Кіріспе

1963-1969 жылдар аралығында АҚШ-тың бірінші ханымы

Клаудия Альта "Леди Берд" Джонсон (22 желтоқсан 1912 – 11 шілде 2007) – 1963-1969 жылдар аралығында президент Линдон Б. Джонсонның әйелі ретінде АҚШ-тың бірінші ханымы болды. Ол күйеуі вице-президент болған 1961-1963 жылдар аралығында екінші ханым қызметін атқарды. Өз заманының әйелдері үшін ерекше білімді болған Леди Берд қабілетті басқарушы және табысты инвестор екенін көрсетті. 1934 жылы Линдон Джонсонға тұрмысқа шыққаннан кейін, ол Техас штатының Остин қаласында саяси үміткер болған кезде, шағын мұрасын оның конгресске сайлау науқанын қаржыландыруға жұмсады, содан кейін ол әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен кезде оның кеңсесін басқарды. Бірінші ханым ретінде Джонсон Конгресспен тікелей байланыс жасап, баспасөз хатшысын жұмысқа тартады және жеке сайлау кампаниясын жүргізді. Ол елдің қалалары мен тас жолдарын әдемілеуді қолдады ("Гүлдер гүлдеген жерде үміт те жайнайды"). Тас жолдарды әдемілеу туралы заң бейресми түрде "Леди Берд заңы" деп аталды. Ол 1977 жылы Президенттік бостандық медалімен және 1984 жылы Конгресс Алтын медалімен марапатталды, бұл АҚШ азаматына берілетін ең жоғары награда. Джонсон тарихшылардың бағалауынша, Сиена колледжінің зерттеу институты жүргізген сауалнамаларда американдық бірінші ханымдарының ең беделділерінің бірі ретінде жиі тізімге енді.

Білім

Орта мектепке қабылдану уақыты келгенде, ол және орта мектептегі досы Даллас қаласындағы әйелдерге арналған епископтық жасөспірімдер колледжі – Сент-Мэридің епископтық колледжіне түсті. Бұл оның "эпископтық дінге өтуіне" әсер етті, бірақ ол растау үшін бес жыл күтті. 1930 жылдың мамыр айында Сент-Мэриді бітіргеннен кейін Леди Бёрд Алабамаға оралуды ойлады. Маршаллдан келген тағы бір досы Техас университетіне бара жатқандықтан, ол Остинге ұшақпен барып, оған қосылды. Ұшақ қонғанда, көк гүлдерге толы даланың көрінісі оны таң қалдырды және ол бірден қалаға ғашық болды. Леди Бёрд 1933 жылы тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1934 жылы журналистика мамандығы бойынша екінші бакалавр дәрежесін құрметті дипломмен аяқтады. Ол кампуста Texas Orange Jackets сияқты әртүрлі ұйымдарда белсенді болды, бұл әйелдердің құрметті қызмет ұйымы, және студенттік басшылыққа сенді. Оның мақсаты журналист болу еді, бірақ ол оқытушылық куәлігін де алды.

Неке және отбасы

Остиндегі досы оны Конгрессмен Ричард Клебергке жұмыс істейтін, саяси амбициялары бар 26 жасар Конгрессменнің көмекшісі Линдон Бэйнс Джонсонмен таныстырды. Биограф Рэндалл Б. Вудс Джонсонның "заң оқуын ұмытуын" Лейди Бердке деген құштарлығымен байланыстырды. Олардың алғашқы кездесуі Дрискилл қонақүйінде өтті, және жұбайлар мен екі қызының әрқайсысының аты-жөні LBJ әрпімен басталды. Олардың қыздары ересек болып өскен кезінде Ақ үйde тұрды, бұл кезде бұқаралық ақпарат құралдары оларды қадағалап отырды. Линда Бёрд Чарльз С. Роббпен Ақ үйde өткен салтанатта үйленді. Кейін ол Вирджиния штатының губернаторы және АҚШ сенаторы болып сайланды. Леди Берд дүниеден өткен кезде жеті немересі және он шөбересі болды. Сонымен қатар, Линдoн мен Элис Гласс арасындағы қарым-қатынасқа тоқталған жөн. Бұл қарым-қатынас 1939 жылдан бастап оның президенттік кезеңінің басына дейін арасында үзіліспен жалғасты, бірақ ақырында Гласс Вьетнам соғысына қарсы болғандықтан тоқтатылды. Леди Бёрд Джонсонның осы адалдықтар туралы хабардар екені 2007 жылғы некрологында айтылды, онда Леди Берд "ашық түрде ұятқа қалдырылған" деп жазылған. Оның күйеуі тіпті бұрынғы президент Джон Кеннедиден көп әйелмен қарым-қатынас құрғанын мақтан тұтқан.

Ертедегі саясаты

Линдон Остиннің 10-шы округінен Конгресске үміткер болуға шешім қабылдағанда, Леди Берд оның науқанын бастауға ақша берді. Ол анасының мүлігінен алған 10 000 доллар мұрасын оның саяси мансабын бастауға жұмсады. Линдон Конгресске сайланғаннан кейін жұбайлар Вашингтонға көшті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Әскери-теңіз күштеріне қатысқаннан кейін, Леди Берд оның конгресс кеңсесін басқарды. Джонсон президенттік қызметін атқарып жүрген жылдары, бірде Линдон Бірінші ханыммен суретке түспеген Ақ үйдің фотографына ашуланып айқайлаған. Кейін ол фотографты сабырланды, ол президент Джонсонға деген сезіміне қарамастан, "Леди Берд үшін отпен жүрер едім" деді.

Іскерлік мансап

1943 жылдың қаңтар-ақпанында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Леди Бёрд Джонсон Остин радиостанциясы KTBC сатып алу үшін мұрасынан 17 500 доллар жұмсады. Жылдар бойы журналистер Линдонның Сенаттағы ықпалын пайдаланып, Федералды байланыс комиссиясына Леди Бердтің атына монополиялық лицензия беруге ықпал еткенін ашты. LBJ Holding-те екі шағын банк болды; олар 1991 жылы FDIC тарапынан жабылып, банкротқа ұшырады. Бірақ Джонсон радио мүліктерінің негізгі бөлігі сақталып, дамыды. Emmis Communications 2003 жылы LBJ Holding компаниясынан KLBJ AM, KLBJ FM, KGSR және тағы үш станцияны 105 миллион долларға сатып алды. Ақырында, Леди Бердтің бастапқы 41 000 долларлық инвестициясы LBJ Holding Company үшін 150 миллионнан астам долларға айналды. Вице-президенттің әйелі ретінде Леди Бёрд ресми шаралар мен іс-шараларда Джеклин Кеннедидің орнына жиі бас қосты. Екінші ханым ретінде алғашқы жылында ол миссис Кеннедидің орнын 50-ден астам шарада, шамамен аптасына бір рет ауыстырды. Бұл тәжірибе Леди Бёрдті бірінші ханым ретінде күтпеген жылдардағы келесі сынақтарға дайындады. Техасқа сапарын жоспарлаған Джонсондар Кеннедилерді сол түні өз ранчосында қонақ етуді ниеттенген. Қасіретті оқиғадан кейінгі күндері Леди Бёрд Джеклин Кеннедимен бірге күйеуінің Ақ үйге көшуына қатысты мәселелер бойынша жұмыс істеді. Жаклинге құрметпен қарап, оның қасіреттен кейін мықты болғанын мойындаған Леди Бёрд, бірінші ханым ретіндегі қызметінің басынан-ақ өзін тікелей ізашарымен теріс салыстыруға дайын болды. Ақ үйдегі соңғы күні Жаклин Кеннеди Леди Бёрдке хат қалдырып, онда "сен онда бақытты боласың" деп уәде берді.

Кейінгі өмірі

Бұрынғы президент Джонсон 1973 жылы, қызметтен кеткеннен кейін төрт жыл өткен соң, жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Леди Берд саяхатқа шығып, қыздарымен көбірек уақыт өткізді. Ол әдебиетте белсенді болып, күйеуін және басқа президенттерді құрметтеді. LBJ Президенттік кітапханасында губернаторлардың жұбайларын қабылдады. 1970 жылдары Джонсон Остин өзенінің жағалауындағы аймаққа назар аударды, Town Lake әдемілеу жобасына қатысты. 1971 жылдан 1978 жылға дейін Техас университетінің регенттер кеңесінде қызмет етті. Ол сондай-ақ Ұлттық саябақтар қызметінің кеңесші кеңесінде жұмыс істеді және National Geographic Society қорғаншылар кеңесіне алғашқы әйел мүше болды. 1975 жылдың тамызында бірінші ханым Бетти Форд сексуалдық мәселелер туралы пікір білдіргеннен кейін Джонсон оған деген ықыласын білдірді: "Бірінші ханым болудың қысымын жақсы білемін, менің ойымша, оған бір сұраққа тым ерте жауап беруді талап етті". 1976 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Демократтардың үміткері Джимми Картер оның күйеуі туралы сұхбатта айтқан сөздері үшін Джонсоннан кешірім сұрады. Ол бұрынғы президенттер Никсон мен Джонсонның "жалған сөйлеу, алдау және шындықты бұрмалау" салтын жалғамайтынын мәлімдеді. 1977 жылдың қарашасында Джонсон 1977 жылғы Ұлттық әйелдер конференциясында сөз сөйледі, онда Розалинн Картер, Бетти Форд, Белла Абзуг, Барбара Джордан, Сесилия Бурсиага, Глория Штайнем, Ленор Херши және Жан О'Лири де қатысты. 1980 жылдың 12 наурызында Джонсон Ақ үйге оралып, Head Start бағдарламасының он бес жылдығына арналған қабылдау рәсіміне қатысты. Президент Картер оның қатысқаны үшін алғыс айтып, "Сіздер білесіздер, ол осы ұлы адамның өзімен және оның маңындағылардың мәнін бейнелейді" деді. 1981 жылдың маусым айында Дартмут колледжі Джонсон мен бұрынғы президент Джеральд Фордтың Рокфеллер әлеуметтік ғылымдар орталығының қаржы жинау комитетінің тең төрағалары болатынын хабарлады. Кейін Джонсон 1983 жылдың қыркүйек айында орталықтың ашылуына қатысты. 1982 жылы Джонсон және актриса Хелен Хейс Техас штатының Остин қаласының батысында Ұлттық жабайы гүлдерді зерттеу орталығын құрды. Бұл коммерциялық емес ұйым жоспарланған ландшафттарда жергілікті өсімдіктерді сақтауға және қайта енгізуге арналған. 1994 жылы орталық Остиннің оңтүстік-батысында жаңа ғимарат ашты, ал 1995 жылы оны Леди Берд Джонсонның жабайы гүлдер орталығы деп атады, оның ғимарат үшін 10 миллион доллар жинағаны үшін құрмет көрсетілді. 1991 жылдың қыркүйегінде Джонсон Далластағы Нортпарк орталығындағы Корриган зергерлік дүкенінде американдық жабайы гүлдерден шабыттанған ағылшын фарфорынан жасалған гүлдердің жаңа коллекциясын таныстырды. 20 жыл бойы Джонсон жаздарын Массачусетс штатындағы Марта Виньярд аралында өткізді, көп жылдар бойы Чарльз Гуггенхаймның үйін жалға алды. Ол аралдың табиғи сұлулығы мен гүлдерін қатты бағалады. 1984 жылдың тамызында Джонсон сол жылғы президенттік сайлауда Джеральдин Феррароның вице-президенттікке кандидаттығын қолдағанын ашық айтты, сонымен қатар Мондейл-Ферраро коалициясының Техаста жеңіске жетуі қиын екенін мойындады. Джонсон 1990 жылдың 6 сәуірінде күйеуінің инаугурациясының жиырма бесінші жылдығын атап өту үшін Ақ үйге оралды. Президент Джордж Буш оны күйеуін қолдағаны және ландшафттарды әдемілеуге салған еңбегі үшін мақтады. 2006 жылдың 13 қазанында Джонсон LBJ кітапханасы мен мұражайының жаңарту туралы хабарлау кезінде сирек кездесетін қоғамдық шараға қатысты.

Денсаулыққа байланысты проблемалар мен өлім

1986 жылы, күйеуінің қайтыс болғанына 13 жыл өткен соң, Джонсонның денсаулығы нашарлай бастады. Сол жылы ол бір жерлеуге қатысқанда алғаш рет есінен танып, бақылау үшін Сент-Дэвид қауымдық ауруханасына түсті. Ауруханаға жатқызылудың алдындағы күні құлап, сол тізесін жарақаттаған. 1993 жылдың тамызында ол инсульт алды және макулярлық дегенерация салдарынан заңды түрде соқыр болды. 1999 жылы ол екінші рет есінен танып, ауруханаға жатқызылды. 2002 жылы тағы да инсульт алды, бұл оның қалыпты сөйлеуіне және көмексіз жүруіне кедерес келтірді. 2005 жылы ол бронхитпен емделу үшін Остин ауруханасында бірнеше күн жатты. 2006 жылдың ақпан айында Линда Джонсон Робб Миссури штатының Индипенденс қаласындағы Труман кітапханасында өткен жиынға қатысып, анасының толық соқыр екенін және "денсаулығының жақсы еместігін" айтты. 2007 жылдың маусым айында ол аз дәрежелі қызбадан зардап шегіп, Остиндегі Сетон ауруханасында алты күн жатты. Леди Бёрд Джонсон 2007 жылдың 11 шілдесінде сағат 16:18-де (CDT) 94 жасында үйінде табиғи себептерден қайтыс болды. Оған отбасы мүшелері мен католик діни қызметкері Роберт Скотт әке қатысты. Қоштасу рәсімінде оның қызы Лучи Бэйнс Джонсон былай деді: "Анамыз қайтыс болғанға дейін бірнеше апта бұрын мен туыстарымды алып, таңғажайып Блантон өнер мұражайына бардым. Анама ішек арқылы антибиотиктер, тамақтандыру түтігі және оттегі берілді, бірақ ол мұндай шағын нәрселердің өзін тағы бір керемет өнер мұражайын ашудан тоқтатуға жол бермеді. Біз музейді жылжымалы аурухана сияқты аралап өттік". Джонсонның қайтыс болуына үш апта бұрын Фредериксбургтегі Сент-Барнаба епископальдық шіркеуінің пасторы, оның 50 жылдан астам уақыт бойы екінші үйі, өз қауым мүшелеріне шіркеудің ипотекасын төлеу үшін 300 000 доллар бергенін хабарлады. Джонсонның қоштасу рәсімі көпшілікке ашық шара болды. 2007 жылдың 15 шілдесінде салтанатты процессия Техас штатының Капитолийінен шықты. Халық Конгресс даңғылындағы Остин қаласының орталығы арқылы және Леди Бёрд көлінің жағалауында құрмет көрсету үшін жиналды. Қоштасу процессиясының көпшілік бөлігі Джонсон Ситиде аяқталды. Отбасы Джонсон отбасының зиратында жеке қоштасу рәсімін өткізді. Бұрынғы бірінші ханымдардың қоштасу рәсімдерінен айырмашылығы, табыт көтергендер қарулы күштердің өкілдері болды.

Тарихи бағалаулар

1982 жылдан бері Сиена колледжінің зерттеу институты тарихшылардан Американың бірінші ханымдарын олардың тегі, елге пайдасы, интеллектуалдық қабілеті, батылдығы, жетістіктері, адалдығы, көшбасшылық қасиеттері, дербестігі, қоғамдық беделі және президент үшін маңыздылығы сияқты тәуелсіз критерийлер бойынша бағалауын сұрап, мерзімді түрде сауалнамалар жүргізіп келеді. Джонсон осы сауалнамалардағы ең жоғары бағаланған жеті бірінші ханымның қатарында тұрақты түрде болды. Жалпы бағалау бойынша Джонсон: 1982 жылы 42-ден 3-орынды иеленді. 2014 жылғы сауалнамада қосымша сұрақтарда, 20 және 21 ғасырлардағы американдық бірінші ханымдары арасында тарихшылар Джонсонды президенттік қызметті атқаруды елестетуге ең оңай 5-ші ханым деп бағалады, Ақ үйден кеткеннен кейін ең көп қоғамдық қызмет атқарған 5-ші ханым деп таныды және ұзаққа соққан мұра жасауда 5-ші орынды алды.

Құрметтер

1969 жылғы 27 тамызда президент Ричард Никсон американдықтар үшін ұлттық ресурстарды сақтауға атқарған еңбегі үшін "Леди Бёрд Джонсон Гроув" деп аталатын секвоя ағаштарының тоғайын арнады. Тоғай Калифорния штатының Орик қаласының солтүстігінде орналасқан және Редвуд ұлттық паркінің құрамына кіреді. Леди Бёрд бұрынғы президент Джонсонмен бірге арнау салтанатына қатысты. 1977 жылғы 10 қаңтарда президент Джеральд Форд Леди Бёрд Джонсонды Президенттік бостандық медалімен марапаттады. Медальдің түсіндірмесінде: "Американың ұлы бірінші ханымдарының бірі, ол американ халқының жүрегінде және тарихында өз орнын тапты. Ол билік кеңестерінде де, кедейлердің үйлерінде де өзінің бірегей мейірімділігі, ізгілігі, жылылығы және даналығымен үкіметті жақындастырды. Оның басшылығы американдық пейзажды өзгертіп, оның табиғи сұлулығын ұлттық қазына ретінде сақтады. Ол 1988 жылы Конгресс Алтын медалімен марапатталды, бұл құрметке ие болған президент әйелінің алғашқысы болды. 1968 жылғы қарашада Вашингтондағы Колумбия аралы астананы әдемілендіруге бағытталған бірінші ханым ретіндегі науқанының құрметіне Леди Бёрд Джонсон паркі деп аталды. 1976 жылы Колумбия аралында Потомак өзені бойындағы Линдон Бейнс Джонсон ескерткіш тоғайы ашылды. 2008 жылғы сәуірде Миссури штатының Маршфилд қаласына "Леди Бёрд Джонсон Мемориалдық вишня гүлдерінің алқабы" арналды. Салтанатты шара қалада жыл сайын өткізілетін вишня гүлдерінің фестивалі кезінде өтті. Джонсон ауылдық қауымдастықты және әсемдік үшін вишня ағаштарын отырғызу туралы бастамаларын қолдады. 1995 жылы ол әдемілендіру және табиғатты қорғау кампанияларындағы өмір бойындағы жетекшілігі үшін Ұлттық құрылыс мұражайынан Құрмет сыйлығын алды. Ол сондай-ақ Head Start бағдарламасының құрметті төрағасы болып тағайындалды. 2009 жылғы қаңтарда Остиндегі Сент-Эдвард университетінде үлкен сынып студенттері үшін "Леди Бёрд Джонсон залы" немесе қысқаша "LBJ залы" деп аталатын жаңа жатақхана ашылды. 2008 жылғы 28 тамызда Техас штатының Сан-Антонио қаласында Солтүстік-Шығыс тәуелсіз мектеп округінің құрамына кіретін Леди Бёрд Джонсон орта мектебі оның құрметіне ашылды. 2012 жылғы 22 қазанда АҚШ пошта қызметі Леди Бёрд Джонсонның мұрасын құрметтеу үшін, елдің жол жиектерін, қалалық саябақтарын және жолдарында әдемілік жасауға арналған ескерткіш Forever маркалық парақты шығарғанын жариялады. Алты марканың бесеуі 1960 жылдары қоғамдық орындарда өсімдіктерді отырғызуды насихаттау үшін шығарылған маркалардың бейімделуін көрсетеді. Алтыншы маркада Элизабет Шуматофф салған бірінші ханымның сары көйлек киген ресми Ақ үй портреті бейнеленген. Маркалар 2012 жылғы 30 қарашада Остиндегі Техас университетінің Леди Бёрд Джонсон жабайы гүлдер орталығында таныстырылды. 2013 жылы Леди Бёрдке өмірден өткеннен кейін беделді Рейчел Карсон сыйлығы табысталды. Audubon's Women in Conservation ұйымы ұсынған сыйлықты оның қызы Линда қабылдады.