Кіріспе

Ресей суретшісі Александр Васильевич Куприн (Ланг ру) – ресейлік суретші, "Алмаз құлы" тобының негізін қалаушы мүшесі. Куприн 1880 жылы Борисоглебск қаласында (Воронеж облысы, Ресей) дүниеге келді және 1960 жылы Мәскеуде қайтыс болды. Оның ең танымал туындылары – әртүрлі пейзаждар мен натюрморттар.

Ерте өмір

Александр Куприн 1880 жылы Ресейдің оңтүстігінде, Ворона өзенінің жағасында орналасқан Борисоглебск қаласында дүниеге келді. Оның әкесі аудандық мектепте тарих және география пәнін оқытқан. Жас шағында теміржолда кеңсе қызметкері болып жұмыс істеген кезде, жергілікті өнерсүйерлер қоғамында кешкі сабақтарға қатысты. 1896-1901 жылдары Воронеж қаласында оқыды. 1902 жылы Санкт-Петербургке барып, ресми көркем өнер білімін алуға кірісті.

Ерте оқыту

Куприн 1904 жылы Мәскеуге көшіп келгенге дейін Санкт-Петербургте екі жыл жеке ательелерде оқыды. 1906 жылы ол Мәскеу Сурет, мүсін және сәулет мектебіне Абрам Архипов пен Константин Коровиннің шәкірті ретінде қабылданды, соңғысы – белгілі ресей импрессионисі. Купринның осы кезеңдегі суреттері оның ықпалын көрсетеді, олардың бос мақтаныстары мен көлеңке мен жарыққа жасалған баса назарлары арқылы. 1908 жылы Куприн Мәскеу меценаттарының жеке коллекцияларында француз суретінің жаңа стильдерімен танысты. 1910 жылға қарай ол мектепті тастап, "Бриллианттар құлы" (Бубновый валет) өнер бірлестігінің негіздеуші мүшелерінің бірі болды. Бірлестіктің алғашқы көрмесі – француз суретшілері Анри Ле Фоконьер, Василий Кандинский және ескі ойлау мектептеріне шыдамы жоқ жас ресейліктердің жаңа буынының суреттерін қамтитын, сол кезеңнің авангардтық суретінің жарқын халықаралық жетістігі болды.

Пол Сезанн, кубизм және форманың геометриясы

Куприннің Сезаннаға деген құрметі 1910 жылы "Бриллианттар құлы" көрмесіне ұсынған суреттерінде анық байқалады (сол жақтағы суреттерді қараңыз). Осы кезеңдегі ерекше жұмыстары әсемдік принциптерін бейнеленген нысандарды терең талдаумен үйлестірді ("Көк табақты тұрғылықты заттар", 1914; "Мүсіншесі бар тұрғылықты заттар", 1919; "Күзгі гүл шоғыры", 1925 – бәрі Третьяков галереясында сақталады). Бұл сурет өнеріне қатысты мәселелер келесі он жыл бойы оның шығармашылығында басымдыққа ие болды, алайда ол осы тақырыптарды жалғастыра берген сайын формаларының геометриясы біртіндеп жұмсара түсті. 1918 жылы Куприн Санкт-Петербургтегі Свомас және Мәскеудегі Вхутемас (Мемлекеттік жоғары өнер және техникалық студиялар) дизайн мектебінде профессор болып жұмыс істеді, онда ол 1952 жылға дейін лекция оқыды. 1925 жылы ол Мәскеу суретшілер қауымдастығының мүшесі атанды, бұл оны "Бриллианттар құлы" тобымен бұрынғы байланыстарынан алшақтатты.

Кеңестер ықпалы

1920 жылдардың соңына қарай Куприннің туындыларында реалистік бейімділік күшейді. Ол «Ромбтар тобының» (Jack of Diamonds) әдісінен бас тартып, пленэр сурет салуға көшті, көлем мен кеңістікті берудегі оның ерекшелігін қабылдады. Бұл ресейлік өнердегі жаңалықтарға кедергі келтірген социалистік реализмнің талаптарына сай келді. 1930 жылдары Куприн өзінің ең танымал туындылары саналатын өнеркәсіптік пейзаждарды жасауды бастады. («Топольдер», 1927; «Бесальская аңғары», 1937 – екеуі де Третьяков галереясында). Куприн өнеркәсіптік ландшафт шебері болды («Завод», 1915; «Баку: Биби-Эйбат мұнай алаптары», 1931 – екеуі де Третьяков галереясында).