19 ғасырдағы АҚШ президенттік дауы: «Жұп-дүркілді іс» скандалы

Кіріспе

19 ғасырдағы АҚШ президенттік жанжалы

Петикоат ісі (сондай-ақ Ейтон ісі деп белгілі) – 1829-1831 жылдар аралығында президент Эндрю Джексонның кабинетінің мүшелері мен олардың әйелдеріне қатысты саяси жанжал. Вице-президент Джон К. Калхунның әйелі Флорида Калхун бастаған бұл әйелдер, «Петикотттар» деп аталды, соғыс министрі Джон Итон мен оның әйелі Пегги Итонды олардың некесіне байланысты жағдайларды мақұлдамауы және оны «Кабинет әйелінің моральдық талаптарына» сай келмейді деп санауы себепті әлеуметтік оқшаулыққа ұшыратты. Петикоат ісі Джексон әкімшілігін қатты шайқады және нәтижесінде кабинет мүшелерінің барлығы, біреуін қоспағанда, отставкаға кесті. Бұл оқиға Мартин Ван Бюреннің президенттік лауазымға жол ашуына көмектесті, ал Калхун бүкіл елге танымал саяси тұлғадан және президенттік амбицияларынан Оңтүстік АҚШ-тың аймақтық көшбасшысына айналды.

Өмірбаян

Маргарет "Пегги" Итон – Уильям О’Ниллдің үлкен қызы, Франклин үйінің иесі, Вашингтонда орналасқан пансион және таверна, Ақ үйден шалқары қашықтықта, саясаткерлер мен әскери шенеуніктер арасында танымал әлеуметтік орталық болатын. Пегги сол дәуірдегі әйел үшін жақсы білім алған – француз тілін оқыды және фортепианода ойнау қабілетімен белгілі болды. Кейіннен пошта министрі болған Уильям Т. Барри: «Бізді жиі фортепианода ойнап, жағымды әндермен көңіл көтеріп жүретін сүйкімді қыз бала туралы» деп жазған. Жас кезінде оның беделі, ер адамдар көп баратын барда жұмыс істегені және пансион қонақтарымен әзілдесуі салдарынан сынаққа түсе бастады. Пегги кейінірек: «Мен әлі де панталон киіп, дөңгелектермен ойнап жүргенде, жас-кәрі ер адамдардың назарына ілігіп, қыздың басын айналдыруға жетерлік болатын» деп еске алды. Пегги 15 жаста болғанда, әкесі оның әскер офицерімен қашып кетуіне бөгет қойды. 1816 жылы 17 жасар Пегги АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері Джон Б. Тимберлейкке үйленді. 39 жастағы Тимберлейк мас адам ретінде танымал болды және көп қарызы болған. Ол кезде Итон 28 жастағы жесір, бай адам және Теннесси штатынан жаңадан сайланған АҚШ сенаторы еді, бірақ конституциялық талап бойынша 30 жасқа толмаған. Ол сонымен қатар Эндрю Джексонның ұзақ жылдар бойы досы болды. Тимберлейк өзінің қаржылық қиындықтары туралы Итонға айтқаннан кейін, Итон Сенаттың Тимберлейктің теңіз қызметіндегі қарыздарын төлеуге рұқсат беретін заңды қабылдауға тырысты. Ақырында Итон Тимберлейктің қарызын төлеп, оған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Жерорта теңізі эскадрильясындағы жоғары лауазымға орналастырды. Көптеген қаңқушылар Итон Тимберлейкті Пеггимен қарым-қатынас жасау үшін Вашингтондан алып тастау үшін көмектескенін айтты. Тимберлейк 1828 жылдың 2 сәуірінде Жерорта теңізінде қайтыс болды. Бұл Вашингтонда жаңа әңгімелердің таралуына себеп болды, ол Итонның Пеггимен болған қарым-қатынасы салдарынан өзіне-өзі қол жұмсағанын көрсетеді. Олар 1829 жылдың 1 қаңтарында, күйеуінің өлімінен тоғыз ай өткен соң үйленді. Әдетте, некелесуден кейін ұзақ аза тұру дұрыс саналды. Тарихшы Джон Ф. Марсалек «Вашингтон қоғамының Пеггиді қабылдамауының нақты себептері» туралы пікірін түсіндірді: Ол өз орнын білмеді; ол ойына келген кез келген нәрсе туралы, тіпті әйелдер білмеуі керек деп есептелетін тақырыптар туралы да ашық сөйледі. Ол әйелге лайық емес жолмен өзін әлемге таныстырды. Оны қабылдасаңыз, қоғам бұзылу қаупіне ұшырайды. Осы қарапайым, таза емес, алға басушы, дүниеге құмар әйелді қабылдасаңыз, ізгілік пен мораль қабырғасы бұзылып, қоғамда қорқынышты өзгерістердің күштеріне қарсы қорғаныс болмайды. Маргарет Итонның өзі маңызды емес еді; ол қауіп төндіретін нәрсені білдірді. Қадірлі әйелдердің таңдауы болмады; олар қоғамның моральдық құндылықтарын қорғау үшін әйелдің қоғамға қабылдануына жол бермеуі керек еді. Джексон президент болған кезде Итонды Соғыс министрі етіп тағайындады. Флорида Калхун, АҚШ-тың екінші ханымы, басқа Вашингтондық саяси қайраткерлердің әйелдерін, негізінен Джексонның кабинет мүшелерінің әйелдерін «Пеггиге қарсы» коалицияға бастап, Эйтондарды әлеуметтік және қоғамдық тұрғыдан жақтырмады. Әйелдер Эйтондарға үйлеріне қонаққа барудан бас тартты және оларды қонақ ретінде қабылдаудан бас тартты, сондай-ақ оларды кештерге және басқа да әлеуметтік іс-шараларға шақырудан бас тартты. Эмили Донелсон, Эндрю Джексонның марқұм әйелі Рейчел Донелсон Робардстың немересі және Джексонның асырап алған ұлы мен сенімді адамы Эндрю Джексон Донелсонның әйелі Джексонның «арнауыш бірінші ханымы» болды. Эмили Донелсон Калхун фракциясымен бірге болуға шешім қабылдады, бұл Джексонды оны өзінің ресми қонақжай ретінде қалыңдығы Сара Йорк Джексонмен ауыстыруға итермеледі. Мемлекеттік хатшы Мартин Ван Бюрен жесір және министрлер кабинетінің жалғыз үйленбеген мүшесі болды; ол Джексонның өзін-өзі Эйтондармен біріктіре отырып, өзін жоғары бағалады. Джексонның Эйтондарға деген жанашырлығы оның марқұм әйелі Рейчелдің президент сайлау науқаны кезінде оның бірінші некесі Джексонға үйленер алдында заңды түрде аяқталды ма деген ымдауларға ұшырағанынан туындады. Джексон осы шабуылдар Рейчелдің 1828 жылдың 22 желтоқсанында президент болып сайланғаннан бірнеше апта өткен соң қайтысына себеп болды деп сенді. Итонның жоғары лауазымды кабинетке кіруі Калхун ханым тобының қарсылығын күшейтті. Сонымен қатар, Калхун Джексонға қарсы оппозицияның орталығына айналып келе жатты; Калхунның жақтастары Джексонды екінші мерзімге сайлауға қарсы болды, өйткені олар Калхунды президент еткісі келді. Сонымен қатар, Джексон қолдады, ал Калхун «Жамандық тарифі» деп белгілі болған қорғау тарифіне қарсы болды. Импортталған тауарларға АҚШ тарифі, әдетте Солтүстік өнеркәсібіне бәсекелестікті шектеу арқылы көмектесетін, бірақ Оңтүстік оларды тарифі өнімдердің бағасын көтергенімен, Оңтүстікте өндірілетін шикізаттың бағасын көтермегені үшін қарсы болды. Тариф бойынша дау 1832 жылғы күшін жою дағдарысына әкелді, Оңтүстік штаттарының ішінде Калхун да штаттар федералдық заңдарға бағынбауға құқылы екенін, тіпті Одақтан бөлінуге дейін қарсылық білдіре алатынын айтты, ал Джексон Одақты сақтау үшін бөлінуге жол бермеймін деп уәде берді. Калхун Джексон әкімшілігінің ең көрнекті қарсыласы болғандықтан, Джексон Калхун мен басқа Джексонға қарсы шенеуніктер Пегги Итон дауын қоздырып, саяси үстемдікке қол жеткізуге тырысып жатыр деп ойлады. Олардың жарияланымдары Калхунның өзін қастандыққа қарсы ақтауға тырысып жатқанын көрсетті, бұл президентті одан да ашуландырды.

Margaret "Peggy" Eaton was the eldest daughter of William O'Neill, owner of the Franklin House, a boarding house and tavern located in Washington, D. C., a short distance from the White House, that was a well known social hub popular with politicians and military officials. Peggy was well educated for a woman of that era – she studied French and was known for her ability to play the piano. William T. Barry, who later served as Postmaster General, wrote "of a charming little girl who very frequently plays the piano, and entertains us with agreeable songs". As a young girl, her reputation had already begun to come under scrutiny because of her employment in a bar frequented by men, as well as her casual bantering with the boarding house's clientele. In her later years, Peggy reminisced, "While I was still in pantalettes and rolling hoops with other girls, I had the attention of men, young and old; enough to turn a girl's head." When Peggy was 15 years old, her father intervened to prevent her attempt to elope with an Army officer. In 1816, the 17 year old Peggy married John B. Timberlake, a purser in the United States Navy. Timberlake, aged 39, had a reputation as a drunkard and was heavily in debt. At the time, Eaton was a wealthy 28 year old widower and newly elected U. S. Senator from Tennessee, despite not yet having reached the constitutionally mandated minimum age of 30. He was also a long time friend of Andrew Jackson. Once Timberlake told Eaton of his financial troubles, Eaton unsuccessfully attempted to have the Senate pass legislation that would authorize payment of the debts Timberlake had accrued during his Naval service. Eventually, Eaton paid Timberlake's debts and procured him a lucrative posting to the U. S. Navy's Mediterranean Squadron; many rumormongers asserted that Eaton aided Timberlake as a means to remove him from Washington, in order for Eaton to socialize with Peggy. While with the Mediterranean Squadron, Timberlake died on April 2, 1828. This served to fuel new rumors throughout Washington, suggesting he had taken his own life as the result of Eaton's supposed affair with Peggy. They were wed on January 1, 1829, only nine months after her husband's death. Customarily, it would have been considered proper for their marriage to have followed a longer mourning period. Historian John F. Marszalek explains his opinion on the "real reasons Washington society found Peggy unacceptable":
She did not know her place; she forthrightly spoke up about anything that came to her mind, even topics of which women were supposed to be ignorant. She thrust herself into the world in a manner inappropriate for a woman. Accept her, and society was in danger of disruption. Accept this uncouth, impure, forward, worldly woman, and the wall of virtue and morality would be breached and society would have no further defenses against the forces of frightening change. Margaret Eaton was not that important in herself; it was what she represented that constituted the threat. Proper women had no choice; they had to prevent her acceptance into society as part of their defense of that society's morality. When Jackson assumed the presidency, he appointed Eaton as Secretary of War. Floride Calhoun, Second Lady of the United States, led the wives of other Washington political figures, mostly those of Jackson's cabinet members, in an "anti Peggy" coalition, which served to shun the Eatons socially and publicly. The women refused to pay courtesy calls to the Eatons at their home and to receive them as visitors, and denied them invitations to parties and other social events. Emily Donelson, niece of Andrew Jackson's late wife Rachel Donelson Robards and the wife of Jackson's adopted son and confidant Andrew Jackson Donelson, served as Jackson's "surrogate First Lady". Emily Donelson chose to side with the Calhoun faction, which led Jackson to replace her with his daughter in law Sarah Yorke Jackson as his official hostess. Secretary of State Martin Van Buren was a widower and the only unmarried member of the Cabinet; he raised himself in Jackson's esteem by aligning himself with the Eatons. Jackson's sympathy for the Eatons stemmed in part from his late wife Rachel being the subject of innuendo during the presidential campaign, when questions arose as to whether her first marriage had been legally ended before she married Jackson. Jackson believed these attacks were the cause of Rachel's death on December 22, 1828, several weeks after his election to the presidency. Eaton's entry into a high profile Cabinet post helped intensify the opposition of Mrs. Calhoun's group. In addition, Calhoun was becoming the focal point of opposition to Jackson; Calhoun's supporters opposed a second term for Jackson because they wanted Calhoun elected president. In addition, Jackson favored and Calhoun opposed the protective tariff that came to be known as the Tariff of Abominations. U. S. tariffs on imported goods generally favored Northern industries by limiting competition, but Southerners opposed them because the tariffs raised the price of finished goods but not the raw materials produced in the South. The dispute over the tariff led to the nullification crisis of 1832, with Southernersincluding Calhounarguing that states could refuse to obey federal laws to which they objected, even to the point of secession from the Union, while Jackson vowed to prevent secession and preserve the Union at any cost. Because Calhoun was the most visible opponent of the Jackson administration, Jackson felt that Calhoun and other anti Jackson officials were fanning the flames of the Peggy Eaton controversy in an attempt to gain political leverage. Their publication gave the appearance of Calhoun trying to justify himself against a conspiracy, which further enraged the president.

Қаулы

Ван Бюрен отставкаға келуді ұсынған кезде дау ақыры шешілді, бұл Джексонға Этонға қарсы кабинет мүшелерінің отставкасын сұрату арқылы кабинетін қайта ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Пошта шебері генерал Уильям Т. Барри – кабинетте қалған жалғыз мүше болды, ал Итон ақырында оны Вашингтондан алып кеткен тағайындауларды алды, бірінші Флорида территориясының губернаторы, содан кейін Испания елшісі болып. 17 маусымда, Итон ресми түрде отставкаға кетер алдында, «Телеграф» газетінде Ингем, Бранч және Бас прокурор Джон М. Берриеннің отбасылары мистер Итонмен қарым-қатынас жасаудан бас тартқаны «дәлелденгені» туралы хабар жарияланды. Итон үш адамға да хат жазып, мақалаға жауап берулерін талап етті. Ингем мақаланың көзі емес екенін, бірақ ақпараттың әлі де рас екенін білдірген сыпайысыз хат жіберді. 18 маусымда Итон, Итонның інісі доктор Филип Г. Рэндольф арқылы Ингемге дуэльге шақырды, ол Ингемге екі рет барып, екінші рет Итонның талаптарын орындамаса, жеке зиян келтіретінін айтты. Рэндольф қызметтен босатылды, ал ертесі күні таңертең Ингем Итонның шақыруын өрескел түрде қабылдамады және өзінің жағдайын «аяныш пен жек көру» сезімімен сипаттады. Итон Ингемге оның өждікке ұшырағанын айтқан жауап хат жазды. Содан кейін Ингемге Итон, Рэндольф және басқалар оған шабуыл жасауды жоспарлап отырғаны туралы хабарланды. Ол жеке күзетшілерді жинады, бірақ дереу шабуылға ұшырамады. Дегенмен, ол келесі екі түнде Итон мен оның адамдары оның үйінің маңында тығылып, оны қорқытып отырғанын мәлімдеді. Одан кейін ол қаладан шығып, қауіпсіз үйіне оралды. Ингем Джексонға оқиғаның өзінің нұсқасын жеткізді, ал Джексон Итоннан түсіндіру талап етті. Итон Ингем тұрған жердің жанынан «өткенін», бірақ «оны кіргізуге немесе қоршауға алуға ешқашан тырыспағанын» мойындады.

Салдары

1832 жылы Джексон Ван Бюренді Ұлыбританияға елші етіп ұсынды. Калхун дауыс беруде теңдік болғанда қарсы дауыс беріп, ұсынысты қабылдамауға себеп болды. Ол өзінің әрекетінің «оның өліміне әкелетіні, мырза, оны өлтіреді. Ол ешқашан қарсылық білдірмейді, мырза, ешқашан» дейтінін мәлімдеді. Алайда, Калхун Ван Бюренды Ітон дау-дамайына байланысты ұсақ-түйек саясаттың құрбаны ретінде көрсетті. Бұл Ван Бюреннің Джексонның көздеріндегі құрметін одан да арттырды. 1832 жылы Джексон екінші мерзімге сайланғанда Ван Бюрен Калхунның орнына вице-президент болды. Осылайша Ван Бюрен президенттікке де-факто мұрагер айналып, 1837 жылы Джексонның орнын басып алды. Эмили Донелсон Флорида Калхунды қолдағанмен, дау аяқталғаннан кейін Джексон оны өзінің ресми үй иесі ретінде қайтаруын сұрады; ол бұл міндетті Сара Йорк Джексонмен бірге орындады, бірақ туберкулезге шалдыққаннан кейін Теннессиге оралды, ал Сара Йорк Джексон Джексонның үй иесі қызметін жалғыз атқаруға мәжбүр болды. Джон Калхун өкілеттігінің соңына жеткенге дейін вице-президент лауазымынан кетіп, әйелімен бірге Оңтүстік Каролинаға оралды. Бірден АҚШ Сенатына сайланып, ол Вашингтонға президенттік перспективасы бар ұлттық көшбасшы ретінде емес, штаттардың құқықтарын және құлдықты кеңейтуді қолдаған аймақтық көшбасшы ретінде оралды. Petticoat ісіне қатысты Джексон кейін «Мен абыройымды жоққа шығаратын Вашингтон әйелдерінің бірінің тілінен гөрі, арқама тірі жәндіктерді тигізгенді жақсы көрер едім» деп мәлімдеді. Джексон үшін Пегги Итон – өмірінде танып, қорғаған көптеген әділетсіздікке ұшыраған әйелдердің бірі ғана еді. Ол өмірінде қорғаған әрбір әйел, оның ішінде Пегги де, саяси жауларының оны құлату үшін пайдаланған жасырын ниеттердің құрбаны болды деп сенді.

Мұра

Тарихшы Роберт Ремини: "Итонға қатысты оқиғаны жалған деп атауға болады. Ол адамдардың абыройын түсіріп, достастықты үзді. Бәрі де бекер болды." Тарихшы Керстен Вудтың пікірінше, бұл "ұлттық саяси мәселе болды, ол еркектік, әйелдік, президенттік билік, саясат және мораль туралы сұрақтарды көтерді." 1936 жылы түсірілген "Керемет әйел" фильмі – Петикоат оқиғасының көркемделіп бейнеленген нұсқасы. Фильмде Джоан Кроуфорд Пегги О'Нил, Роберт Тейлор Джон Тимберлейк, Лайонел Бэрримор Эндрю Джексон және Франшот Тоун Джон Итон рөлінде ойнайды.