Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дыбыстық сипаттамалар, акустикалық ортаның резонанстары
Audible characteristics, resonances of an acoustic environment
Дыбыстық пейзаж – адамдардың қабылдауындағы, контекстегі акустикалық орта. Бұл терминді алғаш Майкл Саутворт қолданған. Дыбыстық пейзажты қолдану тарихы әртүрлі, әр салаға байланысты, қала құрылысынан бастап, жабайы табиғат экологиясына дейін, компьютерлік ғылымға дейін. Маңызды айырмашылық – дыбыстық пейзаждың кең акустикалық ортадан ерекшеленуі. Акустикалық орта – қоршаған ортаның өзгеруімен берілген аймақтағы барлық акустикалық ресурстардың – табиғи және жасанды түрдегі – жиынтығы. Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) бұл анықтамаларды 2014 жылы стандарттады (ISO 12913 1:2014).
A soundscape is the acoustic environment as perceived by humans, in context. The term was originally coined by Michael Southworth, There is a varied history of the use of soundscape depending on discipline, ranging from urban design to wildlife ecology to computer science. An important distinction is to separate soundscape from the broader acoustic environment. The acoustic environment is the combination of all the acoustic resources, natural and artificial, within a given area as modified by the environment. The International Organization for Standardization (ISO) standardized these definitions in 2014. (ISO 12913 1:2014)
Дыбыстық пейзаж – белгілі бір ортаны құрайтын немесе туындайтын дыбыс немесе дыбыстардың үйлесімі. Дыбыстық пейзажды зерттеу – акустикалық экология немесе дыбыстық экология саласы. Дыбыстық пейзаж идеясы табиғи дыбыстардан тұратын табиғи акустикалық ортаны қамтиды, соның ішінде жануарлардың дауыстары, олардың ұжымдық тіршілік ортасы қазір биофония деп аталады, сондай-ақ ауа райының және басқа да табиғи элементтердің дыбыстары, қазір геофония деп аталады; және адамдар жасаған қоршаған ортаның дыбыстары – антропофония, басқарылатын дыбыс кіші тобы арқылы, мысалы, музыкалық композиция, дыбыс дизайны, тіл, еңбек және өнеркәсіптік технологияны пайдаланудан туындайтын механикалық дыбыстар. Ең бастысы, дыбыстық пейзажқа тыңдаушының дыбыстарды айналадағы орта ретінде қабылдауы да кіреді: "осы ортада өмір сүретіндер оны қалай түсінеді" және осы арқылы олардың арақатынастарын анықтайды. Осы акустикалық ортаның бұзылуы шу ластануына әкеледі. "Дыбыстық пейзаж" термині сондай-ақ белгілі бір акустикалық ортаны сезіну сезімін тудыратын дыбыстардың жазбасын немесе орындалуын, немесе акустикалық ортаның табылған дыбыстарын пайдалана отырып жасалған композицияларды – тек оларды немесе музыкалық орындаумен бірге – білдіре алады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі электрондық өнер музыкасының композиторы Паулин Оливерос "дыбыстық пейзаж" терминін "құлақ пен оның механизмдері арқылы біздің дыбыстық қабығымызға адал берілетін барлық толқын формалары" деп түсіндірді.
A soundscape is a sound or combination of sounds that forms or arises from an immersive environment. The study of soundscape is the subject of acoustic ecology or soundscape ecology. The idea of soundscape refers to both the natural acoustic environment, consisting of natural sounds, including animal vocalizations, the collective habitat expression of which is now referred to as the biophony, and, for instance, the sounds of weather and other natural elements, now referred to as the geophony; and environmental sounds created by humans, the anthropophony through a sub set called controlled sound, such as musical composition, sound design, and language, work, and sounds of mechanical origin resulting from use of industrial technology. Crucially, the term soundscape also includes the listener's perception of sounds heard as an environment: "how that environment is understood by those living within it" and therefore mediates their relations. The disruption of these acoustic environments results in noise pollution. The term "soundscape" can also refer to an audio recording or performance of sounds that create the sensation of experiencing a particular acoustic environment, or compositions created using the found sounds of an acoustic environment, either exclusively or in conjunction with musical performances. Pauline Oliveros, composer of post World War II electronic art music, defined the term "soundscape" as "All of the waveforms faithfully transmitted to our audio cortex by the ear and its mechanisms".
Тарихи контекст
Саундскейп терминінің шығу тегі біршама екіұшты. Оны көбінесе канадалық композитор және табиғатты зерттеуші Р. Мюррей Шафер ойлап тапқан деп жаңылысады, ол шындығында 1960-шы жылдардан бастап осы тақырыптағы маңызды жұмыстардың көп бөлігін жетекшілік етті. 2013 жылы жарияланған Шафермен жасалған сұхбатта, Шафер өзі бұл терминді қала құрылысшысы Майкл Саутвортқа жатқызады. Кевин Линчтің бұрынғы студенті Саутворт 1960 жылдары Бостон қаласында жобаны басқарды және 1969 жылы "Қалалардың дыбыстық ортасы" атты мақаласында нәтижелерін жариялады, онда бұл термин қолданылған. Дегенмен, Google NGram-да іздеу жүргізгенде, саундскейп термині осыған дейін басқа жариялымдарда да пайда болғанын көруге болады. Тарихи жағдайды толық анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Саутворттың Бостондағы жобасымен бір уақытта Шафер Барри Труакс және Хильдегард Вестеркамп сияқты әріптестерімен бірге World Soundscape жобасын бастады. Кейін Шафер әлемдік саундскейп жобасының нәтижелерін жинап, дыбыстық орта туралы өзінің "Әлемді күйге келтіру" атты маңызды еңбегінде саундскейп тұжырымдамасын толыққанды ашты. Шафер осы ұғымды музыкалық білім беруде де пайдаланған.
The origin of the term soundscape is somewhat ambiguous. It is often miscredited as having been coined by Canadian composer and naturalist, R. Murray Schafer, who indeed led much of the groundbreaking work on the subject from the 1960s and onwards. According to an interview with Schafer published in 2013 Schafer himself attributes the term to city planner Michael Southworth. Southworth, a former student of Kevin Lynch, led a project in Boston in the 1960s, and reported the findings in a paper entitled "The Sonic Environment of Cities", in 1969, where the term is used. To complicate matters, however, a search in Google NGram reveals that soundscape had been used in other publications prior to this. More research is needed to establish the historical background in detail. Around the same time as Southworth's project in Boston, Schafer initiated the World Soundscape Project together with colleagues like Barry Truax and Hildegard Westerkamp. Schafer subsequently collected the findings from the world soundscape project and fleshed out the soundscape concept in more detail in his seminal work about the sound environment, "Tuning of the World". Schafer has also used the concept in music education.
Музыка саласында
Музыкада дыбыстық композициялар көбінесе электрондық музыканың немесе электроакустикалық музыканың бір түрі болып табылады. Дыбыстық пейзаждарды пайдаланатын композиторлардың қатарында нақты уақыт түйіршікті синтездің алғашқы дамушылары Барри Труакс, Хильдегард Вестеркамп және Люк Феррари бар, оның 1970 жылғы "Presque rien, numéro 1" шығармасы – дыбыстық пейзаждардың ерте композицияларының бірі. Дыбыс композиторы Петри Кулжунтаста аспан күмбезі мен Солтүстік шамы (Aurora Borealis) дыбыстарынан, сондай-ақ терең теңіздің су астындағы жазбаларынан дыбыстық композициялар жасады. Ол сонымен қатар Сатурнның айы Титанның экстремалды жағдайында орындалатын "Дыбыстың әсемдігі" атты шығарманы жазды. Бұл жұмыс 2005 жылы "Хюйгенс" ғарыш кемесімен жеті жылдан астам және төрт миллиард шақырымнан кейін Титан жеріне қонды. Ирв Тейбелдің "Environments" сериясы (1969–1979) 30 минуттық, үзіліссіз қоршаған ортаның дыбыстарын және табиғи дыбыстардың синтезделген немесе өңделген нұсқаларын қамтиды. Музыкалық дыбыстық пейзаждарды автоматтандырылған бағдарламалық әдістермен де жасауға болады, мысалы, дыбыс дизайны мен дыбыстық композицияға арналған эксперименталды TAPESTREA қосымшасы және басқалары. Дыбыстық пейзаж көбінесе тембрге бағытталған музыкада, мысалы, тувалық көмей әнінде қайталанбалы түрде қолданылады. Дыбыстық пейзаж тембрын түсіндіру үшін тимбралық тыңдау процесі пайдаланылады. Бұл тембр дауыс немесе бай гармониялық дыбыс шығаратын аспаптар арқылы имитацияланып, қайта жандандырылады.
In music, soundscape compositions are often a form of electronic music, or electroacoustic music. Composers who use soundscapes include real time granular synthesis pioneer Barry Truax, Hildegard Westerkamp, and Luc Ferrari, whose Presque rien, numéro 1 (1970) is an early soundscape composition. Soundscape composer Petri Kuljuntausta has created soundscape compositions from the sounds of sky dome and Aurora Borealis and deep sea underwater recordings, and a work entitled "Charm of Sound" to be performed at the extreme environment of Saturn's moon Titan. The work landed on the ground of Titan in 2005 after traveling inside the spacecraft Huygens over seven years and four billion kilometres through space. Irv Teibel's Environments series (1969–79) consisted of 30 minute, uninterrupted environmental soundscapes and synthesized or processed versions of natural sound. Music soundscapes can also be generated by automated software methods, such as the experimental TAPESTREA application, a framework for sound design and soundscape composition, and others. The soundscape is often the subject of mimicry in timbre centered music such as Tuvan throat singing. The process of Timbral Listening is used to interpret the timbre of the soundscape. This timbre is mimicked and reproduced using the voice or rich harmonic producing instruments.
Денсаулық сақтау саласында
Зерттеулер дәстүрлі түрде адамдарға дыбыстың жағымсыз әсеріне, мысалы, қоршаған ортаның шуына көп көңіл бөлген. Шудың стресс, ұйқының қысқаруы және жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты денсаулық мәселелерімен байланысты екені көрсетілген. Бірақ, соңғы кезде табиғат дыбыстары мен музыка сияқты кейбір дыбыстардың да денсаулыққа оң әсер ететіні анықталды, олардың кейбіреулерін, мысалы, табиғи дыбыстардың когнитивті жаңаруға және тынығу сезіміне көмектесуімен түсіндіруге болады. Еуропалық Одақ (END 2002/49) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (Шудың ауыртпалығы) сияқты ұйымдар дыбыстың жағымсыз әсерін кеңінен мойындағанмен, оның оң әсеріне әзірге аз назар берілген. Табиғат дыбыстарының оң әсері қалалық және ауылдық ортаны жоспарлау кезінде, сондай-ақ табиғатқа негізделген дыбыс терапиясы сияқты денсаулық сақтау саласындағы арнайы жағдайларда ескерілуі мүмкін.
Research has traditionally focused mostly on the negative effects of sound on human beings, as in exposure to environmental noise. Noise has been shown to correlate with health related problems like stress, reduced sleep and cardiovascular disease. More recently however, it has also been shown that some sounds, like sounds of nature and music, can have positive effects on health, some of which might be explained by natural sounds increasing cognitive restoration and feelings of calm, for example. While the negative effects of sound has been widely acknowledged by organizations like EU (END 2002/49) and WHO (Burden of noise disease), the positive effects have as yet received less attention. The positive effects of nature sounds can be acknowledged in everyday planning of urban and rural environments, as well as in specific health treatment situations, like nature based sound therapy