Кіріспе
Филиппиндегі христиандық бейне. Санта-Мария-де-Гия-де-Гран-Канария – Канар аралдарының Лас-Пальмас провинциясындағы қала және муниципалитет. Ол Гран-Канария аралының солтүстік жағында орналасқан. Халқы (2013 ж.), ал аумағы – . Аралдың аборигендік кезеңі 1483 жылы аяқталды. Осы кезде халық шоғырланған жер Агуия деп аталды, бұл атау сол жердегі тарихи орталық пен оның төңірегіндегі тұрғындарға, сондай-ақ Агалдардан келген, гуанартеме басшылығының астанасы болған халыққа сәйкес келді. Бұл атау 1555 жылға дейін сақталды, бұл туралы аралды еуропалықтар басып алғаннан кейін берілген Гран-Канарияның жер және суды бөлу құжаттарында көрсетілген. Еуропалық жаулап алудан кейін тарихи орталық Вилла-де-Гия, немесе қысқаша Гия деп аталды және отарлық кезеңнің соңына дейін, яғни 19 ғасырға дейін солай аталды. 19 ғасырда әкімшілік жаңарту ағынында Гуия-де-Гран-Канария атауы басым болды, әсіресе оны Тенерифе аралындағы Гуия-де-Исора сияқты басқа да бірнеше елді мекендерден ажырату үшін. 20 ғасырда және Франко диктатурасы кезінде 1962 жылдың 28 желтоқсанында сол кездегі әкім Рафаэль Веласкес Гарсия ресми атауды Санта-Мария-де-Гия деп өзгертуді ұсынды, бұл 16 ғасырдан бері муниципалитетте сақталған католиктік діни ғибадатхананың құрметіне берілген атау. Бұл өзгеріс 1963 жылдың 26 сәуірінде жергілікті кеңес тарапынан толық мақұлданып, кейіннен Гран-Канария аралдық кеңесінің мақұлдауын алды (алғашқыда бас тартылған болатын). Франко үкіметінің Министрлер кеңесі 1963 жылдың 23 шілдесінде Санта-Мария-де-Гия-де-Гран-Канария атауын бекітті. 2008 жылы қалалық әкімдік муниципалитеттің веб-сайтында көршілердің пікірін білу үшін, Гуия-де-Гран-Канария атауын ресми түрде қайтару қажеттігі туралы пікір алмасуды ұйымдастырды.
Santa María de Guía de Gran Canaria is a town and a municipality in Las Palmas province of the Canary Islands. It is located on the north side of Gran Canaria island. Its population is (2013), and the area is
During the aboriginal stage of the island, which ends in the year 1483, the population nucleus received the denomination of Aguía, corresponding to the existing population in the same location of the historical center and its surroundings, and also near the aboriginal from Agaldar, capital of a guanarteme chiefdom. This denomination was maintained until 1555, as indicated in the land and water distribution documents of Gran Canaria, granted after the European conquest of the island. After the European conquest, the historical nucleus was named as Villa de Guía, in short Guía, and it remained that way throughout the colonial period, until the 19th century. Already in the 19th century it begins to predominate the denomination of Guia de Gran Canaria, within a stream of administrative modernization, and especially to differentiate it from other homonymous populations such as Guía de Isora, on the island of Tenerife. Already in the twentieth century and within the period of the Franco dictatorship, on December 28, 1962, the mayor of that time, Rafael Velázquez García, proposed to change the official name to that of Santa María de Guía, incorporating the invocation of the Catholic religious temple existing in the municipality since the 16th century. The change was approved in full by the local corporation on April 26, 1963, subsequently obtaining the approval of the Island Council de Gran Canaria, which had been denied in the first instance, the change being to Santa María de Guía de Gran Canaria by agreement of the Council of Ministers of the Franco government on July 23, 1963. In 2008, the City Council promoted a debate from the municipal website for neighbors to express their opinion on whether or not to officially retake the name of Guía de Gran Canaria.
География
Гран-Канарияның солтүстігінде орналасқан муниципалитет үшбұрышты пішінді, оның төбесі оңтүстікке қарай, Пинс-де-Гальдар кальдерасының жанында орналасқан. Шығыс жағынан Моя муниципалитетімен шекаралас, оны Баранко де Моя өзені аузына дейін анықтайды. Батыс жағындағы шекара бірнеше арналармен жүреді, Пико де Ла Аталая немесе Гальдар тауының айналасын қоршап, жағалауға дейін созылады, Пико де ла Аталаяны екіге бөледі. Жағалау сызығы Калета-де-Арибадан басталып, Баранко-де-Моя өзенінің құйылатын жеріне дейін жалғасады. Жағалау эрозия нәтижесінде тасты, көбінесе жартастардан тұрады, бірақ Сан-Фелипе жағажайы сияқты құмды участақтар да бар, ол жаз айларында құммен жабылады.
Мұралық орындар
Валерон үңгірлері, сондай-ақ Валеронның кенобиі деп те аталады, "археологиялық орын" санатындағы мәдени маңызы бар мүлік. Бұл испандықтар келгенге дейінгі ең ірі ұжымдық астық сақтау орны. Оның көлемі Гран-Канария аграрлық шаруашылығының көрнекті беделі болып табылады, ол Канар аралдарындағы ерекшелік, себебі дәстүрлі түрде мал өсіруден гөрі астық өндірісі басым болған. Квинтана үйі – Гран-Канария аралындағы Гуа-де-Гран-Канария муниципалитетінің ежелгі сәулетінің бір үлгісі, Гуа-де-Гуа Майор алаңында орналасқан, ал оның құрылыстары 16 ғасырға дейін салынған. Канар балконы – мудехар стиліндегі, ағаштан жасалған және Гуанартеме мен Кинтана тегінің гербі бар.