Кіріспе

Неміс өнер сыншысы және археолог (1763–1808)

Карл Людвиг Фернов (19 қараша 1763 – 4 желтоқсан 1808) – неміс өнер сыншысы және археолог.

Ерте өмір

Фернов Померанияда Блюмхаген мырзасының үйінде қызмет ететін адамның ұлы болып дүниеге келді. Он екі жасында нотариус кеңсесінде хатшы болып жұмыс істеді, кейін дәріханаға шәкірттікке алынды. Ол шәкірттік мерзімін өткергенде, оны зияратқа келген жас жігітті қазақстандық түрде атып алды; әрине, шеберінің араласуы арқасында қудаланбады, бірақ бұл жағымсыз оқиға оның санасын ауырлатты және шәкірттігі аяқталған соң туған жерін тастауға итермеледі.

Өнер мансабы

Ол Любек қаласына орналасып, онда сурет салу және поэзияға деген табиғи қабілетін дамытуға мүмкіндік алды. Суретші Асмус Якоб Карстенспен танысып, оның ықпалы оған маңызды серпіліс пен көмек болды, ол дәріханашылық кәсібінен бас тартып, портрет суретшісі және сурет салу шебері болды. Людвигслуст қаласында ол бір жас қызға ғашық болып, оның соңынан Веймарға барды, бірақ махаббаты реттелмеді, содан кейін ол Йенаға барып орналасты. Ол жерде профессор Рейнхольдпен танысып, оның үйінде даниялық ақын Йенс Имманнуэль Баггесенмен кездесті. Баггесен оны Швейцария мен Италияға бірге саяхаттауға шақырды, ол 1794 жылы көркем өнер саласындағы білімін одан әрі жетілдіру мүмкіндігі үшін бұл ұсынысты қуана қабылдады. Баггесен Данияға оралғаннан кейін Фернов, достарының көмегімен Римге барып, біраз уақыт сонда қалды. Ол енді Римде тұратын Карстенспен қайта қарым-қатынас жасап, өзін көркем өнер тарихы мен теориясын, сондай-ақ итальян тілі мен әдебиетін зерттеуге арнады. Ферновтың сын-пікірлері мен ойлары формальді білімі болмағандықтан, көптеген күмәндік тудырып, жақсы қабылданыс таппады. Оның суретшілерге жасаған жеке шабуылдары өзінің өнерге деген таланты мен көрегендігінің жетіспеушілігін көрсетеді деп есептеледі. Фернов өзінің тез прогреске жеткенін мәлімдеді, ол көп ұзамай археология бойынша дәріс оқуға жартылай дайын болды, оған Римдегі көрнекті суретшілер қатысты. Римдік әйелге үйленген соң, ол 1802 жылы Германияға оралды және келесі жылы Йенада итальян әдебиетінің кезектен тыс профессоры болып тағайындалды.

Кітапханашы

1804 жылы ол Веймардың жесір герцогинясы Амалияның кітапханашысы қызметін қабылдады, бұл оған Римде жүргізген әдеби және археологиялық зерттеулерін пайдалануға қажетті демалыс уақытын сыйлады. Фернов 1808 жылы Веймарда қайтыс болды және ол Джейкобсфридхофқа жерленді.

Шығармалары мен өмірбаяны

Оның ең құнды еңбегі – "Римдік зерттемелер" 1806 және 1808 жылдар аралығында 3 томдық болып жарық көрді. Оның басқа да еңбектерінің ішінде "Суретші Карстеннің өмірі" (1806), "Ариостоның өмірбаяны" (1809) және "Франческо Петрарка" (1818) бар. 1810 жылы философ Артур Шопенгауэрдің анасы Йоханна Шопенгауэр оның өмірбаянын жазды, ал 1829 жылы оның барлық шығармаларының толық жинағы жарық көрді.