Кіріспе

Риджвейлік бүркіт (Buteo ridgwayi) – Кариб теңізіндегі Испаниола аралына (Гаити және Доминикан Республикасы) ендемик Accipitridae тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Ол Доминикан Республикасындағы ортаның жойылуы және адамдардың қуғын-сүргініне байланысты аса қауіпті түр ретінде тіркелген; алайда, қорғау шараларының арқасында популяциясы қазір өсуде. Бұл құс орнитолог Роберт Риджвейдің құрметіне аталған.

Сипаттама

B. ridgwayi – орташа мөлшердегі, тығыз денелі бүркіт, ұзындығы 36–41 см. Ересегінің үстіңгі жағы қоңыр-сұр, ал астыңғы жағы сұр жолақты, қызғылт қоңыр реңді, жамбас бөлігі қызыл қоңыр, құйрығы қара және ақ жолақты. Аталық аналықтан ақылдырақ сұр түсті, ал аяқтары мен шоқысының табаны сары.

Тамақ және асылдандыру

Риджвейдің соколы кеміргіштермен, жасырауылдармен, жүзқұстармен, құстармен, анолалармен, скинктермен, бақалармен және жыландармен қоректенеді. Ол Roystonea borinquena сияқты биік ағаштардың шығыршықтарында ұялайды, ұя салу желтоқсаннан маусымға дейін, ал жұмыртқа салу қаңтардан маусымға дейін жүзеге асырылады. Бір ұяда 1-3 жұмыртқа болады. Көптеген жұптар 1-2 бала өсіреді, бірақ 3 бала өсірген жағдайлар да кездеседі.

Тарату

Риджвей соколының бастапқы көбейту ареалына Испаньола аралының барлық бөлігі және Гонав аралы, Ваше аралы, Тортуга, Беата аралы және Альто Вело аралы сияқты жақын орналасқан аралдар мен кіші аралдар кірген. Бірақ, кең ауқымды ормандардың қырылуы мен мекендеу ортасының жоғалуы салдарынан, ол Доминикан Республикасының үлкен бөлігінен және Гаитидің дерлік барлық аймағынан жойылды. Бұрын Гаитиден толығымен жойылған деп есептелді; алайда, Лес-Кайемит аралдарына жасалған соңғы экспедициялар көбейіп жатқан популяцияны анықтады. Доминикан Республикасында қайта қалпына келтіруден басқа тірі қалған жалғыз белгілі популяция – Лос-Хайтисес ұлттық паркі мен оның төңірегінде, сондай-ақ Самана түбегіндегі қалдық популяцияда кездеседі.

Қорғау

Бұл құс орманын жою және жергілікті шаруалардың қуғын-сүргініне байланысты жоғары қауіпті түр ретінде сипатталады. Шаруалар бұл түрдің олардың үй құстарына шабуыл жасайтынын мәлімдейді. Табиғатты қорғаушылар оның тамақтану рационында үй құстарының үлесі шамалы екенін, ал Риджвейдің бүркітінің жемтің әртүрлі базасы бар екенін, соның ішінде бауырымен жорғалаушылар оның тамақтануының 90% құрайтынын айтады. Электр тіректерінен тоқ соғу және Philornis pici шыбықтарының ұялау паразитизмі де популяцияның азаюына себеп болып табылады. Ла Алтаграсия провинциясындағы Пунтакана курорты мен клубының экологиялық орталығында қайта қалпына келтіру жұмыстары сәтті аяқталды; Санчес Рамирес провинциясындағы Аниана Варгас ұлттық паркіне 25 жеке құс босатылды, ал тағы босатулар жоспарлануда. Доминикан Республикасында "Риджвейдің бүркіт күнін" ұлттық мереке деп жариялау ұсынылып отыр, бұл түрдің көпшілікке танылуы мен қорғалуын қамтамасыз ету үшін.