Кіріспе

Швейцария Альпі тауларындағы мұздық қыраты. Юнгфраухох (немісше: әдеби мағынасы "қыздың қыраты") – Берн Альпі тауларының екі ірі 4000 метрлік шыңы Юнгфрау мен Мёнхты байланыстыратын қырат. Ол теңіз деңгейінен жоғары орналасқан және Сфинкстің тасты тіктелігімен тікелей көрінеді. Юнгфраухох – Алетш мұздығының жоғарғы бөлігінде орналасқан мұздық қыраты, Берн және Валей кантондары арасындағы шекарада, Интерлакен мен Фиеш қалаларының арасында жатыр. 1912 жылдан бері Юнгфраухохқа Юнгфрау желісі арқылы туристер бара алады, бұл Интерлакен мен Кляйн Шейдеггтен келетін темір жол, Эйгер мен Мёнх таулары арқылы ішінара жер астындағы туннельмен өтеді. Юнгфраухох темір жол станциясы, биіктігі – Еуропадағы ең биік станция. Ол қыраттың шығысында, Сфинкс станциясының төменгі жағында орналасқан және бірнеше панорамалық мейрамханалар, дүкендер, көрмелер мен пошта бөлімі бар "Еуропаның шатыры" ғимаратымен байланысты. Бірнеше туннельдер сыртқа шығады, онда жарықтармен тіреліп тұрған мұздықта, әсіресе Мёнхсжох панасына дейін қауіпсіз жаяу жолдарымен жүруге болады. Юнгфрау мен Мёнхқа қалыпты маршрут сол жерден басталады. Әлемдегі ең биік астрономиялық обсерваториялардың бірі – Сфинкс обсерваториясы, биіктігі – Швейцариядағы екінші ең биік қарау платформасын ұсынады. Оған Юнгфраухохтан лифтпен жетуге болады. Обсерваторияда Global Atmosphere Watch атмосфералық зерттеу станцияларының бірі орналасқан. Юнгфраухох радиорелейлік станциясы, ол көпшілікке жабық, Юнгфраухохтың батысында, Юнгфрау қыратында орналасқан. Бұл Еуропадағы ең биік радиорелейлік станция.

Этимология

Швейцария және Бавария неміс тіліндегі "Жох" термині "ернеу" дегенді білдіреді, бұл жағдайда екі биік шың арасындағы қырқаға қатысты, 14 ғасырда тіркелгендей (Гримм, Deutsches Wörterbuch "bereits im 14. jahrh. als ortsname: des gotzhus zwing und ban vahet an Rotenhalden und denne die roten bachtalen uf unz an den grat, und den grat obnan hin ob Grüblen hin iemerme, unz an Joch. und ab Joch unz an Stoerben. weisth. 1, 4 (Zürich)"). "Jungfrau" ("Қыз") атауы Jungfraujoch шыңынан көрінетін ең биік тауға қатысты. Бұл атау, ең алдымен, тарихи иесі Интерлакен монастырының монахшаларының есімімен аталған Венгернальпке берілген Jungfrauenberg атауынан туындаған болуы мүмкін. Дегенмен, "қыз" шыңы тек 18-19 ғасырлардағы романтизм дәуірінде ғана "құдай" немесе "қызметші" ретінде кеңінен романтизацияланды. 1811 жылы швейцариялық альпинист Иоганн Рудольф Мейердің алғашқы шығуынан кейін шың әзілде Мэм Майер (Мейер ханым) деп аталды.

Географиялық жағдай

Юнгфраужох – Матильдеспец (батыс) және Сфинкс (шығыс) шыңдарының арасында орналасқан қарлы жота. Алайда, ол Юнгфрау және Мёнх тауларының арасындағы ең төменгі нүкте болып табылады, бұл таулар Берн Альптарындағы үшінші және төртінші ең биік таулар және біріншісінің маңызды жотасы. Оңтүстік жағы (Вале кантоны) көбінесе жалпақ және Юнгфрауфьерн мұздығынан тұрады, ол Альп тауларындағы ең ұзын Алетч мұздығының бір тармағы. Оңтүстіктен, альпинистер Юнгфраужохқа Конкордия шатыры арқылы Фиеш аймағынан екі күнде оңай жете алады. Солтүстік жағы (Берн кантоны) Интерлакендегі аңғар түбінен шамамен 3000 метрге жуық биіктік айырмашылығымен тік және табиғи жолмен кіру қиын. Осы себептерге байланысты, Юнгфраужохқа оңай және жылдам қол жеткізудің жалғыз жолы – 7 шақырымдық Jungfrau темір жолының туннелі арқылы, солтүстік жағындағы Лаутербруннен мен Гриндельвальд арасындағы темір жол өткелі Kleine Scheidegg арқылы. Әкімшілік тұрғысынан Юнгфраужох Лаутербруннен және Фиешерталь муниципалитеттерінің аумақтарына бөлінген. Jungfrau темір жолы станциясы, Top of Europe кешені және Sphinx обсерваториясы сияқты барлық инфрақұрылым шекараның Вале жағында, демек Фиешерталь муниципалитетіне жатады. Юнгфрау мен Мёнх арасындағы тау жотасы Еуропаның маңызды суайырықтарының бірі болып табылады. Солтүстік жағына Weisse Lütschine, Aare және Рейн өзендері құяды, ал оңтүстік жағына Масса және Рона өзендері құяды.

Бірінші өту

Берн Оберланд аймағында, кейбір құжаттармен расталған дәстүр бар, онда орта ғасырдың соңында Валедегі Гриндельвальд пен Фьеш арасында жол болған, бірақ кейін мұздықтардың кеңеюі салдарынан жоғалып кеткен. Швейцарияда туризмнің дамуымен және 19 ғасырда Жоғары Альпті зерттеумен бірге, Алетч мұздығының басын қоршаған үлкен жотаны кесіп өтуге және Фьешті Гриндельвальд пен Венгернальппен байланыстыруға қайтадан әрекеттер жасалды. Мұндай төрт жол табылды, олардың ішінде Юнгфраухох және Эйгерхох Альп тауларындағы ең қиын өткелдердің бірі болып саналады, бірақ біріншісі Алетч мұздығында оңтүстікке қарай салыстырмалы түрде оңай жағдай ұсынады. Юнгфраухохтың солтүстік бетіне алғашқы шағылысу 1862 жылдың шілде айында алты ағылшын альпинисі мен алты швейцариялық нұсқаушы тобының күшімен орындалды: Лесли Стивен, Ф. Дж. Харди, Х. Б. Джордж, Ливинг, Мур және Морган, ал нұсқаушылар ретінде Кристиан Алмер, Кристиан және Петер Мишель, Ульрих Кауфман, П. Бауман және К. Борен қатысты. Венгернальптен шағылысуға тоғыз сағат уақыт кетті. Топ бірінші күні бергшрундта тоқтап, келесі күні Grindelwald-тен келген жүк көтергіш Петер Рубимен бірге 8 метрлік баспалдақпен қайтып келді. Жол бастапқыда Эйгер мен Гугги мұздықтарын бөліп тұрған Мёнхтың тасты тірегі арқылы салынды. Тіректен жол Гугги мұздығына жететіндей қысқа қашықтыққа төмен түсті, оны үстіңгі жазыққа дейін көтерілуге болады. Бұл тоқтау орнына шамамен үш сағатта жетілді. Бергшрундтың үстінде екінші, кішігірім жазық орналасқан, ол ат құлағының астындағы ұзын, бұзылған қардың бетіне жақын болды. Шағылысудың ең қиын және соңғы кезеңі – Юнгфрау мен Мёнхты байланыстыратын жотадағы қардан көтерілген қара тастардың жалғыз бөлігі болды. Бір сағаттан астам көтерілгеннен кейін, ұзын мұздықтармен шектеліп, қардың ілгегімен безенген үлкен мұз қабырғасын солтүстікке қарай, Мёнх бағытында айналып өтуге тура келді, мұздың сырғақ жолымен, жоғарыдан тамшылаған мұздан пайда болған. Жолдың бір жерде жіңішкеленіп, көлденең жарықпен кесілген жерінде, қабырғаны баспалдақпен шашып өтуге жеткілікті төмен болды. Бұл соңғы қиын кедергі болды: шаңырақтармен бұзылмаған, шаңырақтардың орташа еңістігі, содан кейін ат құлағының басына дейін жетті. Оңтүстік жақтағы алғашқы тастарға жеткеннен кейін топ екіге бөлінді: Джордж пен Мур, К. Алмер және У. Кауфман Эггишорн мен Фьешке түсті, осылайша Юнгфраухохтың бірінші қиылысын аяқтады, ал топтың қалған бөлігі Мёнхсхох арқылы Гриндельвальдқа оралды. Құрылыс кезеңінде ақша тапшылығы, қолайсыз ауа райы және құрылыс апаттарынан туындаған өлім-жітімнің өсуі сияқты көптеген проблемалар туды. Ең ауыр апат 1908 жылы болды, онда 30 тонна динамит жарылып кетті. Құрылыс аяқталғаннан кейін темір жол Сфинкстің шыңына емес, Юнгфраухохтың тұяғының биіктігіне ғана жетті және тек екі аралық станциясы болды. Алайда, тіпті қазіргі күйінде де Jungfraubahn инженерлік және құрылыс саласындағы маңызды жетістік болып табылады және әлі де Еуропадағы ең биік темір жол атағын сақтап тұр.

Теміржол

Тауға қарай пойыз Клейне-Шейдеггтен шығады, оған Гриндельвальд пен Лаутербруннен пойыздарымен жетуге болады. Пойыз Клейне-Шейдеггтен шыққаннан кейін көп ұзамай Эйгер тауынан шығысқа қарай өтетін туннельге кіреді. Ол Эйгердің солтүстік бетінің артынан өтеді, Эйгервантта тоқтайды, онда беткейдің жартысында 8 метр ұзындығы және 1 метр биіктігі бар терезе орналасқан. Бұл терезелер туннельді салған кезде тас қазып шығарылған жерлерге орнатылған, сондай-ақ альпинистер мен құтқарушылар оларды кейде кіру үшін пайдаланады. Осы терезе Клинт Иствудтың "Эйгер санкциясы" шпиондық фильмінің соңғы сахналарының бірінде қолданылған. Мұнда пойыз бес минуттан кейін жалғасатын алдында көрініс тамашалауға болады. Содан кейін туннель батысқа бұрылып, Юнгфрауға қарай жүреді. Пойыз Jungfraujoch-қа дейін жалғасудан бұрын Eismeer ("Мұз теңізі") көрінісіне қараған терезеде екінші тоқтайды. Туннель 1898 және 1912 жылдар аралығында салынған; оның ұзындығы шамамен, ең көлбеу жері 25% дейін жетеді. Клейне-Шейдеггтен Jungfraujoch-қа дейінгі сапар, Эйгерванд және Eismeer тоқталымдарымен қоса алғанда, шамамен 50 минутқа созылады, ал кері жолға 35 минут уақыт кетеді. Джунгфраухох кешені Джон Кристофердің "Триподтар" романдарының маңызды бөлігі болып табылады.

Климат

Тұрақты қар шебінен жоғары орналасқан Юнгфраужох ресми түрде Швейцарияның ең суық жері болып саналады, бірақ метеостанциясы жоқ басқа биік орналасқан жерлерде, мысалы, жақын жердегі Юнгфрау және Финстераархорнның шаңырағында, ықтимал түрінде, одан да қатал климат байқалады. Кёппен климат жіктелуі бойынша, Юнгфраужохтың альпілік климаты тундралық климат (ET) пен мұздық климат (EF) арасындағы шекарада орналасқан, онда жылдың көп бөлігін ұзақ, суық қыстар алып жатады және жаз айларындағы қысқа мерзімде орташа тәуліктік ең жоғары температура нөлден жоғары көтеріледі.