Тәулет үйінің сипаттамасы

Кіріспе

Дәретхананы жабатын, негізгі ғимараттан бөлек тұрған шағын құрылыс.

Ауажай – дәретхананы жабатын, негізгі ғимараттан бөлек тұрған шағын құрылыс. Бұл әдетте шұңқыр латринасы немесе бөгет-толейт болады, бірақ құрғақ (жұмылмайтын) дәретханалардың басқа түрлері де кездесуі мүмкін. Бұл термин құрылысты ғана емес, дәретхананың өзін де білдіру үшін қолданылуы мүмкін. Ауажайлар дамыған елдердің қалаларында (мысалы, Австралияда) ХХ ғасырдың екінші жартысына дейін қолданылған. Олар әлі күнге дейін ауылдық жерлерде, сондай-ақ дамушы елдердің қалаларында кең таралған. Халық тығыз қоныстанған жерлерде шұңқыр латриналарын жауып тұрған ауажайлар жер асты суларын ластауы мүмкін.

Ортақ белгілері

Үйдің сыртқы дәретханалары құрылысы мен дизайны жағынан әртүрлі болып келеді. Олар анықтама бойынша тұрғын үйден тысқары орналасқан және су құбыры, кәріз немесе тазартқыш жүйеге қосылмаған. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы оларды үйден шамалы қашықтықта салуды ұсынады, осылайша оңай қол жеткізу мүмкіндігі мен жағымсыз иіс арасындағы тепе-теңдікті сақтауға болады. Үстін құрылысы пайдаланушыны қорғауға, сондай-ақ дәретхананың өзін сақтауға арналған. Ғимараттың басты мақсаты – жеке өмір мен адамның жайлылығын қамтамасыз ету, ал қабырғалар мен шатырлар көруден қорғайды және сыртқы факторлардан сақтайды. Сыртқы дәретхананың екінші маңызды қызметі – шұңқырға кенеттен жаңбыр суы құйылып, оны су басып, ыдырамаған қалдықтарды топыраққа сіңіріп жібермейтіндей қорғау. Деретханалар көбінесе қарапайым және пайдалы, ағаштан немесе фанерадан жасалған. Бұл оларды топыраққа қазылған шұңқыр толғанда оңай жылжытуға мүмкіндік береді. Шұңқырдың көлемі мен пайдалану жиілігіне байланысты, бұл жиі, кейде жыл сайын болуы мүмкін. "Джекпайн" Боб Кэри былай деп жазған: "Кім болса да сыртқы дәретхана салып білуі мүмкін, бірақ жақсы сыртқы дәретхана салуға барлығының қолынан келмейді". Әдетте, жоспарлары тіктөртбұрышты немесе шаршы болады, бірақ алтыбұрышты нысандар да кездеседі. Сыртқы дәретхананың ішкі жабдықталуы мәдениетке қарай өзгереді. Батыс елдерінде көптеген, бірақ барлығы емес, кішкентай шұңқырдың үстінде кемінде бір орындық болады. Ал еуропалық елдердің ауылдық және көне аймақтарында жиі екі ойықтары бар қарапайым тесік кездеседі, олар пайдаланушының аяқтарын тіреуге арналған. Шығыс елдерінде еденде тесік болады, оған пайдаланушы тізе бүгіп отырады. Көбінесе туалет қағазы қолжетімді болады, бірақ оның орнына ескі жүгері қабығы, жапырақтар немесе басқа да қағаз түрлері қолданылуы мүмкін. Сыртқы дәретхана есігінің безендірілуіне қатысты белгілі бір стандарт жоқ. Америкалық сыртқы дәретханалардағы айдың жартылай пішіні карикатурашылар тарапынан танымал болған, бірақ оның негізі күмәнді. Кейбір авторлар бұл әдет отарлық кезеңде сауатсыз халық үшін ерлер мен әйелдерді белгілеу мақсатымен басталғанын айтады (сол кезде күн мен ай жыныстардың танымал символдары болған). Ал басқалары оны қалалық аңыз деп есептейді. Миссури фольклорлық қоғамы сыртқы дәретханаларды халық сәулеті ретінде талқылайды (айдың жартылай пішіні туралы халық аңыздары да қарастырылады). Шұңқырдың мақсаты – ауаны жаңалау және жарық беру екені анық, сонымен қатар олардың пішіндері мен орналасуы да сан алуан болған.

Outhouses vary in design and construction. They are by definition outside the dwelling, and are not connected to plumbing, sewer, or septic system. The World Health Organization recommends they be built a reasonable distance from the house balancing issues of easy access versus that of smell. The superstructure exists to shelter the user, and also to protect the toilet itself. The primary purpose of the building is for privacy and human comfort, and the walls and roof provide a visual screen and some protection from the elements. The outhouse also has the secondary role of protecting the toilet hole from sudden influxes of rainwater, which would flood the hole and flush untreated wastes into the underlying soils before they can decompose. Outhouses are commonly humble and utilitarian, made of lumber or plywood. This is especially so they can easily be moved when the earthen pit fills up. Depending on the size of the pit and the amount of use, this can be fairly frequent, sometimes yearly. As pundit "Jackpine" Bob Cary wrote: "Anyone can build an outhouse, but not everyone can build a good outhouse." Floor plans typically are rectangular or square, but hexagonal outhouses have been built. The arrangements inside the outhouse vary by culture. In Western societies, many, though not all, have at least one seat with a hole in it, above a small pit. Others, often in more rural, older areas in European countries, simply have a hole with two indents on either side for the user's feet. In Eastern societies, there is a hole in the floor, over which the user crouches. A roll of toilet paper is usually available. Old corn cob, leaves, or other types of paper may instead be used. The decoration on the outhouse door has no standard. The well known crescent moon on American outhouses was popularized by cartoonists and had a questionable basis in fact. There are authors who claim the practice began during the colonial period as an early "mens"/"ladies" designation for an illiterate populace (the sun and moon being popular symbols for the sexes during those times). Others dismiss the claim as an urban legend. Discussion of outhouses as vernacular architecture (including crescent moon folklore), from the Missouri Folklore Society. What is certain is that the purpose of the hole is for venting and light and there were a wide variety of shapes and placements employed.

Сыртқы баспанамен қамтылған дәретхана түрлері

Баспана әртүрлі типтегі дәретханаларды қамтуы мүмкін.

Ұңғымалық латриналар

Көбінесе сыртта орналасқан ауыздықта жер астындағы шұңқырға адам нәжісін жинап алатын шұңқыр латринасы орналасқан. Дұрыс салынған және күтіліп ұсталған жағдайда, олар ашық жерде нәжіс тастау арқылы қоршаған ортаға таралатын адам нәжісінің мөлшерін азайту арқылы аурудың таралуын азайта алады. Шұңқыр толып қалғанда, оны босату керек немесе жаңа шұңқыр жасап, ауыздықты жаңа орынға көшіру керек немесе қайта салу керек. Шұңқырдан алынған фекальды шламды басқару қиын мәселе. Егер дұрыс орындалмаса, қоршаған орта мен денсаулыққа қауіп тудырады. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, шамамен 1,77 миллиард адам шұңқыр латриналарын пайдаланады. Бұл көбінесе дамып келе жатқан елдерде, сондай-ақ ауылдық және табиғи аймақтарда кездеседі.

Қазандағы дәретхана

Басқа бір жүйе – орындық пен көшіруге арналған ыдыстан (кесек немесе қазандық) тұратын қажетхана. Оларды иелері бақтағы компостқа жинау қабаттарына құйып тастауға болады (төмен технологиялық компост қажетханасы), немесе ірі көлемде кәдеге жарату үшін мердігерлер жинап алады. Тарихи тұрғыдан бұл жүйе «кесек шкафы» деп белгілі болған; муниципалитет көбінесе «түн жұмысшылары» (түнкі топырақтан) деп аталған қызметкерлерді жұмырға алған, олар кесектерді босатып, жаңаларымен ауыстырған. Бұл жүйе ерекше ағылшынның Рочдейл қаласымен байланысты болды, сондықтан оны «Рочдейл жүйесі» деп атаған. 20-шы ғасыр кітаптарында Франция мен Еуропаның басқа да аймақтарында осындай жүйелер қолданылғаны жазылған.

Ұлттық парктердегі барабандар мен баррельдер

Кейбір ұлттық саябақтарда және танымал жабайы аймақтарда альпинизм және каякинг сияқты қызметтермен айналысатын адамдардың санының өсуіне байланысты түрлі жүйелер қолданылады. Су спорты, жаяу жүру және тауға шығудың артуы бүкіл әлемде қоқыс тастау мәселесін тудырды. Бұл мәселе сыртқы қызметтермен айналысатын ұйымдар мен олардың мүшелері үшін маңызды тақырып болып табылады. Мысалы, кейбір жерлерде адамның нәжісі барабандарға жиналады, оларды вертолетпен алып шығуға елеулі шығын жұмсалады. Басқа жағдайда, кейбір саябақтар "әкел, алып кет" қағидасын міндеттейді. Көптеген есептерде Эверест тауынан нәжісті шығарып әкелу үшін контейнерлердің қолданылуы туралы мәліметтер келтірілген. Бұл контейнерлер "экспедициялық бөшкелер" немесе "нәжіс бөшкелері" деп те аталады, олардың салмағы топтардың оларды жол бойы тастамауы үшін тексеріледі. "Дәретхана шатырлары" орнатылады. Таудың тазалығын сақтау қажеттігіне, кем дегенде альпинистердің денсаулығы үшін, көңіл бөліне бастады. "Clivus Multrum" – бұл сыртқы дәретхананың ішінде орналасқан компосттық дәретхананың тағы бір түрі.

Басқалар

Туалеттердің басқа да түрлері бар, олар сыртқы құрылыспен немесе дәретхана шатырымен (мысалы, гуманитарлық көмек операцияларында) жабылуы мүмкін, тіпті канализация жете алмайтын үйдің ішіне де орнатылуы мүмкін. Швецияның Pacto туалеті қалдықтарды жинау және кәдеге шығару үшін пластиктен жасалған үздіксіз рулонды пайдаланады. Норвегияда бірнеше мың кабинаға күйдіретін туалеттер орнатылған. Бұл туалеттер қалдықтарды тек пропан және 12 вольттық батареядан алынған электр энергиясын пайдаланып күлге айналдырады.

Қоғамдық денсаулық мәселелері

Аула сыртындағы дәретханалардың дизайны, орналасуы және күтімі халық денсаулығы үшін маңызды екені бұрыннан белгілі. 1930 және 1940 жылдардағы Works Progress Administration ұйымы жасаған плакаттарға назар аударыңыз.

Жәндіктерді жою

Кейбір ұшатын жәндіктер, мысалы, үй құсы, шіритін материалдың иісіне тартылып, оны балаларының тағамы ретінде пайдаланады және шіріген материалға жұмыртқа салады. Ал маса сияқты басқа жәндіктер шұңқырда кездесетін тұрақ суды іздейді, оны балаларын көбейту үшін пайдаланады. Бұлардың екеуі де адамдар үшін қолайсыз жәндіктер, бірақ оларды химиялық заттарсыз, шұңқырдың үстін тығыз жабылатын тақтайшалармен немесе бетонмен жауып, әр пайдаланғаннан кейін жабылатын герметикалық қақпақпен және кіретін және шығатын тежеуші саңылауларды ұсақ торлы жәндіктерге қарсы экранмен жауып бақылауға болады. Бұл барлық мүмкін жолдармен ұшатын жәндіктердің кіруіне кедерес жасайды. Көптеген жағдайларда (кемінде АҚШ-та) дәретханаларда бір шелек немесе бір қап ұнтақталған әктас және оны шашуға арналған қасық болады. Дәретхананы пайдаланғанға дейін немесе кейін (көбінесе кейін, бірақ кейде екеуі де) әктастың бір-екі қасығын қалдықтарды жабу үшін қақпақ тесіктеріне себіп, иісті жоюға және жәндіктердің көбеюіне қарсы күресуге көмектеседі. Ұнтақталған әктас қолданудың осы әдісі жалпы/ұлы қабірлерде де (сол себептерге байланысты) қолданылады.

Паразиттер

Сыртқы әжетханалардың мақсатының бірі – ашық жерге дәрет жасау арқылы таралуы мүмкін, әсіресе ілгек құрттары сияқты ішек паразиттерінің таралуын тоқтату болып табылады.

Тау шыңдарында орналасқан аула үйлері

2007 жылдың 29 тамызында АҚШ құрлығындағы ең биік аула (шын мәнінде, ғимарат емес, төмен тас қабырғасымен қоршалған шұңқыр дәретхана) алынып тасталды. Бұл аула теңіз деңгейінен шамамен 4418 метр биіктікте, Уитни тауының үстінде орналасқан және пайдаланушыға тамаша панораманы ұсынған. Иньо ұлттық орманындағы тағы екі аула үлкен кәріздік су бочкаларын тікұшақпен тасымалдаудың қымбаттылығы мен қауіптілігіне байланысты жабылды. Ұлттық орман қызметінен рұқсат алуға міндетті Уитни тауына жыл сайын шамамен 19 000 туристке енді Wagbags (қос қабатты санитарлық жиынтық) беріледі, бұл «әкел, әкет» қағидасын сақтауға көмектеседі. Күн энергиясымен жұмыс істейтін дәретханалар экскременттерді жеткілікті түрде ықшамдамады және бұл жүйе сол жерде тиімсіз деп танылды. Сонымен қатар, парк рейнджерлерін дәретхананы бақылаудан босату арқылы, олар туристермен сөйлесу сияқты негізгі міндеттеріне көбірек назар аударуға мүмкіндік алды. Wagbags қолдану және аулаларды алып тастау – АҚШ парктеріндегі үлкен тенденцияның бір бөлігі. 2007 жылы Францияның ең биік екі ауласы тікұшақпен Монблан тауының басына жеткізілді. Бұл нысандар жылына 30 000 шаңғышы мен жаяу жүргіншіге қызмет көрсетеді, осылайша көктемгі еріген кезде тау беткейінен ағылып жатқан несеп пен нәжіс жинақталуын азайтуға көмектеседі, бұл тауды «Мон-Нуарға» айналдырды. 2002 жылы жарық көрген «Le versant noir du mont Blanc» («Мон Бланк тауының қара беткейі») кітабында осы аймақты сақтау мәселелері жарияланды. Ресейдің ең биік шыңы, сонымен қатар Еуропа мен Азияны топографиялық тұрғыдан бөлетін Еуропаның ең биік тауы – Эльбрус тауының басында Кавказ тауларында, Грузия мен Ресей шекарасына жақын орналасқан әлемдегі ең «жағымсыз аула» орналасқан. Бір жазушының пікірінше, «ол жерде Еуропаға келгендей сезім тумайды. Бұл жер Орталық Азия немесе Таяу Шығысқа көбірек ұқсайды». Аула мұзбен қоршалған, жартастың шетіне орналасқан және тауға ластану құятын құбыры бар. Бұл аула санитарлық жағдай мен ыңғайлылығы үшін үнемі төмен бағаланады, бірақ бірегей тәжірибе деп есептеледі. Косьюшко ұлттық паркіндегі Роусон асуында орналасқан Австралияның ең биік ауласы 2008 жылы аяқталды. Перудегі Колка каньонындағы тас аула «әлемдегі ең биік» деп мәлімдеме жасалды.

On August 29, 2007, the highest outhouse (actually, not a building at all, but a pit toilet surrounded by a low rock wall) in the continental United States, which sat atop Mount Whitney at about 14494 feet (4418 m) above sea level, offering a magnificent panorama to the user, was removed. Two other outhouses, in the Inyo National Forest, were closed due to the expense and danger involved in transporting out large sewage drums via helicopter. The annual 19,000 or so hikers of the Mount Whitney Trail, who must pick up National Forest Service permits, are now given Wagbags (a double sealed sanitation kit) to facilitate the practice of “pack it in; pack it out.” Solar powered toilets did not sufficiently compact the excrement, and the systems were judged failures at that location. Additionally, by relieving park rangers of latrine duty, they were better able to concentrate on primary ranger duties such as talking to hikers. The use of Wagbags and the removal of outhouses is part of a larger trend in US parks. In 2007, France's two highest outhouses were helicoptered to the top of Mont Blanc at a height of The containers from these outhouses are emptied by helicopter. The facilities will serve 30,000 skiers and hikers annually, thus helping to alleviate the deposit of urine and feces that spread down the mountain face with the spring thaw, and turned it into 'Mont Noir'. More technically, the 2002 book Le versant noir du mont Blanc ("The black hillside of Mont Blanc") exposes problems in conserving the site. Upon the Mount Elbrus—Russia's highest peak, the highest mountain in all of Europe and topographically dividing Europe from Asia—sits the world's "nastiest outhouse" at It is in the Caucasus Mountains, near the frontier between Georgia and Russia. As one writer opined, " it does not much feel like Europe when you're there. It feels more like Central Asia or the Middle East." The outhouse is surrounded by and covered in ice, perched off the end of a rock, and with a pipe pouring effluvia onto the mountain. It consistently receives low marks for sanitation and convenience, but is considered to be a unique experience. Australia's highest outhouse — located at Rawson's Pass in the Main Range in Kosciuszko National Park, which each year receives more than 100,000 walkers outside of winter and has a serious human waste management issue, was completed in 2008. A stone outhouse in Colca Canyon, Peru, has been claimed to be "the world's highest".

Тарих

Ескі дәретхана шұңқырлары археологиялық және антропологиялық қазбалар үшін өте жақсы орындар саналады, олар өткен тұрғындарының өміріне тарихи түсінік беретін, кездейсоқ уақыт капсуласы тәрізді, көптеген қарапайым заттарды ұсынады. Бұл "жеке қазба" деп те аталады. Ескі бөтелкелерді табу әсіресе жиі кездеседі, олар сырт көзге жасырын түрде сақталған немесе тасталған сияқты, олардың ішіндегіні жеке ішу үшін. Қазылған нәжіс (копролиттер) тамақтану және денсаулық туралы көп ақпарат береді.

Австралия

"Дүнни" немесе "дүнни қаны" – австралиялық сөздер, әсіресе сыртқы әжетхананы білдіреді. Сөздің басқа қолданыстары үшін "Дүнни (айқындау)" бетіне қараңыз. Кәріз жүйесіне қосылмаған қала маңындағы аудандарда, әжетханалар әрқашан шұңқырлардың үстіне салынбаған. Оның орнына, осы аймақтарда қақпақпен жабылатын қазандықтар қолданылды, онда үй иелері немесе жергілікті кеңес жалдаған мердігерлер (немесе түнгі топырақ жинаушылар) жиналатын әжетхана төменгі жағына орналастырылған үлкен қаптарға қалдықтар жиналды. Қолданылған қаптар бос, тазаланған қаптармен ауыстырылды. Брисбен 1950 жылдарға дейін "дүнни арбаларына" сүйенді; халық тым сиреп кеткендіктен, кәріз жүйесін орнату қиын болды. Жыра, креозот және дезинфекциялық құралдар жағымсыз иістен сақтады. Академик Джордж Седдон "қалалар мен қалашықтардағы әдеттегі австралиялық артқы аула" 20 ғасырдың бірінші жартысында "арқа жаққа орналасқан дүнни, одан қапты дүнни жолы арқылы қақпақтан жинап алатын" болғанын айтты. Орындықтардың астындағы қаптарды апта сайын босататын адам "дүннимен" деп аталды, қараңыз "гонғ фермері". "Дүнни жолдары" жинаушыларға қол жеткізуді қамтамасыз етті. Бұл кіру жолдары қазір қымбатқа бағалануы мүмкін, қараңыз "құпия жолақ". Ұлы Австралиялық Дүнни жарысы Веррибидегі Уирама фестивалі кезінде мәшһүр оқиғаға айналды.

Дания

Мың жылдық викингтердің дәретханасы 2017 жылы табылды. Бұл елдегі ең көне дәретхана, бірақ дәлелдер оны "бірінші" деп нақтылай алмайды. Бұл жайт мәдени тұрғыдан маңызды деп есептелді. "Вайкингтер үшін дәретханалар соншалықты маңызды болғандықтан, олар туралы викингтер әдебиетінде сілтемелер кездеседі. Дублиндегі Тринити колледжінің ортағасырлық ғалымы Сара Кюнцлер ескі норвег тілінде дәретханаға қатысты бірнеше сөз бар екенін айтады, соның ішінде garðhús (аула үйі), náð /náða hús (демалыс үйі) және annat hús (басқа үй). Кюнцлер бұл сөздердің 'жеке үйдің қажеттілік үшін салынғанын көрсететінін' жазды."

Америка Құрама Штаттары

Әдетте, дәретханалар бір қабатты болып салынады, бірақ ерекше жағдайларда екі қабатты үлгілері де кездеседі. Мичиган штатының Сидар-Лейк қаласындағы екі қабатты ғимаратқа қызмет ету үшін бір екі қабатты дәретхана салынған. Дәретханалар жаяу жолдармен байланысқан. Ол әлі де тұр (бірақ ғимарат жоқ). Мичиган штатындағы Седар көлі. Мұндай жағдайларда "жоғарғы" қабаттан шығатын қалдықтар "төменгі" қабаттан бөлек түтік арқылы төмен қарай бағытталады, сондықтан екі қабатты дәретханалар туралы әртүрлі әзілдерге қарамастан, жоғары қабат қолданылып жатқанда төменгі қабатты пайдаланушы еш нәрседен қорықпауы керек. 1809–1818 жылдар аралығындағы Бостондық биржа кофеханасы әр қабатында терезелері бар төрт қабатты дәретханамен жабдықталған. Кейбір дәретханалар сол заман мен орынды ескерсек, таңғаларлықтай әсем безендірілген. Мысалы, Грузия штатының Стоун-Маунтин мемлекеттік саябағындағы плантация аумағында XIX ғасырға тән сәнді (үш ойыс бар) дәретхана орналасқан. Колониялық Уильямсбургтегі дәретханалардың құрылысы қарапайым, уақытша ағаш конструкциялардан бастап, сәнді кірпіш нысандарға дейін әртүрлі болған. Томас Джефферсон өзінің демалыс үйі үшін екі кірпіштен жасалған сегізбұрышты жобалап, салған.

Аттар

Ашық дәретханалар ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде көптеген атаулармен белгілі. Синонимдердің толық тізімін қараңыз. "Outhouse" термині Солтүстік Америка ағылшын тілінде дәретхананың үстіндегі құрылымды, әдетте шұңқыр латринаны ("ұзақ құбыр") білдіреді. Алайда, британдық ағылшын тілінде "outhouse" кез келген шаруашылық ғимаратты, мысалы, сарайды немесе амбарды білдіреді. Австралияда және Канаданың кейбір аймақтарында ашық дәретхана "dunny" деп аталады. "Privy" – "жеке" сөзінің ескірген түрі, Солтүстік Америкада, Шотландияда және Солтүстік Англияда қолданылады. "Bog" бүкіл Ұлыбританияда жиі кездеседі (кейде "ағаш балдырмасы" деген неологизм қолданылады) және Ұлыбританияда, сондай-ақ Канада мен Австралияда кез келген дәретхананы білдіру үшін бейресми түрде қолданылады. "Кішкентай үй" (welsh тілінде "tŷ bach") валлий тілінде де, валлий ағылшын диалектісінде де кез келген дәретхананы атау үшін эвфемизм ретінде қолданылады. Басқа атауларға "арқадағы үй", "жеңіл үй" және "офис үйі" кіреді. Соңғысы 17 ғасырдағы Англияда кең таралған және Самуэль Пепис күнделігінде көп рет кездеседі. Солтүстік Америкада, әсіресе Вирджинияда қолданылатын ашық дәретхананың аймақтық атауы – "johnnyhouse" немесе "johnny үйі". Солтүстік Америкадағы скауттар қозғалысында ашық дәретхананы білдіру үшін "kybo" термині жиі қолданылады. Бұл атау, Kybo маркалы кофе банкаларын тесікке әк немесе соданы шашу үшін пайдаланған лагерьлерден шыққан болуы мүмкін, бұл иісті азайтуға көмектеседі. "Keep Your Bowels Open" (ішектеріңді ашық ұста) деген сөздер "kybo" сөзінің қысқартылған түрі болуы мүмкін. Уақытша лагерьлерде шатыр немесе брезенттен жасалған жабыншақтың астында шағын шұңқыр жасалуы мүмкін, мұндай жағдайға "hudo" деген атау беріледі. Белгілі бір терминнің тек ашық дәретханаға қатысты ма, әлде уақыт өте келе және ішкі санитарлық жүйелердің дамуымен кез келген дәретхананы білдіретін болды ма, анықтау қиын.

Мифология

Ци Ку, сондай-ақ Ци Ку Ниан деп те аталады, ол қытайлық әжетхана құдайы және болжаушы. Әйел адам болашақты білу үшін Ци Кудан сұрау үшін әжетханаға бара алады делінеді. Туалет құдайына қараңыз.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та дәретханалардың құрылысы мен күтімі мемлекеттік және жергілікті билік органдарының шектеулеріне, ережелеріне және тыйымдарына бағынады. Бұл денсаулық сақтау мәселесі болып табылады және заң арқылы, сондай-ақ халықты дұрыс әдістер мен тәжірибелерге (мысалы, ішу суы көздерінен бөлу) үйрету арқылы шешіледі. Бұл мәселе қала және қала маңындағы құрылыстардың ауылдық жерлерге кеңейуімен байланысты жиі кездеседі және терең мәдени қақтығыстың сыртқы көрінісі болып табылады. Қаланың кеңеюі, қала құрылысы, аймақтық жоспарлау, қала маңындағы елді мекендердің өсуі, қалалану және қаладан шығу процестеріне де қараңыз.

Әндер, өлеңдер мен әңгімелер

Екі қабатты дәретхана саясаттың, экономиканың, басқарудың, еңбек қатынастарының, жауапкершіліктің және тағы да басқаларының "тамшылап төгілу теориясы" үшін жағымсыз метафора ретінде пайдаланылған. Суретте жоғарыда және төменде кім бейнеленгеніне қарай, бұл оңай танылатын карикатура. 2003 жылдың 10 қарашасында Б.К. карикатурисі Джонни Харт осы дәретхана суретін әйгілі, бірақ діни мазмұнды деп саналған туындысында қолданды. Карикатурист бұл айыптауларды және осы карикатураның иконасы туралы күрделі талдауды жоққа шығарды. 1929 жылы комедиялық актер Чарльз "Чик" Сэйл "Маман" атты кішкентай кітап жариялады, ол үлкен "жер асты" табысқа ие болды. Кітаптың негізгі идеясы дәретхана сатуға қатысты, түрлі үлгілерінің артықшылықтарын мақтап, оларды "бір тесікті", "екі тесікті" сияқты "техникалық" терминдермен белгіледі. Миллионнан астам данасы сатылды. 1931 жылы оның "Мен маманмын" атты монологын әнші Фрэнк Крумит (Нэлс Биттерманның музыкасымен) хитке айналдырды (Victor 22859). "Дәретханалардың атақ-даңқының қабырғасында" естелік ретінде "Chic Sale" термині ауылдық сөйлеуде дәретхананың синонимі болды, бұл Сэйл мырзаның есімін рұхсатсыз пайдалану, ол өзі үшін бақытсыздық деп есептеді. Халық әншісі Билли Эдд Уилер "The Little Brown Shack Out Back" атты ән жазып орындады, ол дәретханаға деген сезімтал көзқарас. Ньюфаундлендте "Good Old Newfie Outhouse" атты танымал ән 25 градус ыстықта дәретхананы пайдаланудың артықшылықтарын жырлайды, мысалы, шалбардың тізеден қатып қалуы сияқты жайттарды айтады. Әнші Бобби Эванстың орындауы iTunes-те "Silly Songs" альбомында қолжетімді. Америкадағы дәретханалардың жоғалуы туралы "Арқа үйдің өтуі" атты әзілді және ностальгиялық өлең бар. Оның авторлығын Джеймс Уиткомб Райлиге, 1910 жылы авторлық туралы естігенде авторлықтан бас тартқан американдық ақынға жатқызады. Джон Фицджеральдтың "Ұлы ми" атты балаларға арналған автобиографиялық кітабының бірінші тарауында 1890 жылдардағы Ютада мұндай құрылыстарды қажетті ғана емес, әлеуметтік мәртебенің белгісі ретінде қалай қарастырғандары туралы айтылады. Қаладағы ең кедей отбасылардың екі тесікті дәретханасы болса, қала мэрі сәнді ағаштан жасалған және жылытылатын дәретханаға ие болған, ал Фицджеральдтардың үйіне су құю дәретханасын орнатқандары бүкіл қаланың қызығушылығын тудырған. Сондай-ақ, мұндай терминдердің жергілікті тілінде "арқа үй" деп аталатын, ал "дәретхана" сөзі негізгі үйге жалғанбаған құрал-саймандар қоймасын немесе басқа кішкентай ғимаратты сипаттау үшін қолданылған.

The double decker outhouse has been used as an unflattering metaphor for the "Trickle down theory" of politics, economics, command, management, labor relations, responsibility, etc. Depending on who is depicted on top and below, it is an easy and familiar cartoon. On November 10, 2003, a drawing of an outhouse was used by B. C. cartoonist Johnny Hart as a motif in a controversial and allegedly religiously themed piece. The cartoonist denied the allegations and the convoluted analysis of the alleged iconography of the cartoon. In 1929 comedian Charles "Chic" Sale published a small book, The Specialist, which was a large "underground" success. Its entire premise centered on sales of outhouses, touting the advantages of one kind or another, and labeling them in "technical" terms such as "one holers", "two holers", etc. Over a million copies were sold. In 1931 his monologue "I'm a Specialist" was made into a hit record (Victor 22859) by recording artist Frank Crumit (music by Nels Bitterman). As memorialized in the "Outhouse Wall of Fame", the term "Chic Sale" became a rural slang synonym for privies, an appropriation of Mr. Sale's name that he personally considered unfortunate. Folk singer Billy Edd Wheeler wrote and performed a song titled "The Little Brown Shack Out Back", a sentimental look at the outhouse. In Newfoundland, a well known song entitled "Good Old Newfie Outhouse" sings the praises of using the outhouse when it is 25 degrees out, mentioning pleasures like pants being frozen in position at the knees. A version by singer Bobby Evans is available on an album called Silly Songs on iTunes. A humorous and nostalgic poem entitled "Passing of the Backhouse", about the disappearance of outhouses in America. It has been attributed to authors including James Whitcomb Riley, an American poet who denied authorship when he became aware of an attribution in 1910. The first chapter of John Fitzgerald's autobiographical children's book, The Great Brain, talked of how Utah of the 1890s saw such structures as not only necessary, but as a mark of social status, with the poorest families in town having a two holed structure to the town mayor owning one with ornate woodwork and heating, and the entire town's befuddlement about the Fitzgeralds being the first family to install a flush toilet in their home. Also, the vernacular of such terms was "backhouse", as the word "outhouse" was used to describe a tool shed or other small building not connected to the main house.

Жарыс және әзіл-қасірет

Мичиган штатында Жоғарғы жартыаралдағы Тренарьде ең ірі әжетхана жарысы өтеді, бірақ Макино қаласында жыл сайынғы және ең ірі "Макинак көпірінен оңтүстікке қарайғы әжетхана жарысы" өтеді. Басқа да танымал әжетхана жарыстары Йель Болонья фестивалі кезінде және Юкон қаласындағы Доусон Ситиде ұйымдастырылады. Ричард Никсон студент кезінде кампустың дәстүрлі отына лақтыратын үш тесікті әжетхананы ұсыну арқылы танымал болды. Әжетхананы аударып салу, яғни, оларды айналдыру, әсіресе Хэллоуин күні жасалады деп есептеледі. Лоретта Линннің естеліктерінен алынған сөз: "Біз әжетханаларды аударып тастап, айнала жүретінбіз".