Василий Верещагин: Соғыстың суретшісі және өмірі

Кіріспе

XIX ғасырдағы орыс суретшісі Василий Васильевич Верещагин (Василий Васильевич Верещагин; 26 қазан 1842 – 13 сәуір 1904) – орыс соғыс суретшісі. Оның реалистік туындыларының графикалық бейнелеуі көптерін басып шығаруға немесе көрмеге қоюға мүмкіндік бермеді.

Үйреншік жылдары

Верещагин 1842 жылы Ресейдің Новгород губерниясындағы Череповец қаласында үш бауырдың ортаншысы болып дүниеге келді. Оның әкесі ақсүйек тегінен шыққан помещик болса, анасы қара халықтан, татар түбінен таралған. Сегіз жасында Санкт-Петербургтағы Александр кадет корпусына оқуға жіберілді. Үш жылдан кейін теңіз кадет корпусына қабылданды және 1858 жылы алғашқы саяхатын жасады. 1882-1883 жылдары Үндістанға қайта сапар шекті. Ол үш картинадан тұратын сериясымен көптеген дауларды тудырды: біріншіден, римдік жазалау (римдіктердің Распятиесі (1887)); екіншіден, ағылшындардың үнділік көтерілісін басуы; үшіншіден, Санкт-Петербургтегі нигилисттердің атылуы. XIX ғасырдың соңына қарай Верещагин Ресейде ғана емес, шетелде де танымал болды және оның есімі еуропалық және американдық баспасөз беттерінен ешқашан шықпады. Оның ерте туындыларынан бастап, соғысты парад сияқты бейнелейтін көптеген замандас суретшілерден өзгеше, Верещагин соғыстың қасіреттерін ашық көрсетті. "Мен өмірім бойы күнге ғашық болдым және күн сәулесін суреттегім келді. Соғыс көргенде және пікірімді айтқанда, қайтадан күнге адалуға қуандым. Бірақ соғыстың ашуы мені жалғасып қуды", - деп жазды Верещагин. 1882 жылы Берлиндегі Верещагиннің көрмесіне неміс фельдмаршалы Гельмут фон Мольтке аға келді. Верещагин Мольткеге "Соғыстың апофеозы" картинасын көрсетті. Сурет фельдмаршалдың қыңырлығын тудырды. Көрмеге келгеннен кейін Мольтке неміс әскерлеріне көрмеге баруға тыйым салды. Австрияның соғыс министрі де солай істеді. Ол сондай-ақ суретшінің 1881 жылы Венадағы көрмеде австриялық офицерлерге суреттерін тегін көрсету туралы ұсынысын қабылдамады. Ресейде Верещагиннің туындыларын көрмеге қоюға тыйым салынды, сондай-ақ орыс армиясын қаралағандық үшін айыптағандықтан кітаптар мен журналдарда оларды қайта басуға тыйым салынды. Суретші бұл әділетсіз айыптауларды ауыр қабылдады және "Естен кеткен әскер", "Қоршап алды", "Қуып жетеді де кірді" атты үш картинасын өртеп жіберді. 1884 жылы Сирия мен Палестинаға саяхат жасағанда Жаңа өсиеттен алынған тақырыптар жиынтығын тапты.

Vereshchagin was born at Cherepovets, Novgorod Governorate, Russia, in 1842 as the middle of three brothers. His father was a landowner of noble birth, while his mother was of common origin and had Tatar roots. When he was eight years old, he was sent to Tsarskoe Selo to enter the Alexander Cadet Corps. Three years later, he entered the Sea Cadet Corps at St Petersburg, making his first voyage in 1858. He traveled again to India in 1882–1883. He aroused much controversy by his series of three pictures: firstly, of a Roman execution (the Crucifixion by the Romans (1887)); secondly, Suppression of the Indian Revolt by the English; and, thirdly, of the execution of Nihilists in St Petersburg. By the late 19th century, Vereshchagin had gained popularity, not only in Russia, but also abroad and his name never left the pages of the European and American press. From his earliest works, unlike most contemporary battle pieces depicting war as a kind of parade, Vereshchagin graphically depicted the horrors of war. "I loved the sun all my life, and wanted to paint sunshine. When I happened to see warfare and say what I thought about it, I rejoiced that I would be able to devote myself to the sun once again. But the fury of war continued to pursue me". Vereshchagin wrote. One day, in 1882, Vereshchagin's exhibition in Berlin was visited by German field marshal Helmuth von Moltke the Elder. Vereshchagin brought Moltke to his painting The Apotheosis of War. The picture evoked a sort of confusion in the field marshal. After his visit to the exhibition, Moltke issued an order forbidding German soldiers to visit it. The Austrian war minister did the same. He also declined the artist's offer to let Austrian officers see his pictures free of charge at the 1881 exhibition in Vienna. In Russia, a ban on exhibitions of Vereshchagin's work was also enforced, as well as a ban on reproductions of them in books and periodicals amidst accusations of slandering the Russian army. The artist took these unjust accusations badly and burned three of his paintings, The Forgotten Soldier, They Have Encircled, and Pursue and They Entered. A journey in Syria and Palestine in 1884 furnished him with an equally discussed set of subjects from the New Testament.

Соңғы жылдар

Верещагин 1894–1895 жылдардағы Бірінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Қиыр Шығыста болды, ал 1900 жылғы Боксер көтерілісі кезінде Манжуриядағы орыс әскерлерімен бірге қызмет етті.

Мұра

Пермь өлкесіндегі Верещагино қаласы, сондай-ақ 1978 жылы совет астрономы Людмила Журавлева ашқан 3410 Верещагин астероиді оның құрметіне аталған. Череповецтегі Верещагин көшесі Василий Верещагиннің есімімен аталады, сонымен қатар Череповецте Верещагинге ескерткіш және тарихи үй-музейі бар. Ол чех рок әншісі Алеш Брихтаның қашық туысы. "Соғыстың бейнесі" суреті чехтің Arakain хэви-метал тобының "Farao" альбомының обложкасы ретінде пайдаланылған.