Кіріспе

Рабат-Сале-Кенитра аймағындағы, Мароккодағы қала.

Кенитра (القُنَيْطَرَة, al qunayṭara) – Марокконың солтүстік-батысында орналасқан қала. 2014 жылғы мәлімет бойынша халқы 431 282 адамды құрайды. Себу өзеніндегі порты болып табылады. Бұл Рабат-Сале-Кенитра аймағының үш ірі қаласының бірі және сол атаумен аталған Кенитра провинциясының орталығы. Суық соғыс кезеңінде АҚШ-тың Порт Ляути әскери-әуе базасы Солтүстік Африкадағы тоқтау орны қызметін атқарды.

Ежелгі тарих

Қала тарихы Карфагендік саяхатшы Ханно сауда ошағын құруымен басталады. Сол кезде ол Тамусида деп аталған.

Колониялық және жаңа заман тарихы

1912 жылғы наурыз айында француз үкіметі мен Марокко сұлтаны Абд әл-Хафид Фес шартына қол қойды. Сұлтанның беделі төмендеп бара жатқандықтан, ол Фезді қоршап тұрған бербер тайпаларынан қорғау үшін француз үкіметінен көмек сұрады. Франция Мароккода Хьюбер Ляутиді бас резидент етіп тағайындады. Генерал Ляути тайпалық көтерілісті басып, елде бейбітшілік пен тәртіп орнатты. Сұлтанды Фезден қазіргі астана Рабатқа қауіпсіз жеткізгеннен кейін Ляути азаматтық басқару жұмысын бастады. Генерал Ляутидің алғашқы мақсаты – Атлантика жағалауында табиғи бейіштері жоқ порттар салу болды. Ол 1912 жылы Порт-Ляутиді француз әскери бекінісі және қаласы ретінде құрды. Себу өзенінің сағасында орналасқан оның порты 1913 жылы ашылды. Көп ұзамай ол Мароккодағы ең жақсы өзен портына айналды. Кенитра өз атын Фуарат көлінде, қашбадан жоғары орналасқан каналдан алған. Бұл канал 1928 жылы қиратылды. 1933 жылы француздар бұл жерді ресми түрде «Порт-Ляути» деп атады. 1956 жылы Марокко тәуелсіздік алғаннан кейін «Кунейтра» деп қайта аталды. Қала жылдам дамып, ауыл шаруашылығы өнімдерін (әсіресе жеміс-жидектер), балық, ағаш, қорғасын және мырыш кендерін тасымалдау орталығына айналды. Қаланың өнеркәсіптік аймағы порттан жоғары орналасқан.

АҚШ әскери-теңіз базасы

1942 жылдың қарашасында "Шамыл" операциясынан кейін американдықтар француздың Порт-Ляути әскери-әуе базасын әскери база ретінде басып алды және оны Кроу-филд деп атады. Үш ай бойы 21-ші инженерлік авиациялық полк әуеайлақта жұмыс істеді. 1943 жылдың ақпан айында 120-шы әскери-теңіз құрылыс батальонының теңізшілері құрылыс жұмыстарын толығымен өздеріне алды. Әскери-теңіз күштері базаны 1947 жылға дейін басқарды, содан кейін Мемлекеттік департамент бақылауды Францияға қайтару бойынша келіссөздер жүргізді. 1950 жылы 23 миллион долларлық кеңейтуге рұқсат берілді, бірақ Корея соғысы ресурстарды басқа бағытқа бұрды. 1950 жылдары базада 10 мыңға жуық адам болды, бұл Жапониядан тыс жердегі ең ірі американдықтар жиыны болды. Кейіннен Кенитрадағы база АҚШ Әскери-теңіз әуе станциясына айналды. Базаны АҚШ және Марокко Суық соғыс кезеңіне дейін бірлесіп пайдаланды. Сиди Яхиядағы шағын әскери-теңіз байланыс станциясы 1970 жылдардың соңында жабылды. Әуе станциясы 1991 жылы жабылды.

Көлік

Ұлттық 1-жол және A1 тасжолы Кенитра қаласынан өтеді, оны оңтүстік-батыста Рабат-Сале және солтүстік-шығыста Лараш қалаларымен байланыстырады. Қалаға бір теміржол станциясы – Кенитра Виль қызмет көрсетеді. ТНР шаттл пойзы қала мен Рабат және Касабланканы әр 30 минут сайын байланыстырады. Танжерге дейінгі жоғары жылдамдықты теміржол желісі 2018 жылы құрылысын аяқтады. (Толығырақ: Кенитра – Танжер жоғары жылдамдықты теміржол желісі.)

Кенитра атлетика клубы, КАК

1938 жылы Кенитра туған жерлестерінің тобы KAC клубын құрды. Футболға ғашық бұл топ Мароккодағы спорттағы француз үстемдігіне қарсы тұруды мақсат етті. Кенитралық ойыншылардан толыққан команда 1956 жылы Марокконың жоғары футбол лигасына жолдама алды. 1960 жылы KAC Марокко чемпионатында алғашқы жеңісін тойлады. KAC 1973, 1981 және 1982 жылдары чемпионаттарды жеңіп, 1961 жылғы Тәж кубогымен бірге даңқты жолға шықты. Ахмед Суири ұзақ жылдар бойы клубтың бас менеджері және жаттықтырушысы болды. KAC көптеген халықаралық деңгейдегі ойыншыларды тәрбиеледі. Нүредин Буяяуи мен Лабид Халифа 1986 жылы Мексикада өткен әлем чемпионатына Марокко ұлттық құрамасының екінші кезеңге өтуіне үлкен үлес қосты. Мұхаммед Буссати 1981-1982 жылғы маусымда бір чемпионатта 25 гол соғып, ұлттық рекордты қазірге дейін сақтап тұр. Клубтың үй стадионы – Кенитра қалалық стадионы, оның сыйымдылығы 15 000 адамды құрайды.

Баскетбол

KAC Kénitra 70-ші және 80-ші жылдары өте табысты баскетбол командасы болды.