Кіріспе
Отсего округінің көлі, Нью-Йорк штаты, АҚШ.
10,000 мен 12,000 жыл бұрын Висконсин мұз дәуіріндегі мұздықтар осы аңғарды толтырған. Отсего көлі, мұздықтың тілі Сускехана өзені аңғарын қазып шығарған кезде пайда болды. Мұздықтар баяу еру кезінде, өздері қазыған аңғарды толықтырды. Көл, 17-ғасырға дейін және оның ішінде көл маңында қоныстанған ирокез тайпасының есімімен аталады. Otsego атауы мохок немесе онейда тілінен келген, "тастың орны" деген мағынаны білдіреді. Бұл, көлдің шығысында орналасқан үлкен тасқа сілтеме жасайды, қазір ол Кеңес тасы деп белгілі. Көлдің штат және жергілікті экономикадағы маңызды рөлі, оны қорғау және басқаруға бағытталған күш-жігерге әкелді. 1935 жылы Нью-Йорк штатының Табиғатты қорғау департаменті Отсего көлінің алғашқы биологиялық зерттеуін жүргізді. 1968 жылы Нью-Йорк штатының Онеонта мемлекеттік университеті (SUNY Oneonta) көлге қол жеткізіп, далалық станция және биологиялық зерттеу орталығын құруға мүмкіндік алды. Осы кезеңде, жергілікті жер иелері мен спортшылар тобы су сапасы туралы алаңдаушылықтарын білдіріп, Отсего округінің Қорғау қауымдастығын (OCCA) құрды. SUNY Oneonta және OCCA су сапасын жақсарту жобалары бойынша бірлесіп жұмыс істейді. Otsego Lake Association, коммерциялық емес ұйым, Отсего көлінің су бассейнін басқару жоспарының орындалуын қадағалайды. Бүгінде көл, демалыс және балық аулау сияқты спорттық іс-шаралар үшін пайдаланылады.
География
Отсего көлі 12,9 км (7,8 миль) ұзындықта, су бетінің ауданы – шамамен 13 шаршы километр. Орташа тереңдігі 25 метр (82 фут), ал ең терең жері 51 метр (167 фут). Көлдің солтүстікке қарай шамамен 3 км (2 миль) бөлігі Спрингфилд қаласының шегінде, ал оңтүстік бөлігі Отсего қаласының шегінде орналасқан. Көлдің шығыс жағалауы бойында Мидлфилд қаласы жатыр. Көлдің су деңгейі 1905 жылы салынған бөгет арқылы реттеледі.
Суға батқан аралдар
Суға батқан арал – Куперстауннан солтүстікке қарай шамамен 6 миль (10 км) жерде, Отсего көлінің батыс жағалауына жақын орналасқан су астындағы құмды учаске. Бұл Джеймс Фенимор Купердің жазбаларында сипатталған, бір кезде құрылыс тұрған аралдың қалдығы деп саналады. Бүгінде Суға батқан арал көл бетінен бірнеше метр тереңдікте жатыр және қайықтардың қарап отыруын болдырмау үшін төрт буймен белгіленген. Тағы бір суға батқан арал – Ел аралы, Куперстауннан солтүстікке қарай шамамен 7 миль (11 км) жерде орналасқан. Ол басқа суға батқан аралдан әлдеқайда терең.
Жағалаулар мен нүктелер
Отсего көлінде көптеген шығанақтар бар, олардың төртеуіне ат қойылған. Бірі - Blackbird Bay, ол көлінің оңтүстік-батыс жағында, Куперстаун ауылында орналасқан. Blackbird Bay-ден солтүстікке қарай орналасқан келесі шығанақ - Muskrat Cove, сонымен қатар Rat Cove деп те аталады. Содан кейін көлдің солтүстік жағында Hyde Bay орналасқан. Глиммергласс мемлекеттік паркі осы шығанақта орналасқан. Hyde Bay, Hyde отбасының құрметіне аталған. Отсего көлінде көптеген мүйістер бар, олардың көпшілігіне ат қойылған. Көлдің оңтүстік-батыс бөлігінде Brookwood Point орналасқан. Солтүстікке қарай шамамен 2 шақырымдай жерде Three Mile Point орналасқан. Mohican бұлағы көлге Five Mile Point тұсында құяды. Five Mile-ден солтүстікке қарай Six Mile Point орналасқан. Солтүстікке қарай шамамен 2 шақырымдай жерде Hutter Point орналасқан. Көлдің шығыс жағында, сағаның солтүстігінде Point Judith орналасқан, ол көлдің шығыс жағына қарай ұзарады. Point Judith - тарихи Kingfisher Tower орналасқан жер. Бұл мүйіс бастапқыда Two Mile Point деп аталған, бірақ қазір ол "The Deerslayer" романының кейіпкері Джудит Хаттердің есімімен аталады. Солтүстікке қарай шамамен 2 шақырымдай жерде Florence Point орналасқан. Шамамен 2 шақырым солтүстікке қарай Cherry Tree Point орналасқан. Солтүстікке қарай 2 шақырымдай жерде Gravelly Point орналасқан. Gravelly-ден солтүстікке қарай Peggs Point орналасқан. Көлдің солтүстік жағында, Hyde Bay-дің батысында Clarke Point орналасқан.
Жақын таулар
Көлге жақын бір тау – Веллингтон тауы, ол көлдің солтүстік жағында, Хайд шығанағының шығысында орналасқан. Ол "Ұйықтаған Арыстан" деп аталады, себебі Куперстауннан (Нью-Йорк) қарағанда, жатқан арыстанға ұқсайды. Оны Джордж Хайд Кларк, Кларкпен бірге Англияның Итон колледжінде оқыған, фельдмаршал Артур Уэлсли, Веллингтонның 1-ші герцогының құрметіне атаған. Қызыл үй төбесі көлдің батыс жағында, Six Mile Point-тен батыста орналасқан. Овис тауы көлдің батыс жағында, Фермерлер мұражайының артында орналасқан. Оны шамамен 1813 жылы Джеймс Фенимор Купердің әкесі алғашқы импортталған мерино қойларын (Ovis aries) ұстаған жер ретінде атаған. Визион тауы көлдің оңтүстік жағында, шығыс жағында орналасқан.
Адамзат тарихы
Еуропалық отарлаудан бұрын, көл маңында ирокез үндістері қоныстанған. Otsego атауы мохаук немесе онейда тілінен келген, мағынасы – "тастың орны". Бұл, көлдің төменгі ағысындағы үлкен тас, қазір "Кеңес тасы" деп аталады. Ол жағалаудан көрінетін, су бетінен жоғары көтерілген үлкен жартас. Су деңгейі төмендегенде овалды тас судан шамамен 1 метрге көтеріледі, ұзындығы 3 метр, ені 2 метр шамасында. Америка Тәуелсіздік соғысына дейін бұл орын үндістердің кеңес құру орны болған деп есептеледі. 1957 жылы Кеңес тасына жақын жердегі шағын жер учаскесі Куперстаун ауылына сыйға тартылды, ол жұртшылыққа парк ретінде ашық болуы шарт етілді. Бүгінде "Кеңес тасы саябағы" деп аталатын саябақта 1937 жылы салынған көл деңгейіне дейін жететін бетон баспалдақтар да бар. Мохок аңғарының алғашқы қоныстанушыларының бірі Питер Куакенбосс кіші (1710–1774) жергілікті тұрғындармен көп жұмыс істегендіктен "Ескі үнді саудагері" деп танымал болды. Оның өмірінен алынған оқиға 1848 жылы жарық көрген "Америка революциясының әйелдері" кітабында жазылған: Питер Куакенбосс [Монтгомери] округінің алғашқы қоныстанушыларының бірі болды және қиындықтардан қашқан жоқ. Ол үндістермен сауда жасады, олар оған үлкен сенім артып, жиі кеңес сұрады. Олар оған ерекше құрмет көрсеткісі келді, кеңесіп, оған "Отсего" есімін беріп, көлді оның атымен атауға шешім қабылдады. Оған да, көлге де ат қою рәсімі оның тізе бүгіп отырғанда басына арақ құйып жасалды, содан кейін бір бөлігі суға құйылды. Отсего көлінің атының шығу тегі туралы көп адам білмейді, бірақ бұл отбасылық дәстүр сол оқиғаға куә болғандардың естеліктерімен расталды. 1779 жылдың басында генерал Джеймс Клинтон мен оның әскері 208 қайық пен барлық жабдықтарын қазіргі Форт Плейн және Канахохари ауылдарынан Мохок өзені арқылы Отсего көліне тасымалдауды бастады. Маусым айының соңында олар көлге жетіп, су деңгейін көтеру үшін төменгі ағысында уақытша бөгет салды. Бөгетті бұзып, су тасқынымен Тиогада генерал Джон Салливанмен кездесуге бағытталды. Бұл оқиға Джеймс Фенимор Купердің танымал романы "Пионерлер" кіріспесінде сипатталған және Мемориал күні каноэ жарысымен еске алынады. 1785 жылы Уильям Купер көлдің оңтүстік жағына қоныстанды және қазіргі Куперстаун деп аталатын елді мекенді құрды. Қоныстанғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң азық-түлік тапшылығы туды. Купер былай деді: "Бізге жақсылықты сыйлаған құдайдың жібергені деп саналатын ерекше оқиға болды; Сусквеханнаның таза суларында балықтың көптеп жүзіп жатқаны туралы маған хабарлады. Мен барып, олардың (әрине, американдық шад, Alosa sapidissima) селедка екенін көріп таң қалдым. Біз бұтақтарды тоқып кішкентай тор жасадық, және осы қарапайым құралмен оларды мыңдаған санда ұстай алдық. Екі күннің ішінде әр отбасы жеткілікті азық-түлікпен қамтамасыз етілді. 1825 жылы Хайд-Холл көпірі, тарихи ағаштан жасалған көпір, сол кездегі Хайд-Холл жеріне салынды. Көпір көлдің Шадоу Брук саласы арқылы өтеді. 1858 жылы көлде алғашқы коммерциялық пароход іске қосылды, ал 1894 жылы олардың саны онға жетті. Олардың екеуі, "Натти Бампо" және "Циклон", әр қайыққа 300-ден астам жолаушыны қабылдай алатын. Бұл кезде көлдегі коммерциялық көлік Кэтскиллден Куперстаунға, Ричфилд Спрингске кіретін теміржолмен байланысты, содан кейін Олбани мен Буффало арасындағы теміржолға және Эри каналына қосылды. Соңғы коммерциялық пароход 1933 жылы жұмысын тоқтатты. 1999 жылы бүкіл көлді қамтитын Глиммергласс тарихи ауданы құрылды. Аудан үш қаланың – Отсего, Спрингфилд және Миддлфилд қалаларының және Куперстаун ауылының бөліктерін қамтиды. Онда 1,475 ерекшелік бар, соның ішінде Глиммергласс мемлекеттік саябағындағы Хайд-Холл да бар.
Pieter Quackenboss was among the early settlers of the [Montgomery] County, and did not escape the difficulties. He was a trader with the Indians, who placed great confidence in him, frequently consulting him. They were disposed to bestow on him some particular mark of regard, and after meeting for consultation, they decided on giving him the name " Otsego" and christening the lake for him. The ceremony of naming both him and the lake was performed by pouring liquor upon his head as he knelt on the ground, a portion being afterwards poured into the water. It is probable that few are acquainted with this origin of the name of Otsego Lake; but that family tradition has been confirmed by the recollection of some who witnessed the occurrence. Early in 1779, General James Clinton and his soldiers began to haul 208 boats and all their supplies from the present day Villages of Fort Plain and Canajoharie, along the Mohawk River, towards Otsego Lake. By the end of June, they had made it to the lake and began to build a temporary dam at the outlet to raise the water level. The purpose of this was to break the dam and ride the flood water down the river to meet General John Sullivan at Tioga. This event is described by James Fenimore Cooper in the introduction to his popular novel The Pioneers, and commemorated by a Memorial Day canoe race. In 1785, William Cooper settled at the south end of the lake and founded the settlement that is now known as Cooperstown. A few years after settling, there was a food shortage. Cooper stated:
<blockquote>A singular event deemed sent by a good Providence to our relief; it was reported to me that unusual shoals of fish were seen moving in the clear waters of the Susquehanna. l went, and was surprised to find that they were herrings (probably American shad, Alosa sapidissima). We made something like a small net, by the interweaving of twigs, and by this rude and simple contrivance we were able to take them in thousands. In less than two days each family had an ample supply. In 1825, Hyde Hall Bridge, a historic wooden covered bridge, was built on what was then Hyde Hall property. The bridge crosses the Shadow Brook tributary of the lake. In 1858, the first commercial steamboat was put into operation on the lake, and by 1894, the number was up to ten. Two of them, the Natty Bumppo and the Cyclone, could hold more than 300 passengers per boat. At this time, commercial transportation on the lake was developed to fill in the gap between rail traffic entering from the Catskills into Cooperstown, to Richfield Springs where it accessed a railway that linked to a railway between Albany and Buffalo, and the Erie Canal. The last commercial steamboat went out of business in 1933. In 1999, the Glimmerglass Historic District was formed, which includes the entire lake. The district covers parts of three towns, Otsego, Springfield, and Middlefield and also the village of Cooperstown. It includes 1,475 contributing features, including Hyde Hall in Glimmerglass State Park.
Геология
Ол геологиялық тұрғыдан Фингер көлдерімен байланысты, себебі екеуі де мұздықтардың әсерінен пайда болған, бірақ олардың құрамына кірмейді. Көл өзінің тереңдігімен, сондай-ақ көлдің көп бөлігін аралаған сайлау аймағымен белгілі. Сайлау аймақтары көлге құятын салалардан келген шөгінділерге сәйкес келеді. Бұл көлдің солтүстік жағында, Траут Брук, Криппл Крик және Хейден Крик салалары құятын жерде ең жақсы байқалады. Ол сондай-ақ Хайд шығанағында, Shadow Brook құятын жерде, және Willow Brook көлге құятын жер мен Brookwood Point арасындағы көлдің оңтүстік жағында да кездеседі. SUNY Oneonta көл маңында фосфор үлгілерін жүйелі түрде алатын Биологиялық далалық станциясын (BFS) ұстап тұрады. Көлге құятын салалар фосфордың басты көзі болып табылады, олардың үлесі 75-88 пайызды құрайды. Shadow Brook ең көп үлес қосады, ал Хейден Брук одан кейін ең көп үлес қосады. Жаңбыр мен қар 8-15 пайыз, ал жергілікті септик жүйелер 4-10 пайыз үлес қосады. Көлдің түбінен фосфордың ішкі айналымына қатысты да деректер бар.
Қорғау және басқару
1870 жылы көлдің батыс жағалауында балық шаруашылығы құрылды. Ол жұмыс істеген жылдары бір миллионнан астам балық қойылды, оның ішінде ақ балық, теңізге шықпайтын лосось, қара бас, Калифорния таулық форелі, лосось форелі және мүйіз балық. 1935 жылы Делавэр және Сускеханна су алаптарын кеңінен зерттеу аясында Нью-Йорк штатының табиғатты қорғау департаменті Отсего көлінің планктонын, балықтарын, өсімдіктерін, физикалық және химиялық қасиеттерін зерттеді. Сонымен қатар, Otsego Lake Association, коммерциялық емес ұйым, Otsego Lake бассейнін басқару жоспарының орындалуын қадағалайды. 2001 жылы Кларк тоғанының солтүстік-батыс жағындағы Кларк тоғанынан шамамен материал қазылып алынды. Сондай-ақ, ескі, ағып тұрған бөгет жөнделді, осылайша ол шөгінділерді тоқтатуға арналған резервуар ретінде қызметін жалғастыра алды. Қаржыландыру грант арқылы, сондай-ақ Кларк қорынан, мүлік иелерінен және BFS-тен түсті. 2002 жылдан 2003 жылға дейін Ducks Unlimited ұйымының қадағалауымен су алабындағы төрт батпақ жер қалпына келтірілді. Қаржыландыруды АҚШ Әскери инженерлік корпусы (USACE) жүзеге асырды. Жобалардың су сапасына, сондай-ақ флора мен фаунаға тигізетін әсерін анықтау үшін BFS мониторинг жүргізді. Жергілікті тұщы су жемшөптері зебра жемшөптерінің салдарынан кері әсерге ұшырады. Бір кезде алты түрлі моллюска жұмсақ түбінде мекендеген, бірақ 2016 жылы тірі моллюскалардың ешқайсысы байқалмады. 2003 жылы Куперстаун ауылы қайықтарға арналған жерде қайықтарды тексеру жүйесін енгізді. Мамырдан қазанға дейін барлық кемелер мен тіркемелер тексеріледі. Егер қайықтар басқа су объектілерінде болғанына дәлелдер болса, олар жуу станциясына жіберіледі. Спрингфилд қаласының меншігіндегі қайықтарға арналған жер кейіннен ұқсас бағдарламаны бастады. Көлдің оңтүстік жағында Куперстаун ауылының күтіміндегі қайықтарға арналған жер бар, ал көлдің солтүстік жағында Спрингфилд қаласында тұратын тұрғындар ғана пайдалана алатын және Спрингфилд қаласымен қамтамасыз етілетін қайықтарға арналған жер бар. 1990 жылы NYSDEC Глиммергласс мемлекеттік паркінде қайықтарға арналған жер салу жоспарларын жариялады, бұл көлде қуатты қайықтарды пайдалану туралы пікірталас тудырды. Жаңа қайықтарға қарсы болғандар, көлде тек ескекпен, желкенмен немесе аккумулятормен жүретін қайықтарды ғана рұқсат етуді қалады. Жазда басс турнирлері өтеді, онда ең ірі басс ұстауға болатынды көрсетеді. Алевифтің жоғалуынан кейін, тепе-теңдікке келген көлдегі экожүйе сары шабақ пен сүйкімді балықтардың популяциясының қалпына келуіне әкелді, себебі инвазивті алевифпен бәсекелестік болмады. 2017 жылдың басында BFS зерттеушілері көлдің солтүстік жағындағы қосалқы өзендерде шағылысқан кезде 500 ересек сүйкімді балыққа транспондерлік таңбалар орнатты. Содан кейін, популяцияны бағалау үшін таңбаланған сүйкімді балықтарды қайта ұстау үшін жылы судағы желілік аулау жүргізілді. Ең көп ұсталған сары шабақ, содан кейін сүйкімді балық болды. Ұсталған сүйкімді балықтардың 65 пайызынан астамы заңды түрде ұстауға жарамды (≥). Кішкентай ауызды басс ең көп ұсталған центрохидтер түрі болды, олардың 76 пайызынан астамы заңды (≥).
Қоғамдық жүзу орындары
Үш Майл Пойнт – Куперстауннан үш шақырым қашықтықта, көлдің батыс жағалауында орналасқан, 80 мемлекеттік тас жолы арқылы сатылатын қоғамдық жүзу жағажайы. Ол маусымнан тамызға дейін ашық болады және киім ауыстыру бөлмелері, пикник аймағы және павильон ұсынады. Тағы бір жүзу аймағы – Фейри Спрингс, ол Куперстауннан бір шақырым қашықтықта, көлдің шығыс жағалауында орналасқан. Оған 31 округтік жолы арқылы қол жеткізуге болады. Ол мамырдан қыркүйекке дейін ашық болады және киім ауыстыру бөлмелері, пикник аймағы және павильон ұсынады. Тағы бір жүзу аймағы, Қоғамдық Қону, көлдің солтүстік жағында, Қоғамдық Қону жолының соңында орналасқан. Бұл жүзу аймағы Спрингфилд қаласында тұратын тұрғындарға ғана арналған және киім ауыстыру бөлмелері мен пикник аймағы бар. Тағы бір аймақ – көлдің солтүстік жағында орналасқан Глиммергласс мемлекеттік паркі, оған 31 округтік жолы арқылы жетуге болады. Мұнда жағажай, көптеген пикник орындары және бірнеше павильондар бар.
Көл жағалауындағы саябақ
Көл жағалауындағы саябақ Куперстаун ауылында, көлдің жағасында орналасқан, және Пионер көшесі, Лейк көшесі немесе Фиш-роуд арқылы оған қол жеткізуге болады. Бұл саябақта көлді тамашалауға арналған орындықтар мен жаз айларында концерттер өткізілетін сахна бар. Көл жағалауындағы саябақтан көлдің екінші жағындағы Веллингтон тауы көрінеді. Осы саябақтан қарағанда тау "ұйықтаған арыстанға" ұқсайды, осылай тауға лақап ат қойылған. Саябақта сонымен қатар қайық тіреуге орын жалдауға болатын ауылдық доктар да орналасқан. 2011 жылғы су тасқыны кезінде көптеген доктар зақымданды, кейбіреулері кейіннен жаңасымен ауыстырылды.
Әдебиеттердегі бейнелері
Көл Джеймс Фенимор Куперге Глиммерглас деп белгілі болған және оның "Пионерлер", "Елгеріндер" және "Табылған үй" романдарында маңызды орын алған. 1740-1745 жылдардағы оқиғаларды баяндайтын тарихи романдар көлді шекарадан тыс, мүмкін француз билігіндегі аймаққа жақын деп сипаттайды. Роман 1840 жылы жазылған кезде Нью-Йорк штатының барлық бөлігі өркениетті аймаққа кірген еді. "Пионерлер" романында Блэкбэрд шығанағы – осы жерде Елікші Бен Помпты судан құтқарады, ал Блэкбэрд шығанағын құрайтын солтүстік нүкте жыл сайынғы басс балық аулау экспедициясының орны болып табылады. "Елгеріндер" романында Грейвли Пойнт – осы жерде Елікші гурондық үндіге шабуылдайды, содан кейін Елікші қарсы шабуыл жасап, гуронды өлтіреді. Сондай-ақ, "Елгеріндер" романында Пеггс нүктесі – осы жерде Елікші мен Жедел Гарри алғаш рет Отсего көлінің жағалауына жетеді. Бұл сонымен қатар Елікшінің көлден кету орны. Six Mile Point – "Елгеріндер" романында Нэти Бэмппо гурондардан қашуға жасаған сәтсіз әрекеті орын алатын жер. "Елгеріндер" романында Three Mile Point – осы жерде Хети Хаттер Мускрат Ковқа қарай орналасқан гурондық үнді лагерін іздеу үшін келеді. "Табылған үй" романында Three Mile Point – балық аулау нүктесі ретінде аталады және Эффингем отбасына тиесілі. Хаттер Пойнт – осы жерде Елікші алғаш рет "Глиммергласты" көреді. Отсего көлі Нэнси Дрюның құпиялары сериясынан "Меррор Бэйдің құпиясы" романында да айтылады. Оқиғада Елоиз тәтесі Нэнси мен оның достарын Куперстаундағы Мирр Бэйдегі шатырға, су үстінде сырлы әйелдің ізін анықтау үшін шақырады. Нэнси демалысқа қатысты алдануға ілігеді, себебі ол алдануға қатысқан әйелге ұқсайды.