by bands instead of a full drum kit when performing in minimalist settings, as the cajón can simultaneously serve as both a bass drum and a seat for the drummer. Though occasionally played by some bands in place of the bodhrán, the cajón has become a popular instrument in the folk music of Ireland, where the quieter and higher pitched bodhrán traditional frame drum serves the same purpose, and has a unique playing style.
Ойын стилі
Ойыншы қораптың үстіне отырып, оны еңкейтіп бұрыштайды, ал бас жағын тізелерінің арасына соғады. Перкуссияны ойнаушы қосымша дыбыстар үшін алақандарының үстіңгі бөлігімен және саусақтарымен қораптың екі жағын да ойнай алады. Кейбір күшті соққы беретін музыканттар қолдарын көк дақтар мен ісінуден қорғау үшін арнайы қолғаптар киеді. Ал кейбір перкуссионерлер аспапқа бас барабан педалін қосып, оны бір аяқпен ойнауға мүмкіндік алады. Сондай-ақ, музыканттың тізесіне қойылатын, кішірек және көшіруге оңай жамбас каджондары да бар. Аспап тек қолдармен ғана емес, барабан жиынтығында қолданылатын пластик және металл щеткалармен де ойнатылады. Мысалы, Патрицио Мильярини жасаған "Қалам техникасы" музыкантқа джаз бен фанк ырғақтарын барабанның толықтығымен және динамикалық байлығымен ойнауға мүмкіндік береді. Каджонды ойнаудың тағы бір тәсілі – қарапайым бас барабан педалін пайдалану, осылайша каджонды аяқпен ойналатын соққы аспабына айналдыру. Бұл ойнаушыға оны бас барабан сияқты соғуға мүмкіндік береді, соның арқасында қолдары (және бір аяғы) басқа аспаптарды ойнау үшін бос болады. Алайда, бұл ойнаушының стандартты каджон ойнау позыциясын шектейді, себебі каджон бас барабан орнына жерге қойылғанда орындаушыға оны қолдарымен соғу қиын болады.
The player sits astride the box, tilting it at an angle while striking the head between their knees. The percussionist can play the sides with the top of their palms and fingers for additional sounds. Some harder hitting players use protective drumming gloves to protect their hands from bruises and blisters. Some percussionists attach a bass drum pedal to the instrument, enabling them to play it with a single foot. There are also lap cajons (which are smaller and more portable) that sit on the lap of the musician. The instrument has been played not only with hands, but also with plastic and metal brushes, as used for drum kits, for example with the Pen Technique, developed by Patrizio Migliarini, which allows the musician to play jazz and funky rhythms with a completeness and dynamic richness close to that of a drums, through the use of metal brushes. Another way of playing the cajón is to use an ordinary bass drum pedal, thus turning the cajón into an indirect percussion instrument which can be played with the feet. This enables the player to beat it just like a pedal bass drum, thus leaving the hands (and one other foot) free to play other instruments. On the other hand, it also restricts the player's standard cajón playing position, as when the cajón is placed on the ground, in the bass drum location, it is hard for the performer to slap it with her or his hands.