Кіріспе

Нима Аркани Хамед (Нима Аркани Хамед; 5 сәуір 1972 жылы туған) – ирандық тегі бар иран-американдық-канадтық теориялық физик, жоғары энергиялық физика, кванттық өріс теориясы, сап теориясы, космология және коллайдер физикасы салаларымен айналысады. Аркани Хамед Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Жоғары оқу институтының тұрақты оқытушысы. Ол сонымен қатар Институттың инновациялық Карл П. Фейнбергтің салааралық бағдарламасының директоры және Қытайдың Пекин қаласындағы Болашақ жоғары энергиялық физика орталығының (CFHEP) директоры.

Ерте өмір

Арқани Хамедтің ата-анасы, Жафарғоли "Жафар" Арқани Хамед пен Хамиде Аласти, екеуі де Ирандық физиктер. Оның әкесі, Тәбриз қаласында туған, 1970-ші жылдардың басында "Аполлон" бағдарламасында жұмыс істеген, Тегерандағы Шариф технологиялық университетінің физика кафедрасын басқарған, кейін Монреальдегі МакГилл университетінде Жер және планеталық ғылымдарды оқытқан. Арқани Хамед Хьюстон қаласында дүниеге келді және өмірінің алғашқы жылдарын Иран мен АҚШ арасында өткізді. Ол әкесімен бірге Тегерандағы тауларға жаяу серуендеуге әр апта сайын баратын. 2008 жылдан бері ол Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Жоғары оқу орнының Табиғи ғылымдар мектебінде профессор болып жұмыс істейді. 2013 жылдан бері Арқани Хамед амплитуэдрді, белгілі бір кванттық өріс теорияларындағы бөлшектердің өзара әрекеттесуін есептеуді жеңілдететін геометриялық құрылым ретінде зерттеуде жетекшілік етеді. 2021 жылы ол Жоғары оқу орнының инновациялық бағдарламасының бірінші Карл П. Файнберг директоры атанды.

Құрмет пен марапаттар

2003 жылы ол Еуропалық физикалық қоғамның Грибов медалімен марапатталды, ал 2005 жылғы жазда Гарвардта оқып жүргенде оқыту шеберлігі үшін Phi Beta Kappa сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы ол Тель-Авив университетінде физика ғылымына ерекше және маңызды үлес қосқан жас ғалымдарға берілетін Реймонд және Беверли Саклер сыйлығын жеңіп алды. 2009 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2010 жылы ол Корнелл университетінде Мессенджер лекцияларын оқыды және 2013 жылдан 2019 жылға дейін Корнелл университетінде А. Д. Уайт профессоры болды. 2012 жылы ол физик және интернет кәсіпкері Юрий Милнердің құрылған "Фундаменталды физикадағы үлкен жетістіктер" сыйлығының алғашқы иегері атанды. Ол 2013 жылы сыйлық алған "Бөлшектер қызуы" деректі фильміндегі алты физиктердің бірі болды және 2017 жылы Ұлттық ғылым академиясына сайланды. 2021 жылы ол Америка физикалық қоғамының Сакурай сыйлығымен марапатталды.

Лекциялар

"Фундаменталды физиканың болашағы" атты бес лекция Корнелл университетінде 2010 жылдың 4-8 қазанында Мессенджер лекциялары сериясында оқылды. "Шашырау амплитудаларына кіріспе" бес лекциясы да Корнелл университетінде 2010 жылдың 4-8 қазанында оқылды және n=4 суперсимметриялық Янг-Миллс теориясына арналған. "Ғарыш-уақыттың соңы" – SLAC Ұлттық үдеткіш зертханасында 2018 жылдың 19 маусымында оқылған лекция.