Кіріспе

Мароккодағы Баргхавата тайпалық конфедерациясы

Баргхаваталар (сондай-ақ Баргхавата немесе Бергхуата) Марокконың Атлантика жағалауындағы Масмуда конфедерациясына қарасты бербер тайпалық конфедерациясы болды. Олар Умайя халифатына қарсы Мароккодағы Суфри Хариджиттер көтерілісімен одақтасқаннан кейін Тариф әл Матгари басшылығымен Сафи мен Сале арасындағы Атлантика жағалауындағы Тамесна аймағында тәуелсіз мемлекет құрды (744-1058 жылдары).

Этимология

Кейбір тарихшылар Барғхавата аталымы Тарифтің лақап аты болған Барбати аталымының дыбыстық өзгеруінен пайда болған деп санайды. Ол Испаниядағы Кадис қаласының жанындағы Барбате аймағында туған деп есептеледі. Дегенмен, Жером Каркопино және басқа тарихшылар бұл атауның көне екенін және бұл тайпа римдіктер Бакуаттар деп атаған тайпамен бірдей екенін айтады, олар 7 ғасырға дейін Волубилис маңында мекен еткен.

Тарих

Барғхавата туралы мәлімет аз. Тарихи дереккөздердің көпшілігі олардың билігі кезінде пайда болған және көбінесе қарама-қайшы және шатастырған тарихи контекст ұсынады. Дегенмен, бір дәстүр қызығушылық тудырады. Ол Испаниядағы Кордова қаласынан шыққан, ал авторы – Барғхаватаның үлкен преоры және Барғхаватаның Кордовадағы елшісі Әбу Салих Зәммур, шамамен 10 ғасырдың ортасында. Бұл дәстүр Барғхавата туралы ең толық мәліметтерді береді деп есептеледі. Бұл туралы әл-Бакри, Ибн Хазм және Ибн Халдун баяндаған, бірақ олардың түсіндірмелерінде кейбір өзгеше пікірлер кездеседі. Барғхаваталар Гомара және Микнаса тайпаларымен бірге 739 немесе 740 жылы берберлер көтерілісін бастады. Оларды Суфри Харижит уағыздаушылары ынталандырды. Бұл мұсылман сектасы, Омейяд халифаты кезінде күшейген Құрайш аристократиясына қарсы толық теңдік принципін қабылдады. Көтерілісшілер Майсара әл-Матгариді көтеріліске жетекші етіп сайлады және қазіргі Марокконың көбісін бақылап алды, соның нәтижесінде Магриб және Аль-Андалуста тағы да көтерілістер туды. Багдаура шайқасында көтерілісшілер Омейяд халифасы Сириядан жіберген аса күшті әскерді талқандады. Бірақ көтерілісшілердің әскері 741 жылы Каируан қаласының шетінде жеңіліске ұшырады. Осыдан кейін көтерілісшілер одағы тарады. Осыған дейін Барғхаваталар, көтерілістің бастаушылары ретінде, кейінірек олардың жақтастары, әсіресе Зената басшылары, күшейіп келе жатқан авторитарлық Суфри комиссарларымен одақтасып, көтерілістің басшылығын өздеріне алуға тырысқандарына наразылық білдірді. Олардың басты мақсаты – халқын Омейядтардың билігінен азат ету – орындалған еді, және оны қайтадан енгізудің перспективасы болмағандықтан, Барғхаваталар әскери науқандарды жалғастырудың қажеттілігін сезбеді. 742 немесе 743 жылы Барғхаваталар көтерілісшілер одағынан шығып, Марокконың Атлант мұхитының жағалауындағы Тамесна аймағына шегінді, онда олар жаңа тәуелсіз мемлекет құрды және Суфри Харижитізмінен бас тартты. Барғхаваталар Тамесна аймағында үш ғасырдан астам билік жүргізді (744–1058). Салих ибн Тарифтің ізбасарлары Ильяс ибн Салих (792–842); Юнус (842–888) және Әбу Ғуфайл (888–913) тұсында тайпалық мемлекет нығайтылды және көршілес тайпаларға елшіліктер жіберілді. Бастапқыда Кордованың Омейяд халифатымен жақсы қарым-қатынас болғаннан кейін, 10 ғасырдың соңында бұзылыс болды. Екі Омейяд шабуылы, сондай-ақ Фатимидтердің шабуылдары Барғхаваталармен күресті. 11 ғасырдан бастап Бану Ифран тайпасымен қарқынды партизандық соғыс жүргізілді. Барғхаваталар кейіннен әлсірегеніне қарамастан, әлморавидтердің шабуылдарын тойтара білді – әлморавидтердің рухани көшбасшысы Абдалла ибн Ясин 1058 жылдың 7 шілдесінде оларға қарсы шайқаста қаза тапты. Тек 1149 жылы Барғхаваталар саяси және діни топ ретінде әлмохадтар тарапынан жойылды.

Дін

Баргхаватаның еврей-бербер тегі болуы мүмкін, бірақ бүкіл бербер тайпаларының яһуди дінін ұстанатыны туралы хабарлар кейінірек пайда болды және олардың сенімділігі күмәнді. VIII ғасырдың басында исламға өткеннен кейін және Майсара көтерілісінен (739-742 жылдар) соң Баргхавата берберлері Сафи мен Сале арасындағы Атлантика жағалауында өз мемлекетін құрды. Баргхавата мемлекеті исламнан шабыттанған, сүнниттік, шииттік және харижиттік ислам элементтерімен үйлесім тапқан, сондай-ақ жұмыртқа мен тауық жеуге тыйым салу сияқты астрологиялық және дәстүрлі бербер мифологиясымен араласқан синкретикалық дінді ұстанды. Олар Салих пен оның отбасының сілекейінде баракка, яғни шамамен алғанда, құдайдың берген нығметі бар деп сенді.