Кіріспе

Американдық саясаткер

Джеймс Р. "Дюк" Айона (туған күні 8 маусым, 1955 жыл) – 2002 жылдан 2010 жылға дейін Линда Лингл басшылығымен Гавайи штатының он бірінші вице-губернаторы қызметін атқарған американдық саясаткер және заңгер. Республикалық партия өкілі, ол вице-губернатор болғанға дейін штат үшін адвокат және судья болып жұмыс істеген. Айона 2010 жылғы сайлауда Гавайи губернаторы лауазымына республикалық партияның үміткері болды, бірақ жалпы сайлауда демократ Нил Аберкромбиден жеңілді. 2014 жылғы сайлауда ол қайтадан республикалық партияның үміткері болды, бірақ демократ Дэвид Игеге есе жіберді. Осыдан кейін ол заңдық қызметпен және кеңес берумен айналысып келеді. 2022 жылдың маусым айында Айона 2022 жылғы сайлауға республикалық партиядан үшінші рет үміткер болады деп мәлімдеді, бірақ ол Гавайи штатының қолданыстағы вице-губернаторы, демократ Джош Гринге жеңілді. Айона «моральдық қағидалардың жоқтығы» және әдептілік пен ашықтықсыз негізгі мәселелердің ушығуы себебінен қайта үміткер болғанын айтты. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, ол Гавайи вице-губернаторы қызметін атқарған соңғы республикашыл саясаткер.

Өмірбаян

Джеймс Айона Гавайи штатының Перл-Сити қаласында дүниеге келген. Оның әкесі тарапынан тегі гавайи және португалдық, ал анасы тарапынан – қытайлық. Анасы бастауыш мектеп мұғалімі, әкесі өмірді сақтандыру агенті болып жұмыс істеген. Ол Гонолулу епархиясының жергілікті академиясы – Сент-Луис мектебінде оқыды. Орта мектепті бітірген соң Айона Калифорния штатының Стоктон қаласындағы Тынық мұхиты университетінде баскетболмен айналысып, 1977 жылы саясаттану бакалаврі дәрежесін алды. Айона Гавайиге оралып, 1981 жылы Гавайи университетінің Уильям С. Ричардсон заң мектебін Маноа қаласында бітірді. Ол Гонолулу қаласы және округі прокуратурасында орынбасар прокурор болып жұмыс істеумен заңгерлік мансабын бастады және 1990 жылы Гавайи штатының сот жүйесіне отбасылық сот судьясы болып тағайындалды. 1996 жылы округ сотының судьясы қызметін атқарып жүргенде, Айона Гавайидегі Есірткі соты бағдарламасының алғашқы әкімшілік судьясы және негізгі құрушысы болды. Бұл бағдарлама зорлық-зомбылықсыз қылмыс жасағандарға белсенді және тиімді есірткіге қарсы емделу арқылы түрмеден қашуға мүмкіндік береді. 1977 жылы заң факультетінде оқып жүргенде ол Вайкикиде өткен би кешінде Вивиан Уэльшпен танысты. Олар 1981 жылы үйленді. Олардың Кулия және Макана есімді екі ұлы, сондай-ақ Охулани және Каимилани есімді екі қызы бар.

Сайлау тарихы

Айона мен губернатор Линда Лингл Гавайи штатының тарихындағы екінші мерзімге сайланған тұңғыш республикалық басшылық болды, және олар штат тарихындағы барлық губернаторлық сайлаулардағы ең үлкен айырмамен жеңіске жетті. Айона 2010 жылы Линглдің губернаторлық қызметін жалғастыруға кандидат болды, бірақ Нил Аберкромбиге жеңілді; ол 2014 жылы қайтадан губернаторлыққа кандидат болды, бірақ демократ Дэвид Игеден жеңілді.