Кіріспе
Соқпалы аспаптар тобының музыкалық аспабы.
Барабан – соқпалы музыкалық аспаптар тобының мүшесі. Hornbostel Sachs жіктеу жүйесінде ол мембранофон болып саналады. Барабандар кем дегенде бір мембранадан тұрады, ол барабан қабығы немесе барабан терісі деп аталады, ол қабықшаның үстіне керіліп, дыбыс шығару үшін ойнаушының қолымен немесе соққышпен тікелей соғылады. Барабанның төменгі жағында көбінесе резонанстық қабықша болады. Барабанды дыбыстау үшін басқа да техникалар қолданылған, мысалы, бас бармақты домалату. Барабан – әлемдегі ең көне және кең таралған музыкалық аспап, ал оның негізгі дизайны мыңдаған жылдар бойы дерлік өзгеріссіз сақталған. 2000-шы жылдары барабандар аэробтық жаттығулар жасау құралы ретінде де қолданыла бастады, бұл кардио барабандар деп аталады. Популярлы музыка мен джазда "барабандар" әдетте барабан жиынтығын немесе барабандар жиынтығын (кейбір тарелкалармен немесе ауыр рок музыка жанрларында көптеген тарелкалармен) білдіреді, ал "барабаншы" – оларды ойнайтын адамды атайды. Барабандар Бурунди сияқты жерлерде тіпті қасиетті мәртебеге ие болды, онда кариенда патшаның билігінің символы болған.
Құрылыс
Қаптаманың әрқашан дөңгелек тесігі болады, оның үстіне барабан басы керіледі, бірақ қаптаманың қалған бөлігінің пішіні әртүрлі болуы мүмкін. Батыс музыкалық дәстүрінде ең көп кездесетін пішін – цилиндр, бірақ, мысалы, тимпандар ыдыс тәрізді қабықшаларды қолданады. Бұл әдістер қазіргі кезде сирек қолданылады, бірақ кейде әскери оркестрлердің барабандарында кездесуі мүмкін. Ақ түсті, текстуралы жабынға ие барабан басы барабанның гармониялық дыбыстарын сәл басады, нәтижесінде дыбыс спектрі азаяды. Орталық күміс немесе қара нүктелері бар барабан басы гармониялық дыбыстарды одан да көп басады, ал шеттік дыбыс сақиналары бар барабан басы гармониялық дыбыстарды толығымен жояды. Кейбір джаз барабаншылары қалың барабан басын пайдаланбайды, керісінше, бір қабатты немесе дыбыс басуы жоқ барабан басын жақсы көреді. Рок барабаншылары көбінесе қалың немесе жабынталған барабан басын таңдайды. Барабанның дыбысына әсер ететін екінші маңызды фактор – барабан басының қабыққа қарсы тартылу күші. Шалбаның басы мен қабығының айналасына орнатылып, кернеу таяқшаларымен бекітілген кезде, барабан басының тартылу күшін реттеуге болады. Тартылу күші артқанда, дыбыстың амплитудасы төмендеп, жиілігі артады, соның салдарынан дыбыс биіктігі жоғарылайды, ал дыбыс көлемі төмендейді. Барабанның дыбысына қабықшаның түрі де әсер етеді. Дыбыс толқындары қабықшада резонансқа түсетіндіктен, оны дыбыс көлемін арттыру және шығарылатын дыбыстың сипатын өзгерту үшін пайдалануға болады. Қаптаманың диаметрі неғұрлым үлкен болса, дыбыс биіктігі соғұрлым төмен болады. Барабанның тереңдігі неғұрлым үлкен болса, дыбыс көлемі соғұрлым қатты болады. Қаптаманың қалыңдығы да барабанның дыбыс көлемін анықтайды. Қалың қабықшалар қаттырақ дыбыс шығарады. Магони төмен жиілікті дыбыстарды көтеріп, жоғары жиілікті дыбыстарды шамамен бірдей жылдамдықта ұстайды. Қаптама жиынтығын таңдағанда, джаз барабаншысы кішкентай шаған қабықшаларын, ал рок барабаншысы үлкен қайын қабықшаларын таңдауы мүмкін.
Тарих
Қытайдағы неолиттік мәдениеттерде аллигатор терісінен жасалған барабандар табылды, олардың жасалған мерзімі б.з.д. 5500-2350 жылдарға дейін созылады. Әдеби деректерде барабандар шамандық қасиеттерді көрсетеді және көбінесе түрлі ритуалдар мен салтанаттарда қолданылған. Донг Сон қола барабаны Солтүстік Вьетнамның қола дәуірінде өркендеген Донг Сон мәдениетінің туындысы. Олардың арасында әсем әрі теңдесі жоқ Нгок Лу барабаны да бар.
Жануарлар барабандары
Макака маймылдары әлеуметтік үстемдікті көрсету үшін заттарды ырғақты түрде соғып, барабан таратады және мұндай әрекеттердің олардың миында дауысқа ұқсас түрде өңделетіні анықталды. Бұл барабан тартудың әлеуметтік байланыстың бір бөлігі ретінде эволюциялық пайда болуын көрсетеді. Гориллалар сияқты басқа да приматтар кеудесін соғу немесе қолдақтап шапалақтау арқылы барабан дыбыстарын шығарады, ал кенгуру есіктің ішіндегі кеміргіштер де жерге лапаларымен соғып, ұқсас дыбыстар жасайды.
Сөйлейтін барабандар
Барабандар музыкалық қасиеттері үшін ғана емес, сонымен қатар үлкен қашықтықтарда хабар алмасу құралы ретінде де қолданылады. Африканың «сөйлейтін» барабандары адам сөзінің ырғақты үлгілерін беру үшін пайдаланылады. Шри-Ланка тарихы бойында барабандар мемлекет пен халық арасында байланыс орнату үшін қолданылып келген, ал Шри-Ланка барабандарының тарихы 2500 жылдан астам.
Дауылдар өнерде
Барабан тарту ойын-сауық, руханият және байланыс үшін эмоцияларды мақсатты түрде білдірудің бір жолы болуы мүмкін. Көптеген мәдениеттер барабан тартуды рухани немесе діни жол ретінде қарастырады және барабанның ырғағын сөйлеу тіліне немесе дұғаға ұқсас түсіндіреді. Барабан тарту мыңжылдықтар бойы дамып, қуатты өнер түріне айналды. Барабан тарту көбінесе музыканың бастауы деп есептеледі және кейде кинестетикалық би ретінде орындалады. Барабан тарту – бұл денеге музыкалық ырғақты ниетті аудиторияға және орындаушыға жеткізу, түсіндіру және сезінуді үйретудің бір тәсілі.
Әскери мақсаттарда
Қытай әскерлері тайгу барабандарын әскерлерді жігерлендіру, марш қарқынын белгілеу және бұйрықтар мен хабарламаларды жеткізу үшін пайдаланды. Мысалы, б.з.д. 684 жылы Ци мен Лу арасындағы соғыста барабанның сарбаздардың рухына тигізген әсері маңызды шайқастың бағытын өзгертуге мүмкіндік берді. Швейцариялық жалдамалы әскерлердің сыбызғы мен барабан тобы да барабандарды қолданды. Олар ойнаушының оң иығына ілінетін, әдетте бір қолмен ойналатын, белдікпен бекітілген барабанның ерте нұсқасын пайдаланды. Ағылшын тіліндегі "drum" сөзі алғаш рет осы аспапқа қатысты қолданылған. Сол сияқты, Англия азамат соғысы кезінде кіші офицерлер арқанмен тартылатын барабандарды ұрыс дауылында жоғары офицерлерден бұйрықтарды жеткізу үшін алып жүрді. Бұл барабандар да домбырашының иығына ілінетін және көбінесе екі домбыра таяғымен ойналатын. Әртүрлі полктер мен роталар тек олар ғана танитын ерекше және бірегей барабан үлгілеріне ие болды. 19-шы ғасырдың ортасында шотланд әскері өздерінің таулы полктеріне құбыр тобын енгізе бастады. Колумбтан бұрынғы соғыстар кезінде ацтектер шайқастағы жауынгерлерге сигнал беру үшін барабандарды қолданған. Науатль тілінде барабан сөзі шамамен "уеуэтл" деп аударылады. Әлемдегі ең көне діни кітаптардың бірі – Риг Ведада дундуби (соғыс барабаны) туралы бірнеше сілтемелер бар. Арий тайпалары соғыс барабанының соққысымен және Риг Веданың VI кітабында және Атхарва Ведада кездесетін гимнмен шайқасқа шабуылдады. Дундухи қасиетті саналды және оны шайқаста қолға түсіру жаудың жеңіліске ұшырағанын білдіретін.