Кіріспе

1977 жылдан 1981 жылға дейін АҚШ-тың бірінші ханымы болған Элеонора Розалин Картер (18 тамыз 1927 – 19 қараша 2023) – американдық жазушы, қоғамдық белсенді және гуманитарлық қызметкер, президент Джимми Картердің әйелі ретінде 1977 жылдан 1981 жылға дейін АҚШ-тың бірінші ханымы қызметін атқарды. Ол ондаған жылдар бойы мемлекеттік қызметте әйелдер құқықтары мен психикалық денсаулықты қорғау бойынша жетекші болды. Картер Джорджия штатының Плейнс қаласында туып өсті, Плейнс орта мектебін үздік бітіріп, кейін Джорджияның Оңтүстік-Батыс колледжіне оқуға түсіп, 1946 жылы бітірді. Ол болашақ күйеуіне, сондай-ақ Плейнстен шыққан, АҚШ Әскери-теңіз академиясының формасындағы суретін көргеннен кейін ғашық болды және 1946 жылы олар үйленді. Картер 1970 жылы күйеуіне Джорджияның губернаторы болуына көмектесті және ол штаттың бірінші ханымы болған кезде психикалық денсаулық саласына назар аударуға шешім қабылдады. Ол 1976 жылғы президенттік сайлауда күйеуінің жеңісіне үгіт жүргізіп, қолдау көрсетті, бұл сайлауда ол қолданыстағы республикалық президент Джеральд Фордты жеңді. Картер күйеуінің президенттік кезеңінде саяси белсенділік танытты, бірақ дәстүрлі бірінші ханым болу ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Өкіметтік қызметін атқару кезеңінде Картер күйеуінің қоғамдық саясатын, сондай-ақ оның жеке және әлеуметтік өмірін қолдады. Президенттің шақыруымен ол Министрлер кабинетінің отырыстарына қатысты. Картер 1977 жылы Латын Америкасына елшілік сапармен барды, сондай-ақ ішкі және шетелдік басшылармен күйеуінің атынан кездесулер өткізді. Күйеуі оны өзімен тең серік деп санады. Ол 1980 жылғы сайлауда күйеуінің қайта сайлануына үгіт жүргізді, бірақ олар республикалық Рональд Рейганға жеңіліп қалды. 1981 жылы Ақ үйден кеткеннен кейін Картер психикалық денсаулық және басқа да мәселелерді қолдауға, бірнеше кітап жазуға және Картер орталығының ұлттық және халықаралық жұмысына қатысуға жалғастырды. Ол күйеуімен бірге коммерциялық емес "Хабитат фью Хуманити" тұрғын үй құрылысы ұйымының кеңеюіне де үлес қосты. 1987 жылы ол күтім көрсететін адамдардың жұмысын қолдау және оларға ақпарат беру мақсатында Күтімшілер институтын құрды. 1999 жылы ол күйеуімен бірге Президенттік бостандық медалімен марапатталды.

Ерте өмір

Элеонора Розалин Смит 1927 жылғы 18 тамызда Джорджия штатының Плейнс қаласында дүниеге келді. Ол Уилберн Эдгар Смит, автомеханик, автобус жүргізушісі және фермер, және Фрэнсис Аллетия "Алли" Мюррей Смит, мұғалім, тігінші және пошта қызметкерінің төрт баласының ең үлкені болды. Оның ағалары Уильям Джеррольд "Джерри" Смит (1929–2003), инженер, және Мюррей Ли Смит (1932–2003), мұғалім және пастор. Оның әпкесі Лилиан Аллетия (Смит) Уолл (1936 жылы туған), анасының және Лилиан Горди Картердің (Смит пен Картер отбасылары дос болған) құрметіне Аллетия деп аталды. Смиттің әкесінің інісі В. С. Уайз, Американдық Азамат соғысынан кейін АҚШ-тан Бразилия империясына эмиграциялаған "Конфедерадос" деп белгілі американдық бразилиялықтардың бірі болды. Смиттің отбасы кедейлікте өмір сүрді, бірақ ол кейін өзі мен бауырлары осы туралы білмейтінін айтты, себебі олардың отбасы "көп ақшасы болмаса да, басқалардың да болмады, сондықтан біздің ойымыша, біз жақсы жағдайда тұрдық". Шіркеулер мен мектептер олардың отбасылық қауымдастығының орталығы болды, ал Плейнс халқы бір-бірін жақсы білді. Смит бала кезінде көшеде оның жасындағы қыздар болмағандықтан ұлдармен ойнады. Ол ғимараттарды салуды ұнататын, сонымен қатар ұшақтарға қызығушылық танытты, бұл оны бір күні сәулетші болатынына сендірді. Розалиннің әкесі 1940 жылы лейкемиядан қайтыс болды, ол он үш жаста болғанда. Ол әкесінің өлімін өзінің балалық шағының аяқталуы деп есептеді. Одан кейін ол анасына кіші бауырларын тәрбиелеуге көмектесті, сондай-ақ отбасының қаржылық жағдайын жақсарту үшін тігін бизнесіне көмектесті. Плейнс орта мектебінде Розалин әкесінің арманы – колледжге түсу үшін бар күшін салды. Розалин Плейнс орта мектебін үздік бітіруші болып аталды. Колледж кезінде Розалин сыныбының вице-президенті болып сайланды және мектебінің "Жас демократтар", кампус маршалы және Tumbling клубтарының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол колледжді бітіріп, кіші колледж дипломын алды. Ол Анаполис формасындағы суретін көргеннен кейін оған ғашық болды.

Грузияның бірінші ханымы (1971-1975)

1970 жылы күйеуіне Джорджияның губернаторы болуға көмектескеннен кейін, Розалин ол штаттың бірінші ханымы болғанда, негізінен психикалық денсаулық саласына назарын аударуға шешім қабылдады. Ол ақыл-ой және эмоционалдық кемістіктері бар адамдарға қызмет көрсетуді жақсарту жөніндегі губернатор комиссиясына тағайындалды. Комиссия ұсынған көптеген мәселелер бекітіліп, заңға айналды. 1971 жылдың тамызында Картер Джорджия штатындағы психикалық денсаулық сақтау орталықтарын аралап шықты. Ол психикалық мүмкіндігі шектеулі балалар үшін атқарған жұмысын Грузияның бірінші ханымы ретіндегі ең маңызды жетістігі деп атады. Картер Атлантадағы Джорджия аймақтық ауруханасында волонтер болып жұмыс істеді және төрт жыл бойы Джорджия арнайы Олимпиадасының құрметті төрағасы болды. Оның әлеуметтік мәселелерді шешудегі еңбегі оны "кәсіби денсаулық сақтау саласында кеңінен құрметке ие етті". Оның ішінде губернатор резиденциясында аптасына 750-ге дейін адамды кешкі асқа шақыру да болды. Губернатор Картер бір кезде әйелі бұл түзетуге қарсы болғанына қарамастан, Тең құқықтар туралы түзетуді қолдағанын айтқан; Бірінші ханым бұл туралы естіген соң жеке кездесуде күйеуіне қарсылық білдірді, ал Картер кейін баспасөзге: "Мен Розалиннің не ойлағанын білдім деп ойладым, бірақ мен жаңылыстым" деді. Ол ел бойынша үгіт-насихат жүргізген айларда Ұлттық психикалық денсаулық қауымдастығының директорлар кеңесіне сайланды, Тең құқықтар туралы түзетуді ынталы түрде қолдағаны үшін Ұлттық әйелдер ұйымынан "Еңбегі үшін марапат" алды және Оңтүстік-Батыс волонтерлер қауымдастығынан "Жыл волонтері" сыйлығын иеленді. Розалин күйеуі анасы мен қызымен бірге болғанда, номинация күні кешке Мэдисон Сквер Гарденнің балконында достары мен туыстарымен отырды. Огайо штатының делегациясы күйеуіне дауыс беретінін жариялағанға дейін оның "ішінде көбелектер ұшып жүргендей" болды. Розалин сол сәтте оның қасында болуды армандады. Картерлер барлық мүмкін болатын кандидаттармен кездесті және Уолтер Мондейлмен және оның әйелі Джоанмен кездескеннен кейін бірден оларға жақындық сезім туды. Сайлаудан кейін Картерлер Ақ үйге барып, президент Форд пен бірінші ханым Бетти Фордпен кездесті, соңғысы Розалин үшін үлгі айналды.

Негізгі бастамалар

1977 жылы қаңтарда күйеуі президенттік лауазымға келген кезде Розалинн мен Джимми Картер президенттік инаугурация шеруі барысында Пенсильвания даңғылымен қол ұстасып жүрді. Ол киген кешкі көйлек алты жыл бұрын Джимми губернатор болған кезде Атлантадағы кештерде кигенімен бірдей болды. Картер АҚШ-тың дәстүрлі бірінші ханымы болу ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Картер отырыстарда жазбалар түсіріп, бірақ сөз сөйлемеді. Оның айтуынша: "Мен ақпарат алу үшін онда болдым, сондықтан ел бойынша көп саяхаттап, баспасөз және басқа да адамдардан үкіметтің барлық салалары туралы сұрақтар алғанда, не болып жатқанын білуім керек еді". 1977 жылғы Рождествода ол қайың конустарынан, жержаңғақтан және жұмыртқа қабығынан жасалған әшекейлермен Ақ үйдің Рождество шыршасын безендірді. 1978 жылдың 27 шілдесінде Картер "Бірінші ханымның жұмыспен қамту семинарын" ұйымдастырды. 200-300 делегат қатысып, жұмыссыздық мәселесіне басқа да қауымдар қалай ден қойғанын білу үшін ақпарат алмасты. Картер 1979 және 1980 жылдарды аяқталмайтын дағдарыстардың жылдары ретінде еске алды, "ірі де кіші, қаупі бар да, ұсақ-түйектер" жылдары. 1978 жылы Картер аурухананың сыртқы түріне сын айтқаннан кейін D.C. General ауруханасын реформалауға қатысты және жаңару жұмыстары аяқталған сайын ауруханаға барып, жағдайдың өзгеруін қадағалады. Қонақтарды қабылдауға уақыт табуға қарамастан, Картерлер бұрынғы президенттердің әйелдерімен теңесе алмады және Картер бірінші ханым ретіндегі қызметін өте маңызды деп санамады. Бразилиядағы АҚШ дипломаты оның бірінші ханым ретіндегі рөлін сынап, әйелдердің "үйде болуы керек, басқаша ештеңе істемейді" деді. Мәдени фактор да оның сапарына көп қарсылық тудырды. Оның іс-әрекетін сынға алғандар оны тым бағдарламаланған және тәртіпті деді, ал басқалары Леди Берд Джонсон мен Бетти Фордқа тән қасиеттердің оған жетіспейтінін айтты. Осыған қарамастан, Картер өзінің талапкер бірінші ханым ретіндегі беделіне риза болды және президенттердің әйелдерінің "ресми қабылдаушы" және басқа да ар-ұятсыз рөлдермен шектеліп жүрген кезін еске алды. Ақ үйдің сыртқы келбетін жақсарту мақсатында ол американдық суреттерді жинады. Картер әкімшілігінің беделі төмендегеннен кейін, Картер Джеральд Рафшунды Ақ үйдің коммуникациялар директоры етіп тағайындауды және маңызды БАҚ өкілдерін "бейресми, жазбасыз, мәселелерді терең талқылау" үшін Ақ үйге шақыруды ұсынды. Рафшун осы лауазымға сайланып, бекітілді.

Психикалық денсаулықты қорғау

1977 жылдың наурыз айында Картер бірінші ханым болғаннан кейін алғашқы сұхбатын берді. Ол психикалық денсаулыққа баса назар аударудағы мақсаттарын былай баяндады: «Психикалық денсаулыққа мұқтаж әрбір адам оған үйіне жақын қол жеткізе алатындай, сондай-ақ психикалық денсаулыққа қарасты қағидаларды жойып, адамдар бұл туралы ашық сөйлесіп, көмек сұрай алатындай ету. Өте ұзақ жылдар бойы психикалық денсаулық мәселесі бар екенін мойындауға тыйым салынған еді». Картер Президенттің психикалық денсаулық жөніндегі комиссиясының белсенді құрметті төрағасы болды. 1980 жылы қабылданған Психикалық денсаулық жүйесі заңына байланысты ол Сенат комитеті алдында куәлік берді, осылайша Конгресс алдында сөз сөйлеген екінші бірінші ханым атанды (біріншісі – Элеонора Рузвельт). Оның басымдықтарының ішінде психикалық денсаулық ең маңыздысы болды. Психикалық ауруларға мемлекеттік көмек көрсету жүйесін өзгертуге ұмтылған Картер, адамдарға өз кемістіктерін қорқынышсыз мойындауға мүмкіндік беруді қалады, олардың «ақылсыз» деп айтылуынан қауіптенбеуін қалады. 1977 жылғы сұхбатта Картер оның саясаты бойынша олардың пікір қақтығыстары болғанын мойындады, бірақ соңғы шешімді оның өзі қабылдады және оның маңызды шешімдеріне әсер етпегенін жоққа шығарды. Келесі жылы өткен сұхбатта Картер күйеуінің саясатымен ашық түрде келіспеуге себебінің «онымен тиімділігін жоғалтамын» деген сенім болғанын, сондай-ақ бұл әрекет оның көзқарасын өзгерте алмайды деген ойда болғанын айтты. Оның сөзіне сүйенсек, бірінші ханым лауазымды тұлғаларға немесе қоғамға қандай да бір мәселені талқылап немесе оған назар аудару арқылы ықпал ете алады. Биограф МэриЭнн Боррелли Картердің өзін дәстүрлі әйел ретінде көрсетуге тырысқанын және күйеуінің басшылығындағы ықпалды тұлға ретіндегі әрекеттерінің «кейбір адамдар тарапынан күйеуіне тәуелді, енді біреулер тарапынан жауапкершіліктен шеттетілген, ал үшіншілері тарапынан тым аз немесе тым көп» болып бағаланатынын жазды. Ақ үйден кеткеннен кейін жылдар өткен соң да Картер күйеуіне тым көп ықпал еткені туралы айыптаулар оны мазалады, олардың тең серіктес екенін қатыстырып айтты. Джимми Картер кейіннен олардың түрлі мәселелер бойынша пікірталас жүргізгенін және оның әкімшілігіндегі барлық нәрседен хабардар болғанын, тек «бірнеше өте құпия және сезімтал қауіпсіздік мәселесінен» басқа жайттарды білмегенін жазды.

Саяхат

Картер күйеуінің атынан ішкі және шетелдік басшылармен кездесулерде өкілдік етті, ең бастысы 1977 жылы Латын Америкасына елші ретінде сапар шекті. Ол кездесулерін мемлекет басшыларымен кездесуден жалғарғандықтан, олармен кездеспеу үшін әдейілеп жоспарлады. Президент Картер әйелі бастапқыда американдық өкіл ретінде күмәнмен қабылданғанын айтты, бірақ «осы кездесулердің соңында олар енді мен адамдардың сезімталдығын түсінетінімді қамтамасыз ету үшін оған көп сеніп, сүйенеді» деді. 1977 жылғы 7 маусымда өткен баспасөз конференциясында Картер Бразилия басшыларымен болған кездесулерінде адам құқықтары мәселесі талқыланғанын және Бразилияның халықаралық зерттеулер арқылы ядролық қаруды қысқартуға ұмтылған басқа елдер қатарына қосылуын қалағанын мәлімдеді. 1977 жылдың 30 желтоқсанында Розалин Картер мен Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Збигнев Бжезинский кардиналдың Варшавадағы резиденциясында Стефан Вишинскиймен кездесті. Президент Картер бұл кездесудің мақсаты – елдегі дін бостандығының деңгейіне американдықтардың «ризашылығын білдіру» екенін айтты. Картер 1978 жылғы мамыр айында Коста-Рика президенті Родриго Каразо Одионың қызметке орналасу рәсіміне американдық делегацияны жетекшілік етті. 1978 жылғы тамызда ол Римде Папа Павел VI-ның қосылу рәсіміне американдық делегацияны басқарды. 1979 жылы Камбоджа және Лаос босқындарының мәселесін шешу үшін ол Таиландқа делегация жетекшілік етті. Ол вьетнамдық әскерлер мен Пол Пот үкіметі арасындағы қақтығыстан қашу үшін камбоджалық босқындардың паналаған лагерьлерін тексерді. Босқындарға, әсіресе балаларға көмектесу оның ерекше мақсатына айналды. Ол Америка Құрама Штаттарына оралды және сапары барысында олардың қыналысына куә болғаннан кейін үлкен көмек сұрауды жеделдетуде маңызды рөл атқарды. Алайда, сол кезде күйеуі Ирандағы кепілге алынғандардың отбасыларымен кездесіп қалған еді. Отбасылар өз жақындарының босатылуына қатысты мәселелерге, олардың құтылу мүмкіндігіне қарағанда көбірек алаңдады. Картер босқындардың қиын жағдайын жеңілдету үшін көмек жинау үшін АҚШ-қа мүмкіндігінше тезірек қайтуды қалағанын айтты.

Ақ үйдегі өмір

Картер Шығыс қанатта жеке кабинетін ұстаған алғашқы бірінші ханым болды. Ол сонымен қатар Ақ үйdeгі отбасына да қадағалау жасады. Оның қызы Эми көпшіліктің қызығушылығын өркендетті. Екі кіші ұлы, Чип пен Джефф, отбасыларымен бірге Ақ үйde тұрды. Отбасының басқа мүшелері, соның ішінде ұлы Джек, оның әйелі және балалары да жиі келіп тұратын. Картердің құпия қызметінің кодтық аты "Бейнеші" болды. 1977 жылы Картер отбасының олардың жұртшылықта қалай қабылданатынына қатысты пікірлерде екіге бөлінгенін айтты, оның ұлдары онда қалай өмір сүретіндеріне алаңдаса, ал ол жеке өзі бұл туралы ойланбады, себебі жұртшылық олардың тұрғын үйін қаржыламайды және ол отбасының бірге болуын қалаған. 1979 жылдың 16 тамызында Картер Эдит Дж. Добельдің "Шығыс қанатының жаңадан құрылған штаб директоры лауазымын" қабылдағанын жариялаған мәлімдеме жасады. Ақ үйден кеткеннен кейін Картер Вашингтон туралы былай деді: "Мен бұл қаланы жақсы көремін. Мұнда өмір сүруді, билік орталығына жақын болуды және саяси жүйенің бір бөлігі болуды ұнаттым. Телевизор көру арқылы сіз мәселеге қатысты адамдарды білесіз, мәселенің екі жағымен де таныссыз".

Тең құқықтылық туралы түзету

1976 жылғы науқан барысында Картер феминистерге күйеуімен тең серіктестік орнату туралы айтты. 1977 жылдың қаңтарында, қызметке кіріспес бұрын, Картер сенатор Бёрч Бэйхпен телефон арқылы сөйлесу үшін күйеуінің орнына өзі сөйлесті, себебі соңғысы сайланған президент Картерден Индиана штатында Тең Құқықтар Түзетуінің (ERA) ратификациясын қолдау үшін лобби жасауын сұрады. Ол Уэйн Таунсенді дауысын өзгертуге көндірді және ERA Индиана Сенатының 26-24 дауысымен бекітілді. Картердің ERA-ны қолдаудағы рөлі туралы Техас Христиан Университетінің дін профессоры Элизабет Флауэрс былай деді: "[Розалинн Картер] феминизмнің, оның пікірінше, кейбір радикалды элементтерін жұмсартуға және қозғалыстың шарламасы деп санайтын нәрсеге қарсы тұруға тырысты. Ол ERA үшін күрес Американың басым көпшілігіне әсерлі болуын қалады".

Қоғамдық имидж

1976 жылғы сайлау кезеңінде журналистер Картерді "темір магнолия" деп атады, өйткені оның сыртқы келбеті нәзік әрі әйелдік болғанымен, ішкі жағы "қатал темірдей" берік еді. Картер сәнге немқұрайлы қарауымен белгілі болды, және күйеуінің губернатор ретінде ант беру кезінде киген көйлегін президенттік инаугурациясында да киюі оның бұл бейнесін одан әрі нығайтты. Картердің ұлттық саясатқа деген қызығушылығы "Нью-Йорк Таймс" газетінің тілшісі Кенди Страудты Элеонора Рузвельттен кейінгі ең белсенді бірінші ханым болуы мүмкін деген пікірге жетеледі. Күйеуінің беделі төмендеген кезде Картер халық арасында жоғары бағалы пікірге ие болды және әлемдегі ең қадірлі әйел ретінде Ана Терезамен теңестірілді. 1979 жылдың сәуір айында Нью-Йорк әйелдерінің коммуникациялық корпорациясы ұйымдастырған 1979 жылғы Matrix Awards марапаттау кешінде сөз сөйлеген Картер, өзі қолдап жүрген мәселелерге бірінші ханымдар талқылайтын тақырыптардың тартымдылығы жетпегендіктен қарсылық кездесетінін айтты.

1980 жылғы президенттік науқан

Президент Картер Демократиялық партияның президенттік праймериздерінде Тед Кеннедидің қайта сайлану үмітіне қарсы тұрды. Ол кейіннен Ирандағы келелі тұтқындық дағдарысының науқан жолындағы саясатын жақтау үшін әкімшілігіндегі басқалармен қатар әйеліне сену таңдауына әсер еткенін жазды. Вице-президент Мондейл көктемгі сайлау циклының көп бөлігінде өзін және Розалиннің президент Картердің өкілі ретінде қарастырды. Ол Картердің қайта сайлану науқанында Айова штатындағы жеңісі, онда президент Картер Кеннедиді 59,2%-ға 31,2% есебімен жеңді, оған Кеннедидің шабуылдарына алаңдамай қарауды жеңілдеткенін айтты. Президент Картер номинацияны қамтамасыз ете алса да, Розалин Кеннедидің науқаны арқылы Демократиялық партияға зиян келтіргенін және жалпы сайлауда жеткілікті көмек көрсетпегенін сенді: "Ол жаман жеңілген адам еді. Ол жеңе алмайтынын түсінгеннен кейін Демократиялық партияға көмектесуге тырысады деп ойладым, себебі Рональд Рейганды Ақ үйден шығару өте маңызды деп ойладым, және оның көмектесуі керек еді. Оның орнына, ол Демократиялық партияны қиратты". Әйелінің президенттік лауазымындағы соңғы айларында Розалин күйеуі екеуінің Рейганды жалпы сайлауда жеңе алатынына сенімді болды. Туған күнінде ол Рейганнан оза бастағанын көрсететін сауалнамаларды көрді, оның бұрынғы 25 пайыздық артықшылығы 7 пайызға дейін төмендеді. 4 қарашадағы сайлауда Картер Рейганға үлкен айырмамен жеңіліп қалды. Кейіннен ол христиан консерваторларын, Ирандағы тұтқындық дағдарысын, инфляцияны және қазіргі әкімшілікке қарсы наразылық дауысын Картердің жеңілісіне себеп болған факторлар ретінде атады. Күйеуінің жеңілісінен кейін Психикалық денсаулық жүйесі туралы заң қабылданды, ол бірінші леди ретіндегі қызметі кезінде көп жұмыс істеген нәрсені іске асыруға бағытталған. Алайда, Рональд Рейган сайланғаннан кейін ол "жаңа президенттің философиясымен біздің заңнамамызды қаржыландыру тоқтатылды. Бұл ауыр үлкен шығын болды". Сайлаудан кейінгі күндері Картер депрессияға ұшырады, бұл күйеуінің президенттік лауазымынан кейінгі өмірінің артықшылықтарын айтуына әкелді. Ол қайта сайлану науқанының қолдаушыларына телефон соғып, олардың қатысқандары үшін алғыс айтты және өтпелі кезеңде Рейганның әйелі Нэнсимен кездесіп, оған Ақ үйді көрсетті. Картер мен Нэнси Рейган Тең құқықтар туралы түзетуді қолдағандықтан достық қарым-қатынас орнатты. Ол сондай-ақ Ирандық тұтқындардың Рейганның президенттік инаугурациясы күні босатылғанына риза болды.

Неке және отбасы

Розалин мен Джимми Картер 1945 жылы, ол Аннаполистегі АҚШ Әскери-теңіз академиясында оқып жүргенде алғаш рет кездескен кезде олардың отбасылары бұрыннан таныс болған. Ол Аннаполис формасындағы суретін көргеннен кейін оған қызығушылық таныта бастады. Екеуі де Рут Картер Степлтонның жігітінің машинасының артқы орындығында отырғанда, Джимми Розалинге күтпеген сүйіс көрсетті. Бұл Розалиннің алғашқы кездесуде жігітке осылай рұқсат бергенінің тұңғыш реті болды. Розалин 1946 жылдың ақпанында Джиммиге үйленуге келісті, ол оның ата-анасымен бірге Аннаполиске барды. Олар үйлену тойын шілде айына жоспарлап, құпия сақтады. Розалин анасына үйленуді таңдағанын айтуға тартынды. 1946 жылдың 7 шілдесінде олар Плейнсте неке қиды. Олардың үйленуі Розалиннің интерьер дизайнын оқымақ болған Джорджия мемлекеттік әйелдер колледжіне бару жоспарын тоқтатуға себеп болды. Жұбайдың төрт баласы болды: Джон Уильям "Джек" (1947 ж.т.), Джеймс Эрл "Чип" III (1950 ж.т.), Доннел Джеффри "Джефф" (1952 ж.т.) және Эми Линн (1967 ж.т.). Джиммидің әскери міндеттеріне байланысты, алғашқы үшеуі Грузиядан алыс, елдің әртүрлі аймақтарында дүниеге келді. Сол кезде Розалин балаларды өзі тәрбиелеуден алған тәуелсіздігінен ләззат алды. Алайда, олардың қарым-қатынасы алғашқы үлкен дағдарысқа тап болды, ол әкесінің өліміне байланысты Джиммидің 1953 жылы Плейнске оралу үшін отставкаға кетуіне қарсы болды. Картерлер "Нью-Йорк Янкис" командасының жанкүйерлері болды, бірақ "Брейвз" Атлантаға көшіп келгенше. Олар ешқашан дауласып ұйықтамайтын еді. 1953 жылы күйеуі Әскери-теңіз күштерінен кеткеннен кейін Розалин отбасылық шаруашылықты және астық қоймасын басқаруға көмектесті, есепке алу жұмыстарын жүргізді. Осы уақытта, тағы бір балаға асыққан Картерлер Розалиннің жүктілікке кедерес келтіретін денсаулық мәселелері бар екенін анықтады. 12 жылдан кейін ол аналық безінен ірі ісікті алып тастау үшін операция жасады. Оның акушері тағы да бала көтере алатынын растады, содан кейін олардың қызы Эми дүниеге келді. Розалин Джиммидің отбасы мүшелерімен әртүрлі қарым-қатынаста болды. Өзінен екі жас кіші қарындасымен дос болып, Розалин оған есейген көйлектерін сыйлады. Алайда, ол және Джиммидің анасы, Лилиан Горди Картер, бірге өмір сүруде қиындықтарға тап болды. Кейінгі жылдары олар үш дөңгелекті электрлік скутермен күніне екі жарым шақырымдай жол жүріп, әр түні ұйықтамас бұрын испан тілінде Киелі кітапты дауыстап оқып беретін. Джимми 1966 жылы Джорджияның губернаторы болуға үміткерлік жасайтын бұрын Розалинмен кеңесіп отырды. Ол жарнамалық материалдармен бүкіл штат бойынша бірнеше қалаларға саяхаттап, радиостанциялар мен газет кеңселерi сияқты мекемелерге барып, азаматтық ұйымдардың кездесулеріне қатысты. Бір кезде ол өзінің күйеуін Вашингтон, Джорджиядағы бір адамға қолдауға тырысты, бірақ ол республикалық кандидат Бо Каллавейді қолдайтынын мәлімдеп, Розалинге түкіріп тастады. Розалин кейіннен бұл кездесуді "өмірімдегі ең жағымсыз саяси тәжірибе" деп сипаттады. Картер жарысты қорытындылай келе: "Бұл қысқа және асығыс науқан болды, бірақ бізге кейін пайдалы болған көптеген нәрселерді үйрендік". 1966 жылғы губернаторлық науқан Картерлер арасындағы жаңа қарым-қатынастардың басталуын көрді, өйткені Розалин енді күйеуінің мәселелерге қатысты ұстанымын біліп, хабардар болуға бел буған. Картердің сайлау науқанының қызметкері Розалинге қызының психикалық ауруы бар екенін айтқанда, шаршаған әйелдің бейнесі Картерді мазалап, оның психикалық денсаулыққа деген назарын аударуына себеп болды. Джимми кейіннен науқан кезінде және губернаторлық жылдары олар "штатымызда психикалық және эмоционалдық мүкіпаттардан зардап шеккен адамдардың қанағаттандырылмаған қажеттіліктерін жақсы білгенін" айтты. Мэри Принс (қастандыққа кінәлі деп айыпталып, кейін кешірілген афроамерикалық әйел) 1971 жылдан бастап Джимми Картердің президенттік мерзімі аяқталғанға дейін, Розалиннің Принстің кінәсіздігіне сенгенінің арқасында, Эмидің бала күтімі болды.

Денсаулық және қайтыс болу

1977 жылғы сәуірде Картерге қатерлі емес кеуде ісігін алып тастау үшін операция жасалды. Ол 1977 жылғы тамызда Бетезда әскери-теңіз ауруханасында гинекологиялық процедурадан өтті, оның баспасөз хатшысы Мэри Хойт оны күнделікті жеке мәселе деп сипаттады. 2023 жылғы мамырда Картер орталығы Картерге деменция диагнозы қойылғанын хабарлады. Сонымен қатар, мәлімдемеде ол күйеуімен бірге үйде тұрып, хабарлама жасалған кезде паллиативтік күтімде болған күйеуімен бірге "көктемді күтіп, жақындарымен кездесуден ләззат алып жатқаны" айтылды. 2023 жылғы 17 қарашада Картер паллиативтік күтімге жатқызылды. Оның денсаулығы антибиотиктермен жақсармаған зәр жолдарының инфекциясынан нашарлаған. Екі күннен кейін ол 96 жасында Джорджия штатының Плейнс қаласындағы үйінде қайтыс болды. Бұрынғы президент Картер әйелінің қазасынан кейін: "Розлайн мен үшін жасаған барлық жетістіктерімдегі тең серігім болды" деді.

Жерлеу рәсімі

27 қарашада Плейнс қаласынан басталган автоколонна Америка қаласына жетті, онда Картердің табыты Фиби Самтер медициналық орталығынан Картердің АҚШ Құпия қызметінің бұрынғы қызметкерлерімен күтіп тұрған жаназалық көлікке көшірілді. Ол университеттің Розалин Картер денсаулық сақтау және гуманитарлық ғылымдар кешеніндегі оның мүсініне екі гүл шоғын қойды. Автоколонна содан кейін 75 және 285 тас жолдары арқылы Атлантадағы Картер орталығына бағытталды, онда ол орталықтың Джимми Картер президенттік кітапханасы мен мұражайында сақталады. Осы уақытта қошемет көрсету рәсімі өтіп, жұртшылық құрмет көрсетті. 28 қарашада Атлантаның солтүстік-шығысындағы Эмори университетінің Гленн мемориалдық Біріккен методист шіркеуінде қошемет көрсету іс-шарасы өтті. Іс-шара Атланта нарығындағы барлық телеарналарда көрсетілді, сондай-ақ кейбір телеарналарда ұлттық деңгейде де көрсетілді. Хосписте емделіп жатқан Джимми Картер бұл жиынға қатысты, ол Розалин мен өзінің суреттері және олардың туған қаласы Плейнс туралы естеліктер бейнеленген жамылғы киген болатын. Президент Джо Байден, бірінші ханым Джилл Байден, вице-президент Камала Харрис, екінші джентльмен Даг Эмхофф және бұрынғы президент Билл Клинтон да қатысты. Барлық тірі қалып отырған бұрынғы бірінші ханымдар – Хиллари Клинтон, Лора Буш, Мишель Обама және Мелания Трамп та қошемет көрсету іс-шарасына қатысты. Сонымен қатар, Джорджия губернаторы және бірінші ханым Брайан мен Марти Кемп, сондай-ақ Атланта қаласының мэрі Андре Дикенс та қатысты. Басқалармен қатар, дос және PBS журналисі Джуди Вудрафф сөз сөйлеп құрмет көрсетті. Гарт Брукс пен Триша Йирвуд салтанатта Джон Леннонның "Imagine" әнін орындады. 29 қарашада Плейнс қаласындағы Мараната баптист шіркеуінде жеке жерлеу рәсімі өтті, онда Картер отбасы мен шақырылған жақын достары болды. Джимми Картер Плейнс қаласындағы жерлеу рәсіміне қатысты, ол және олардың балалары Гавайидегі отбасының өткен уақытын еске алу үшін лей киді. Плейнс қаласынан соңғы процессиядан кейін Картер жеке рәсім кезінде өзінің резиденциясында жерленді.

Картер орталығы

Картерлер 1981 жылы Ақ үйден кеткеннен кейін де өте белсенді өмір салған. 1982 жылы ол Атланта қаласында орналасқан жеке, коммерциялық емес Картер орталығын бірлесіп құрды. Картерлер отбасы 1961 жылы Plains, Georgia қаласында салған үйлеріне қайтып келді. Ол орталықтың қамқоршылар кеңесінің мүшесі болды және орталықтың көптеген бағдарламаларына қатысты, бірақ психикалық денсаулық сақтау бағдарламасына ерекше көңіл бөлді. Картер мен оның күйеуі Ақ үйден шыққаннан кейін бірден үлкен қарызға батты, бірақ жазу жобаларымен айналысып, қарыздарын өтеуге қол жеткізді және ақырында өз табыстары есебінен Картер орталығын аша алды. Ол, Бетти Форд сияқты, американдықтар күйеуін қайта сайламай жасай салғанын айтты және сайлау нәтижесіне ашуланды. Ол осы кезде Рональд Рейганға наразылығын білдірді, тіпті журналист Майк Уоллеске ол елді қирататынын айтты. Осы уақытта оның Джорджия штатының губернаторы лауазымына кандидат болатыны туралы әңгімелер тарады, бірақ ол оны жоққа шығарды және саяси амбициялары жоқ екенін мәлімдеді. Шамамен екі он жылдан кейін, Хиллари Клинтон Нью-Йорк штатынан сенатор болып сайлану мүмкіндігін ойластырып жатқанда, Картерден неге Джорджия штатының сенатына кандидат болмағанын сұрады. Ол: «Джимми Джорджияда болғанда, мен Вашингтонда не істемек едім?» деп жауап берді. Картер мен оның күйеуінің Картер орталығымен алғашқы маңызды жобасы Израиль мен оның көршілері арасындағы бейбіт келісімге көмектесу болды. Олар 1983 жылдың наурыз айында Таяу Шығысқа сапар шекті және Кеннет В. Стейн мен Картер әкімшілігінің басқа да өкілдерімен бірлесіп жұмыс істеді. Олар палестиналықтар, Иордания, Сирия және Египетті қоса алғанда, түрлі қалалар мен елдердің жетекшілерін қатысуға шақырды. 1986 жылдың жазында Картерлер Чикаго қаласының солтүстік және батыс бөліктерінде үй салуға көмектесіп, кедейлерге қолдау көрсетті. Олар "Хабитат" ұйымының мүшелерімен бірге бос жатқан жерге үй салу үшін бір апта бойы балға мен ара қолданып жұмыс істеді. 1991 жылы Картерлер және Картер орталығы Таяу Шығыс мәселесіне тікелей араласуын тоқтатты, осы кезде президент Джордж Буш әкімшілігі, әсіресе Мемлекеттік хатшы Джеймс Бейкер аталған аймақта белсендірек болды. Дегенмен, олар 1993 жылғы Осло бейбіт келісімін бақылады, ол президент пен мемлекеттік хатшының палестиналықтар мен мәселеге қатысты басқа да тараптарды Мадридте өткен конференцияға шақырғаннан кейін туындады.

Психикалық денсаулықты қорғау

Картер психикалық денсаулық саласындағы оң өзгерістерді қолдаушы сарапшылар, науқастар және жақтастардан тұратын консультативтік кеңес құрды және Картер орталығының Психикалық денсаулық жөніндегі жұмыс тобының төрағасы болды. Ол жыл сайынғы Розалин Картер симпозиумын өткізді, ол психикалық денсаулық саясаты тақырыбында бүкіл елден көшбасшыларды біріктірді. 1984 жылдың сәуір айында ол Америка Психиатриялық қауымдастығының құрметті мүшесі атанды және Ұлттық Психикалық денсаулық қауымдастығының кеңесінің құрметті мүшесі болды. 1985 жылы ол Розалин Картердің Психикалық денсаулық саясаты жөніндегі симпозиумын бастады. Симпозиумның өтуі және одан түскен қаражат психикалық денсаулық ұйымдарының өкілдеріне маңызды мәселелерді талқылауға және бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Симпозиумның сәттілігі 1991 жылы Психикалық денсаулық бағдарламасын құруға әкелді. Картер сол жылы Симпозиумға және басқа да Психикалық денсаулық бағдарламаларына жетекшілік ету үшін Психикалық денсаулық жөніндегі жұмыс тобын құрды. 1992 жылы ол Психикалық денсаулық саласындағы Халықаралық әйелдер көшбасшыларының төрағасы болды, ал үш жылдан кейін Розалин Картер атындағы Психикалық денсаулық форумы құрылды. Розалин Картердің Психикалық денсаулық журналистикасы жөніндегі стипендиясы журналистерге психикалық денсаулық немесе психикалық аурулар туралы материалдар дайындау үшін қаржылай қолдау көрсетеді. Бір жылдық стипендияның мақсаты – психикалық денсаулық мәселелері туралы халықтың білуін арттыру және оларға байланысты стигманы жою. 2004 жылдың қыркүйегінде Картер Картер орталығында сегізінші жыл сайынғы Розалин Картердің Психикалық денсаулық журналистикасы жөніндегі стипендиясын жеңіп алғандармен кездесті. 2007 жылы Картер, бір кезде АҚШ сенаторы болған Пол Уэллстонның ұлы Дэвид Уэллстонмен бірлесіп, Конгреске психикалық денсаулық сақтандыру туралы заң қабылдауға ықпал етті. Олар екеуі 2008 жылғы Пол Уэллстон және Пит Домениси атындағы Психикалық денсаулық пен тәуелділік теңдігі туралы заңды қабылдау үшін жұмыс істеді, бұл заң сақтандыру полисінде екі түрлі қамту көзделген жағдайда психикалық және физикалық денсаулыққа тең бастың берілуін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, олар екеуі де 2007 жылдың шілдесінде заң жобасы бойынша палатаның кіші комитеті алдында куәлік берді.

Розалин Картердің күтім көрсетушілерге арналған институты

Картер Джорджияның Оңтүстік-Батыс мемлекеттік университетінің (Америкус, Джорджия) Розалин Картердің күтім жасау институты (RCI) директорлар кеңесінің төрағасы болды, ол оның бітірген оқу орны. 1987 жылы құрылған RCI АҚШ-та және халықаралық деңгейде күтім көрсетуге қатысты мәселелерді шешуді мақсат етеді. Институттың жұмысы созылмалы аурулар мен мүмкіндіктері шектеулі адамдарға, қарттыққа байланысты қиындықтарға және адам өмірі бойында кездесетін басқа да денсаулық мәселелеріне тап болған адамдарға отбасылық және кәсіби күтім көрсететін мамандарға бағытталған. Ол күтім көрсететін мамандар үшін ғылыми дәлелдерге негізделген бағдарламалар мен шараларды іске асыруға қолдау көрсету арқылы ғылымды тәжірибеге енгізуде маңызды рөл атқарады. Розалин Картер институтының тұңғыш Галалық салтанатты кеші 2004 жылдың маусым айында Атланта симфониялық залында өтті, онда Картер жүлдегерлерге қола медальондар тапсырды.

Әйелдер мен балаларды қорғау

1977 жылы Картер 1977 жылғы Ұлттық әйелдер конференциясында Бетти Форд, Белла Абзуг, Леди Бёрд Джонсон, Барбара Джордан, Одри Колом, Клэр Рэндалл, Джерриди Уилер, Сесилия Бурсиага, Глория Штайнем, Ленор Херши және Жан О'Лири сияқты басқа да спикерлермен бірге сөз сөйледі. 1988 жылы ол Картер орталығында өткен «Әйелдер және Конституция» конференциясында бұрынғы үш бірінші ханым – Бетти Форд, Леди Бёрд Джонсон және Пэт Никсонмен бірге Конституцияның әйелдерге тигізген әсерін бағалау үшін бас қосты. Конференцияға АҚШ-тың барлық 50 штатынан және 10 шетелден 150-ден астам спикер мен 1500 қатысушы келді. Конференцияның мақсаты – басқа елдерде жыныстық теңсіздік туралы хабардарлықты арттыру және АҚШ-та оған қарсы күресу болды. Картер Картер орталығының «Атланта жобасының» (TAP) саяси кеңесшілер кеңесінде жұмыс істеді, ол қала бойынша кедейлік және өмір сапасымен байланысты әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған. 1991 жылы Картер Арканзас штатының бұрынғы сенаторы Дейл Бамперстің әйелі Бетти Бамперспен бірлесіп, «Әр бала екі жасқа дейін» атты жалпыұлттық науқанды бастады, ол балалардың ерте жастағы иммундауын арттыруға бағытталған. Картер ұйымның президенті, ал Бамперс вице-президент болды. Бұл науқан қызылшаның қайта таралуынан шамамен 150 адамның қаза болуына жауап ретінде іске қосылды. Картер сонымен қатар «Адамзатқа үй» кеңесшілер кеңесінде және «Қосылыс жобасының» құрметті төрағасы болып қызмет етті, екеуі де мұқтаж адамдарға баспана беруді мақсат етеді. Одан бөлек, ол күйеуімен бірге Plains баптист шіркеуінде диакн қызметін атқарды.

Басқа қызмет түрлері

Картер биліктен кеткеннен кейін көп ұзамай «Хоттон Миффлин» компаниясымен өзінің өмірбаянын жазуға келісімшарт жасады. Картердің «Плейнс қаласындағы бірінші әйел» атты мемуары 1984 жылы жарық көрді. Марк Апдегроув оның және күйеуінің «Сенімді сақтау: Президент естеліктері» атты мемуарлары «авторларының банктік шотын және рухын көтеруге» мүмкіндік берді деп жазды. 1981 жылдың наурыз айындағы сұхбатта күйеуі Картердің автобиографиялық еңбегін атап өтті, ол мазмұнын ашпай-ақ, «жақын арада кітап жазуға кірісетінін» айтты. Картерлер Ақ үйден кеткеннен кейін Картер күйеуінің сайлауда жеңілгеніне әлі де ренжіді және ол президенттік кезеңінде дұрыс шешімдер қабылдағанына қарамастан, қайта сайланбағанын түсінбеді. Ол күйеуінің үзбейтін мерзімге үміттене бермейтінін сезіп, зейнеткерлік алғашқы апталарында депрессияға түсті. Джиммидің жасанды бақытты көрсету әрекеті қарым-қатынасты шиеленістірді, себебі ол оның қазіргі жағдайға наразы екенін түсінбегендей болды. 1981 жылдың қазанында Анвар Садаттың қазасынан кейін Картерлер оның әйелі Жехан Садатқа көңіл айтып, бұрынғы президенттер Никсон мен Фордпен бірге оның жерлеу рәсіміне АҚШ атынан қатысу үшін сапарға шықты. Картерлер Жеханға барып, Розалин жерлеу рәсіміне дейін оның қасында болуге уәде берді. Сол айдың соңында Картерлер Ұлттық психикалық денсаулық қауымдастығының гала-кешінде болды, бұл Ақ үйден кеткеннен кейін Вашингтондағы алғашқы сапары болды. Картер іс-шара барысында Нью-Йорктің бұрынғы губернаторы У. Аверелл Харриманға марапат табыс етті. Желтоқсан айында ол жеке хатшысы Рита Регина Мертанның қазасы туралы мәлімдеме жасады. 1982 жылдың қазан айында Картер Миссури штатының Индипенденс қаласында Бесс Трумэннің жерлеу рәсіміне қатысты. 1983 жылдың наурыз айында Картерлер Таяу Шығысты аралады. 1983 жылдың соңында Картер Америка Сумтер округіндегі ауруханада ауырып жатқан қайын енесі Лилиан Картерді көріп, оның қасында қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін ол жерлеу рәсіміне қатысты, онда марқұмның жасаған жақсылықтарына тоқталды. 1985 жылдың қазан айында Картерлер Непалға Гималай патшалығында он үш күндік демалысқа барды. 1986 жылдың шілдесінде Картер күйеуімен бірге Чикагоға (Иллинойс штаты) барып, «Habitat for Humanity» жобаларына көмектесті. Қазан айында Картерлер президент Рейган мен оның әйелі Нэнсиге Джимми Картер кітапханасы мен мұражайын көрсетті. 1988 жылдың 19 қаңтарында Картер Майамиде өткен салтанатты шарада «Sovereign of the Seas» круиздік кемесін суға түсіруге құрметті құқық алды. Ол кезде бұл әлемдегі ең үлкен круиздік кеме еді. Ол үшін арнайы үлкен 26 1/4 литрлік «Taittinger» шампаны бөтелкесі қолданылды. 1988 жылдың наурыз айында Картер Ескіру жөніндегі палаталық арнайы комитеттің психикалық денсаулыққа қатысты тыңдауына қатысты. Ол президенттік комиссия американдықтардың 10 пайызы психикалық денсаулық сақтаудың қандай да бір түріне мұқтаж екенін анықтағаннан кейін он жыл өткен соң, «сол кезде жеткіліксіз көмек көрсетілгендердің көпшілігі 1988 жылы да әлі де жеткіліксіз көмек алып отыр» деп қайғырды. Сол айдың соңында Картерлер Нигерияға барып, ауруларды бақылау және ауылдық даму жобалары туралы ресми тұлғалармен әңгімелесті. Картер 1991 жылдың 4 қарашасында Рональд Рейганның Президенттік кітапханасы мен мұражайының ашылуына қатысты. 1993 жылдың 13 қыркүйегінде Картерлер Израиль мен ФАТХ-тың Палестинаның өзін-өзі басқаруы туралы келісімге қол қою рәсіміне қатысу үшін Ақ үйге оралды. Бұрынғы президент Джордж Буш Картерлерге президент Билл Клинтонның шақыруымен түнде қалуға қосылды, осылайша олар ертеңгі күні Солтүстік Америка еркін сауда аймағын қолдау рәсіміне қатыса алатын болды. Президенттік кеңесшінің сөзіне сүйенсек, бұл «екі бұрынғы президенттің президенттің қонағы ретінде түнде қалуының алғашқы жағдайы» болды. 1994 жылдың тамызында Картерлер «Habitat for Humanity» тобын ұйымдастырды, олар өткен айда су тасқынынан қираған досы Энни Мэйдің үйін қайта жаңартуға көмектесті.

2000 жылдар

2001 жылдың 4 желтоқсанында Картер Ұлттық баспасөз клубында сөз сөйледі. 2003 жылдың қаңтар айында Картер Калифорния штатының Индиан-Уэллс қаласында Бетти Форд орталығының 20 жылдығына арналған мерекелік шараға қатысты. 2004 жылдың 5 маусымында Коннектикут штатының Гротон қаласында «Джимми Картер» кемесінің суға түсірілу салтанаты өтті. Картер кемеге демеушілік етіп, шампанмен суға түсірді. 2004 жылдың 11 қазанында Картер AAP Ұлттық конференциясы мен көрмесінде баяндама жасап, дәрігерлердің психикалық денсаулық белгілерін анықтау білігі болуын қажет ететін медициналық білім беру бағдарламаларын қолдайтынын және бала кезінде белгілерді танудың маңыздылығын атап өтті. 2006 жылдың желтоқсан айында Картер Мараната баптист шіркеуінде дьякон қызметіне бекітілді. 2007 жылдың қаңтар айында Картер мен оның күйеуі басқа бірінші ханымдар мен президенттермен бірге Джеральд Фордтың қоштасу рәсіміне қатысты, ал алты айдан кейін Леди Бёрд Джонсонның қоштасу рәсіміне де барды. 2007 жылы 80 жасқа толуына аз уақыт қалғандағы сұхбатында Картер жасының өсуіне байланысты жұмысын азайтуды жоспарлағанын, бірақ әлі де "ешнәрсені қалып қоймағысы келмегендіктен" одан бас тартқанын айтты. 2009 жылдың наурыз айында Картерлер Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Джеймс Л. Джонспен «жалпы ақпарат беру» мақсатында кездесті. Картер 2009 жылдың 21 сәуірінде президент Барак Обаманың Эдвард М. Кеннедидің Америкаға қызмет ету туралы заңға қол қоюына куә болды.

2010 жылдар

2010 жылы Картер психикалық аурулары бар адамдарды зорлық-зомбылыққа бейімдеп көрсеткен телеарнадағы қылмыстық драмаларды сынады, бірақ шындығында олар қылмыс құрбаны болуға көбірек бейім болған. 2010 жылдың 7 мамырында ол Мишель Обаманың Ақ үйінде өткізген Аналар күніне арналған шай кешіне қатысты, оған оның немересі Сара және нәресте немересі қосылды. 26 қазанда Картер Джеральд Форд президенттік мұражайындағы талқылау тобына қатысты. Бетти Фордтың 2011 жылдың 8 шілдесінде қайтыс болуынан кейін Картер оның еске алу рәсімінде сөз сөйледі. Картер оны шындықты айлуға және ауру мен тәуелділікке байланысты стигмамен күресуге батыл болған адам деп атады, тіпті оны "күрескендердің талмай қорғаушысы" деп сипаттады. 2012 жылдың 25 қазанында Картер Грузия Ұлттық гвардиясының полковнигі Брент Брейсвеллдің сөйлеген сөзіне таңертең қатысты. Ол күні Картер "Жылдың кәсіби күтімшісі", "Жылдың ерікті күтімшісі", "Жылдың отбасылық күтімшісі" сыйлықтарын және оның атымен аталған "Күтімде Розалин Картердің көшбасшылығы" сыйлығын табыс етті және "басталғаннан бері" қанша прогресс жасалғанына қуаныш білдірді. 2013 жылдың 25 сәуірінде Картер күйеуі және басқа бұрынғы бірінші ханымдар мен президенттермен бірге Джордж У. Буш президенттік кітапханасы мен мұражайының ашылуына қатысты. 2013 жылдың қазан айында Картер АҚШ-тағы табыс аралығы мәселесі бойынша американ халқына сенімділігін және үкіметке сенімсіздігін айтты. Картер 2013 жылдың қарашасында Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрі Кэтлин Себелиус Обама әкімшілігінің психикалық денсаулық сақтандыру ережесін қабылдағанын жариялағанда "үлкен көңіл көшірудің бірі" түзетілді деп мәлімдеді. Ол жаңа үкіметтік ережелер психикалық денсаулық сақтау саласында теңдікті талап ететінін білгенде "қалтырады" деді. Ол күйеуімен бірге Нельсон Манделаның қазасына қайғырды. 2015 жылдың тамызында Джимми өзінің рак диагнозын қойғанын және оның денесіне тарағанын хабарлады. Бұл туралы хабарлаған кезде бұрынғы президенттің туысы Бетти Поуп Розалиннің күшті екенін растады және бұрынғы бірінші ханым күйеуіне адал болады деп сендірді. Картер ауру туралы алғашқы пікірін бір айдан кейін қыркүйек айында білдірді: "Болып жатқандарға қарамастан, бізді осындай қолдау күтіп тұрғанын білу керемет, сондай-ақ Джиммидің көзқарасы көмектеседі". 2015 жылдың қарашасында ол күйеуімен бірге Мемфиске (Теннесси штаты) сапар шегіп, қаладағы "Адамзатқа үй салу" филиалының құрылысына көмектесті. 2016 жылдың қаңтарында Джимми Картер тұрақты емделуде екенін растады және Розалин туралы былай деді: "Оның қолдауы мені соңғы 69 жыл бойы, некеде тұрғанымыздан бері барлық ісімде көмектесті. Әрине, мен ауырғанда және кез келген уақытта өлуі мүмкін деп ойлағанда, ол менің қасымда болды". Картер 2016 жылдың 11 наурызында Калифорния штатының Сими-Вэллидегі Рональд Рейган президенттік кітапханасында Нэнси Рейганның жерлеу рәсіміне қатысты. 2016 жылдың шілдесінде Картер Калифорнияда өлім жазасын жоятын 62-ұсынысты қолдады, бұл шараны қолдап күйеуімен бірлескен мәлімдеме жасады. Ол сол жылы Демократиялық партияның президенттік праймерисінде Берни Сандерске дауыс берді. Картер күйеуінен өзгеше, Ресей жалпы сайлау нәтижелерін анықтауға араласты деп сенді. Барбара Буш 2018 жылдың 17 сәуірінде қайтыс болғаннан кейін Картер ең қарт бұрынғы бірінші ханым атанды. 2019 жылдың 17 қазанында ол ең ұзақ некеде тұрған бұрынғы бірінші ханым болды.

2020 жылдар

2021 жылдың шілдесінде Картерлер 75 жылдық тойларын тойлап, осылайша бұл мерейтойды өткізген тұңғыш президенттік жұп атанды.