Кіріспе
Тунистің орталық-шығыс аймағы – Тунистің Сахель (الساحل) аймағы, немесе дәлірек айтқанда, Тунистің орталық-шығысы – Тунистің орталық-шығыс бөлігі және алты тунистік аймақтың бірі. Бұл аймақ шығыс жағалау бойында, солтүстікте Хаммаметтен оңтүстікте Махдияға дейін созылады, және Монастыр, Махдия, Сфакс және Сусс облыстарын қамтиды. Аймақтың аты араб тіліндегі "сахил" (ساحل) сөзінен шыққан, ол "жағалау" немесе "теңіз жағасы" деген мағынаны білдіреді. Аймақ экономикасы негізінен туризмге байланысты, және Тунистегі екінші ірі әуежайы осында орналасқан: Монастыр Хабиб Бургиба халықаралық әуежайы.
The Tunisian Sahel (الساحل) or more precisely the Central East Tunisia is an area of central eastern Tunisia and one of the six Tunisian regions. It stretches along the eastern shore, from Hammamet in the north to Mahdia in the south, including the governorates of Monastir, Mahdia, Sfax and Sousse. Its name derives from the Arabic word sāḥil (ساحل), meaning "shore" or "coast". The region's economy is based especially on tourism and it contains the second biggest airport in Tunisia: Monastir Habib Bourguiba International Airport.
География
Сахел аймағы жағалаудың төменгі жазықтарын қорғайтын және зәйтүн егістіктерімен жабылған төбелерге дейін ішке қарай созылады; аймақтың аз жауын-шашыны атмосфералық ылғалмен толықтырылады. Ежелгі заманнан бері ол өзінің ерекше демографиялық және экономикалық сипаттамалары бар айқын географиялық бірлік құрады. Бүгінде ол Сусс, Монастыр және Махдия облыстарынан тұрады. Оның географиялық аумағы кең: солтүстіктен оңтүстікке шамамен 140 км, ал шығыстан батысқа қарай жиырмадан алпыс шақырымға дейін ауыспайды. Жалпы ауданы Тунис жер аумағының шамамен 4,02% құрайды.
Тарих
Көптен бері адамдар қоныстанған, қазіргі Тунистің Сахель аймағы ежелгі заманнан бері теңіз жағасындағы қалалық елді мекендер басым болған ерекше аймақ болған сияқты. Бұл дәстүр аймақтың ислам дініне кіруінен және арабтанудан бұрын пайда болған, бірақ аймақтың араб тарихымен байланысы анық көрінеді.
Финикиялық қоныстар
Сахель аймағындағы қалалардың көпшілігі финикиялықтармен құрылған. Осылайша, Хадруметұм қаласын Тир 9 ғасырдың басында, тіпті Карфагеннен бұрын негіздеген. Келесі ғасырларда қала маңызға ие болып, Батыс Жерорта теңізіндегі маңызды финикиялық порттардың біріне айналды. Бұл аймақ Карфаген империясының маңызды бөлігі болды, бірақ Екінші Пуника соғысынан кейін Нумидияның ықпалы күшейді. 146 жылы, Үшінші Пуника соғысынан кейін, ол Африканың жаңа Рим провинциясының құрамына кірді.
Рим мен Византия
Сахель – Помпей мен Цезарь арасындағы соғыстың маңызды шайқастарының бірі өткен жер. Юлий Цезарь б.з.д. 47 жылдың 28 желтоқсанында Руспинаға қонды, Тапсусқа қарай жорық жасады және б.з.д. 46 жылдың ақпан айының соңында оны қоршауға алды. Тапсус шайқасы 6 сәуірде болды және Цезарь үшін үлкен жеңіс болды, ал қала көп ұзамай оған бағынды. Содан кейін ол Солтүстік Тунисті бақылауына алды. 293 жылы римдіктер Африка провинциясын бөліп, Сахель жеке провинцияға айналды, оның аты – Бизакена. Бұл провинция 442 жылы вандалдарға берілген провинциялардың қатарында болды. Ол Вандал соғысында Шығыс Рим империясы тарапынан қайта басып алынды, содан кейін Африка экзархатының жеті провинциясының біріне айналды, ол Атлантика мұхитына дейін батысқа қарай созылды.
Халифаттар
Ислам дінінің келуімен және аймақта Ифрикияның астанасы – Кайруанның құрылуымен Сахелдің теңіз порты оның қауіпсіздігінің кілтіне айналды. Осы себепті аймақта бірнеше рибаттар салынды, олар қорғаныс, діни және маработикалық мақсаттарда қолданылды. Ең маңызды рибаттар – 796 жылы губернатор Хартама ибн Айюн салған Монастыр рибаты және Аглабид әмірлері салған Сусс рибаты.
Африка әмірліктері
Сусс қаласы Сицилияны жаулап алуда маңызды рөл атқарған кеме жасаушылық қаласын алды, одан шабуылдар басталды. 916 жылы Фатимидтер Махдияны негізін қалағаннан кейін Сахельге маңызды саяси рөл берілді, ол Зиридтер кезінде де сақталды. Қайруан өзінің діни мәртебесінің бір бөлігін Монастырға жоғалтты, онда Зирид князьдері мен Имам Мезри сияқты тұлғалар жерленген. Махдия – Магриб, Аль-Андалус және Сицилиядан ақындарды тартқан сәнді сарайдың орталығына айналды. Бірақ Бану Хилал шапқыншылығы аймақты хаосқа ұшыратты, Тунис көптеген тайпаларға бөлінді; тек Сахель ғана Зиридтердің бақылауында қалды. Тіпті Сусс та олардың билігінен шығып, республикалық үкімет құрды. Бұл шапқыншылық аймақтың қалалануына әрі серпіліс берді, қазірге дейін сақталған көптеген ауылдар құрылды. Кейіннен аймақ Нормандардың шабуылдарына ұшырады – 1148 жылы Сицилияның Роджер II әскерлері Махдияны басып алды, 1160 жылы Альмохадтар келгенге дейін. Осыдан кейін Сахель астана Туниске көшірілгеннен кейін маңыздылығы төмендеді.
Тунис билігі
XIX ғасырда Сахель екі қайыдатқа бөлінді, біреуі Сусс қаласында, екіншісі Монастырда орналасқан. Олар қазіргі Тунистің Монастыр және Махдия губернаторлықтарымен шамамен бірдей аумақты құрады. Бұл аймақтар аутан (ватанның көпше түрі, "аудан" деген мағынаны білдіреді) деп аталды, жеке-жеке ватан Сусах және ватан әл-Мунастыр. Екі қайыдат та бейлерге жақын адамдарға ғана тапсырылды. Көбінесе екі лауазымды бір адам басқарды, мысалы, ұлы уәзір Шәкер әл-Табаа (1836) және Мұхаммед Хазнадар (1851), сондай-ақ оны "Сахельдің Мұхаммед губернаторы" деп атады (Мұхаммед Сахилдің 'амилі). 1864 жылы Сахель аймағындағы қалалар мен ауылдардың көпшілігі бейге қарсы бүлік көтерді. Осыдан кейін генерал Ахмет Заррук ауыр салық салды (тауарлар мен мүлік есебінен қаржыландырылды) және зәйтүн бақтарының кең аумақтарын тәркіледі.
Француз протектораты
Француз протектораты орнатылғаннан кейін, жаңа билік Джеммаль қаидасын (қазіргі Монастыр және Махдия облыстарының бір бөлігін қамтитын) құрды және аймақты Суссада орталықтандырды, ол азаматтық үкіметтің орталығына айналып, басқа аймақтық орталықтардың әлсіреуіне себеп болды.
Қазіргі Тунис
Тәуелсіздік алғаннан кейін Нео Дестур үкіметі Сахель аймағының әкімшілік бірлестігін таратып, қаидаттарды жойып, жаңа әкімшілік жүйеде облыстарды құрды. 1956 жылдан 1974 жылға дейін бүкіл аймақ Сусс облысының әкімшісінің бақылауында болды, одан кейін Монастыр және Махдия облыстары құрылды.
Демография
Сахел аймағы ұзақ жылдардан бері көп халыққа ие. Оның үш облысында 1 634 611 адам тұрады. Осылайша, аймақ Солтүстік-Шығыс Тунис және Оңтүстік-Шығыс Тунис аймақтарынан кейін Тунистегі халық саны бойынша үшінші орында тұр.
Экономика
Сахель Жерорта теңізінің орталық бөлігінде орналасқан және көптеген жағажайларының арқасында елдің маңызды демалыс және туризм аймақтарының бірі болып табылады. Монастыр және Сусс қалалары – маңызды туристік орталықтар, ал Махдия 1990 жылдан бері туризм индустриясын дамытуға ұмтылып келеді. Аймақта Монастыр Хабиб Бургиба халықаралық әуежайы орналасқан, ол жолаушылар ағыны бойынша елдегі ең қызыл әуежай және Африкадағы ең көп чартерлік рейстерді қабылдайтын әуежай. Сусс қаласында сауда порты, көптеген балық аулау порттары және екі марина (Порт Эль-Кантауи және Кап-Монастыр) бар. А1 тас жолы аймақтан солтүстіктен оңтүстікке дейін өтеді, сондай-ақ екі теміржол (ұлттық және аймақтық) бар.
Көлік
Сахел аймағының қалалары ішінде және арасында автобуспен жүруге арналған қоғамдық көлік органы – Сахел көлік компаниясы (STS), оның бас кеңсесі Сусса қаласында орналасқан және үш әкімшілік облысына сәйкес үш өңірлік бөлімшеге бөлінген. Сахел метрополитені – Махдия мен Суссе арасында күніне бірнеше рейс жасайтын аймақтық теміржол желісі. Сахел Тунис автожол желісінің маңызды бөлігі болып табылады, М'сакенде A1 автожолының ірі түйіні орналасқан, ол солтүстікке қарай 140 км Түніске және оңтүстікке қарай 98 км Сфаксқа дейін созылады. Жағалау бойымен параллель бағытта да жол салынған.
Спорт
Аймақтың атын Сусса қаласының көптеген спорт түрлерімен айналысатын клубы – «Этоль Спортив дю Сахель» пайдаланады. Клуб аймақ бойынша зор қолдауға ие және елдегі ең танымал спорт клубтарының бірі. «Этоль Спортив дю Сахель» футбол клубы бірнеше континенттік жеңіске жеткен. Аймақтағы екінші танымал және тарихи көптеген спорт түрлерімен айналысатын команда – 1923 жылдан бері Монастыр қаласында орналасқан US Monastir клубы. Бұл клуб 1942 жылы «Union Sportive Monastirienne» деп өзгертілген «Ruspina Sports» деген атпен құрылған. Клуб Тунистің тұңғыш президенті, Монастыр қаласының тумасы Хабиб Бургибаның клубы ретінде танымал болды, ол көп рет Мустафа Бен Жаннет стадионында болған. Футбол клубы Тунис жоғары лигасының бірінші дивизионында ойнайды және ұлттық немесе континенттік титулдары жоқ, ал баскетбол командасы бірнеше Тунис чемпионатын және бір континенттік титулды жеңіп алды. Аймақ сонымен қатар гандболмен де танымал, ол Тунистегі екінші ең танымал спорт түрі. Аймақта бірнеше гандбол клубы бар, олардың ішіндегі ең маңыздылары – «Étoile Sportive du Sahel H. C.», «El Makarem de Mahdia» және «SC Moknine».